فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

گروههای خونی

گروههای خونی براساس ساختمان شیمیایی موجود در سطح گلبولهای قرمز به چهار گروه A، B، AB و O تقسیم کرده اند. بدین ترتیب هر گروه خونی کاملا اختصاصی می باشد و نباید به انسانی دیگر با گروه خونی نامتجانس تزریق شود؛ اما گروه O به دلیل ساختمان خاص گلبولهای آن که نه ضد A و نه ضد B هستند قابل تزریق به تمام گروههای چهارگانه هستند و اصطلاحا گروه O را گروه دهنده همگانی می نامند.

تأسیس سازمان انتقال خون ایران

در مرداد 1353 با هدف سامان بخشیدن به وضع آشفته خون رسانی و به منظور ترویج فرهنگ اهدا و تهیه و تأمین خون و فرآورده های سالم و مطمئن و رایگان آن برای رفع نیاز بیماران نیازمند، بخصوص مبتلایان به (تالاسمی)، (هموفیلی) و (لوسمی) به وجود آمد.
این سازمان بتدریج با تأکید بر اصول کلی (اهدای داوطلبانه خون و غیر انتفاعی بودن سازمان)، با وضع آئین نامه ها و براساس استانداردهای لازم برای جمع آوری، انجام آزمایشهای لازم، نگهداری و توزیع خون و فرآورده های آن به ارائه خدمات به صورت رایگان پرداخت و با ایجاد سرویسهای اختصاصی به شرح زیر به فعالیتهای خود تنوع بخشید:
- جمع آوری خون از داوطلبان اهدا و آماده سازی آن برای نجات بیماران و مصدومین.
- اجرای برنامه های آموزشی به منظور آشنایی مردم با اهدا و انتقال خون.
- ایجاد واحدهای سیار و ثابت در مناطق مختلف شهرها، ایجاد پایگاه در بیمارستانها و اعزام اکیپها به مراکز تجمع مردم جهت جمع آوری خون.
- ثبت اطلاعات لازم در مورد اهداکنندگان خون بویژه گروههای نادر به منظور دعوت از آنان برای اهدای خون به هنگام ضرورت.
- تعیین گروه خون و ار - هاش و انجام آزمایشهای ایمنی از قبیل ایدز، هپاتیت و سفلیس.
- توزیع خون و فرآورده های آن به مراکز درمانی و بیمارستانها.
در بخش تولید عمده ترین فعالیت سازمان انتقال خون عبارت است از:
- تهیه و تفکیک فرآورده های مشتق شده از خون، مانند گلبول قرمز متراکم و شکسته شده، پلاسما، پلاکت، فاکتورهای انعقادی و سایر فرآورده های پلاسمایی مانند آلبومین در غلظت های مختلف، گاماگلوبولین و غیره.
- پژوهش در مورد دستیابی به روشهای مناسب برای تهیه فرآورده های پلاسمایی و آنتی سرمها.
- تهیه پلاسما به طریقه پلاسما فرزیس.
- آزمایش تشخیص و درمان اختلالهای انعقادی.
- گروه بندی نسوج برای پیوند اعضا و انتقال گلبولهای سفید.
- آموزش پزشکان و دانشجویان پزشکی و علوم آزمایشگاهی در موارد مصرف و استفاده صحیح از خون و مشتقات آن.
- آموزش تکنیسین ها در زمینه انتقال خون و امور وابسته.
- پژوهش در مورد دستیابی به روشهای مناسب برای انجماد خون و فرآورده های آن در (ازت مایع).
- پژوهشهای اختصاصی در زمینه ژنتیک و ایمونولوژی، ایمونوشیمی، شیمی، پروتئین ها، سرولوژی، کرایوبیولوژی و هماتولوژی و غیره.

نگهداری

خون در داخل کیسه های مخصوص بین 21 تا 45 روز (بر حسب نوع ماده انعقادی داخل کیسه) قابل نگهداری است. عمر خون کوتاه است و مانند هر عنصر زنده مراحل تولد - زندگی و مرگ را طی می کند. نگهداری خون در کیسه های مخصوص، عمر عناصر حیاتی آن را کم می کند، اما خوشبختانه امروزه در مراکز انتقال خون به یاری دانش و تکنولوژی و بهره مندی از وسایل و دستگاههای پیشرفته، امکان تفکیک فرآورده های خون و پلاسمایی بدون ایجاد آلودگی، فراهم شده است.
همان گونه که ذکر شد مراکز انتقال خون، تولید کننده خون نیستند بلکه فقط خونهای اهدا شده را پس از انجام آزمایشهای لازم و اطمینان از سالم بودن آنها و تهیه فرآورده های مربوطه توسط شبکه خون رسانی به نیازمندان می رساند. به این ترتیب، نجات جان بیماران بستگی به میزان استقبال مستمر مردم از اهدای خون دارد. بدین لحاظ نباید زمان اهدای خون به شرایط خاص همچون سوانح طبیعی یا اجتماعی مانند زلزله و جنگ محدود باشد زیرا در هر روز بلکه هر ساعت هزاران نفر به خون و فرآورده های آن نیازمندند و سازمان انتقال خون برای استمرار بخشیدن به ارائه خدمات به طور دایم و پیوسته به یاری همگانی مردم در جهت اهدای خون نیازمند است.
طبق گفته کارشناسان هر فرد بالغ (بین 17 تا 65 سال) با وزن متوسط (بیش از 50 کیلوگرم)، حدود پنچ و نیم تا شش لیتر خون دارد و با اهدای 250 سی سی تا 450 سی سی از خون خود نه تنها سلامتی خود را به مخاطره نمی اندازد، بلکه ضمن کمک به سلامتی خود نجات بخش زندگی دیگری نیز خواهد شد و خون اهدا شده طی چند ساعت به لحاظ حجم و طی یک تا دو ماه به لحاظ سلولی و گلبولی جبران می شود.
اهداکنندگان از مزایای بیمه خون برای خود و بستگان درجه اول به مدت یکسال برخوردار می شوند اهدای خون می تواند در کشف بیماریهای نهفته در اهداکنندگان کاملاً مؤثر باشد. هر فرد سالم می تواند در هر سال تا 4 بار با فاصله هشت هفته خون اهدا کند.