فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

تشکیل جهاد دانشگاهی

16 مرداد 1359

باورتان باشد که خود ما هم می توانیم صنعتی داشته باشیم و می توانیم ابتکاری داشته باشیم، همین باور توانایی، شما را توانا می کند **صحیفه نور - جلد 14 - از ص 193 - 195 - (31/1/60)***.
امام خمینی (ره)
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی اصلی ترین و ضروری ترین نیاز نظام مقدس و نوپا، جایگزین ساختن فرهنگ اصیل و ناب اسلام محمدی (صلی الله علیه و آله و سلم) به جای فرهنگ بجا مانده از رژیم گذشته بود و از آنجا که فضای جامعه خصوصا دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشور دستخوش برخوردهای لفظی و در پاره ای از موارد، برخوردهای فیزیکی و طرز تفکرات گروههای مختلف موافق و مخالف نظام جمهوری اسلامی شده بود، فریاد ضرورت وقوع انقلاب فرهنگی که در واقع خمیر مایه و خاستگاه انقلاب اسلامی بود در سطوح مختلف جامعه، خاصه در طیف دانشجویان مسلمان و دلسوز پیرو خط امام (ره) طنین افکند و علی رغم این که ابرهای تیره تردید و دو دلی بر دلها و اندیشه های بسیاری سایه افکنده بود، تحصیلکرده های کشور به عقیم بودن دانشگاهها در طول پنجاه سال آموزش و پرورش اعتقاد راسخ داشتند، روشنفکران درس خوانده خود را از مردم جدا می دانستند و دلسوزان مملکت متفکران و باسوادان جامعه را نسبت به خود بی اعتماد و نسبت به جهان علم و تفکر و تمدن غرب تسلیم مطلق می دانستند.
در اسفند ماه 1358 در جلسات شوراهای دانشجویان مسلمان پیرو خط امام با الهام از رهنمودهای امام خمینی (ره) جرقه های فکری انقلاب فرهنگی زده شد و پس از بررسی های لازم در اردبیهشت ماه 1359 طی برنامه ریزی کاملاً مشخص و با کسب اجازه از امام (ره) ضمن تهیه کارت شناسایی برای تعدادی از دانشجویان مسلمان و متعهد، کلیه دانشگاهها و مراکز آموزش عالی را تعطیل کردند. این کار با مقاومت گروهکهای معاند و همچنین بنی صدر رئیس جمهور وقت و نیز دشمنان انقلاب اسلامی در خارج روبرو شد که جملگی فریاد (نبود آزادی) و بسته شدن دربهای علم و پیشرفت را سر داده بودند. لکن عنایت خداوند بار دیگر جامعه انقلابی ایران اسلامی را مورد رحمت خویش قرار داد و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به این خواسته و اقدام بر حق دانشجویان عنایت خاص نشان دادند و در 23/3/1359 فرمان تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی را صادر و اعضای آن را تعیین و منصوب نمودند** صحیفه نور - جلد 12 - ص 177***.
با تشکیل ستاد یادشده نیروهای مسلمان و متعهدی که به صورتهای گوناگون اعم از کمیته های جذب نیرو، اردوهای علمی و فرهنگی که با هدف تغییر و دگرگونی نظام دانشگاهی در جهت خدمت به جامعه انقلابی مشعول فعالیت بودند منسجم تر شدند. ستاد انقلاب فرهنگی در جلسه 16/5/1359 به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاد فرهنگی، جهاد دانشگاهی رابه عنوان یک نهاد انقلابی برخاسته از انقلاب فرهنگی تأسیس کرد.

ضرورت تشکیل جهاد دانشگاهی و تبیین روند تکامل آن:

جهاد دانشگاهی یکی از ثمرات انقلاب فرهنگی است. جهادگران دانشگاهی که با حضور در انجمنهای اسلامی دانشجویی و تشکلهای اسلامی کارمندان و استادان، با فرهنگ منحط غرب و مظاهر شرک آلود آن مبارزه می کردند، با الهام از فرمایشات امام خمینی (ره) به - که در دیدار با انجمنهای اسلامی دانشگاهی و مدارس عالی فرمودند - پیگیر تحقق انقلاب فرهنگی شوند:
(دانشگاهها باید تغییر بنیانی کند و باید از نو ساخته بشود که جوانان ما را تربیت کنند به تربیتهای اسلامی، اگر چنانچه تحصیل علم می کنند در کنار آن تربیت اسلامی باشد، نه آن که اینها را تربیت کنند به تربیت های غربی، نه آن که یک دسته به طرف غرب بکشاند جوانهای ما را، و یک دسته به طرف شرق و...** صحیفه نور - جلد 12 - ص 52 - 53***)
و در فرازی دیگر فرمودند:
(ما از دانشگاهی می ترسیم که جوانهای ما را آن طور تربیت کنند که خدمت به غرب بکنند. ما از دانشگاهی می ترسیم که آن طور جوانهای ما را تربیت کنند که خدمت به کمونیسم کنند... .
امیدوارم همان طور که پیشنهاد شده است دانشگاهها را از همه عناصر تخلیه کنند و از همه وابستگی ها تخلیه کنند تا این که انشاء الله یک دانشگاه صحیح با اخلاق اسلامی و فرهنگ اسلامی تحقق پیدا بکند ** صحیفه نور - جلد 12 - ص 52 - 53***.)
انقلاب فرهنگی به نوبه خود جهاد دانشگاهی را در راستای جهش و تکامل خویش و نیز حفظ و صیانت اصول و اهداف و دستاورهای بنیان گذاشت. این نهاد انقلابی که نقش آن در دانشگاهها در جهت پیروی از ولی فقیه به روشنی مشخص بود، علی رغم نغمه های شوم گروهکهای معاند و ضد انقلاب مراحل پرفراز و افتخار آفرینی را از جهت مختلف گذراند: از شکل گرفتن اولین هسته های (جذب نیرو) در دانشگاهها تا تشکیل آن توسط ستاد انقلاب فرهنگی و سرانجام در سال 1363 به عنوان ستاد اجرایی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد.
در سال 1364 پس از استقلال دانشگاهها و جدا شدن وزارت فرهنگ و آموزش عالی از آن، مجدداً به عنوان جهاد دانشگاهی تغییر نام داد و در سال 1369 به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی و خدماتی کشور معرفی و محل استقرار آن بیرون از دانشگاه تعیین شد.
جهاد دانشگاهی در حال حاضر به عنوان علمدار انقلاب فرهنگی و پاسدار ارزشهای انقلاب اسلامی در دانشگاهها و به عنوان یک نهاد پا بر جا، تا جهادی شدن کلیه ارکان، بافت و تشکیلات آموزش و تحقیق و فرهنگ دانشگاه یعنی تحقق دانشگاه اسلامی باقی مانده است و تضمینی در جهت تداوم و تکامل حرکت و رشد دانشگاهها در خط اصیل انقلاب، در خدمتگزاری به مردم می باشد و این حقیقی است الهام یافته از فرمایشات مقام معظم رهبری که در دیدار با اعضای شورای مرکزی جهاد فرمودند:
(... جهاد دانشگاهی می تواند دستگاهی باشد که با فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی، قشر جوان و دانشجوی کشور را در داخل دانشگاهها هدایت کند و آنان را به پختگی و کمال لازم برساند.
- حفظ و تقویت جهاد دانشگاهی به عنوان یک نهاد انقلابی ضروری است.
- جهاد دانشگاهی با توجه به امکانات و برنامه ریزی دقیق خود می تواند سهم بسزایی داشته باشد و فعالیتهای فرهنگی، هنری و تحقیقاتی خود را برای هدایت جوانان دانشجو در خط صحیح فکری و عملی متمرکز کند.)