فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

ترکیبات خون

خون از عناصر سلولی معلق در پلاسما تشکیل شده و عناصر سلولی آن عبارتند از: گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها. میزان حجم این عناصر در خون چهل و پنج درصد است و پنجاه و پنج در صد بقیه حجم خون، پلاسما می باشد.
اما ترکیبات خون عبارتند از: گلبولهای قرمز و چند لوکوسیت یا گویچه های سفید شامل گرانولیست، لنفوسیت، مونوسیت، پلاکتها و مقداری محلول مانند کلسترول، قند، املاح، آنزیمها و چربیها که در پلاسما غوطه ورند. برای ثابت ماندن حجم و فشار خون باید غلظت آن همواره تحت کنترل قرار گیرد به همین منظور خون، میزان آب نوشیده شده را جذب و بخش زاید آن را توسط کلیه ها و پوست (تعرق) دفع می کند. وقتی بدن از نظر آب در مضیقه باشد، خون از کوچکترین ذرات آب موجود در بدن بهره برداری می کند و با ایجاد حس تشنگی، آب می طلبد و دلیل احساس تشنگی پس از خونریزی نیز همین است، زیرا در این حالت حجم و فشار خون در بدن کاهش می یابد و لازم است بلافاصله با ورود آب به بدن فشار خون به حالت اولیه خود باز گردد.
مهمترین عمل گلبولهای قرمز، رساندن اکسیژن از ریه ها به سلولها و بازگرداندن گازکربنیک به ریه ها است. ریه ها با عمل دم و بازدم وظیفه جذب اکسیژن از خارج بدن و دفع گازکربنیک به خارج از بدن را به عهده دارند. مهمترین وظیفه گلبولهای سفید دفاع از بدن در مقابل عفونت و بیماریهاست. برخی از گلبولهای سفید، باکتریهای مهاجم را در میان می گیرند و آنها را از بین می برند. دسته ای دیگر از آنان در مقابل بیماریهای مختلف در بدن ایجاد مصونیت می کنند. گلبولهای سفید تک هسته ای در غدد لنفاوی، لوزه ها، طحال، کبد و مغز استخوان ساخته می شوند.
پلاکتها باعث انعقاد خون در هنگام خون ریزی می شوند و کوچکترین سلول بدن می باشد و عمر آن بین هشت تا ده روز که در مغز استخوان ساخته می شوند.
پلاسما، ضمن رساندن آب و مواد غذایی به سلولها، حامل مواد پروتئینی و عوامل انعقاد خون، مواد معدنی و هورمونهای لازم جهت رشد بدن می باشد؛ پلاسما مواد زاید را از سلولها می گیرد و برای دفع به کلیه ها می رساند.
هموگلوبین، ماده ای است پروتئینی و در گلبولهای قرمز وجود دارد و سرخی رنگ خون را باعث می شود. این ماده اکسیژن را به سلولها می رساند و انیدرید کربنیک (CO2) را به ریه باز می گرداند.

عامل ار - هاش (R.H)

(ار - هاش) ساختمان شیمیایی پیچیده و خاصی است که در گلبولهای قرمز خون 90% مردم ایران وجود دارد، لذا این افراد را (ار - هاش مثبت) یعنی دارنده این عامل می نامند. در خون بقیه افراد این عامل وجود ندارد و (ار - هاش منفی) هستند. در خون افراد (ار - هاش مثبت) ماده ضد آن وجود ندارد، لذا به افراد عامل مثبت می توان هم عامل مثبت و هم عامل منفی تزریق کرد ولی به گروههای منفی باید خون متجانس تزریق شود. چنانچه به افراد گروه منفی خون گروه مثبت برای یکبار تزریق شود حادثه ای رخ نخواهد داد اما در صورت تکرار براساس طبیعت دفاعی بدن که با هر عامل ناشناخته وارده به بدن مبارزه می کند، خون جدید با ماده ای به نام پادتن مورد حمله قرار می گیرد و عمل ار - هاش آن از بین می رود در نتیجه خون جدید در بدن خراب و نهایتا منجر به مرگ شخص می شود.

گروههای خونی

گروههای خونی براساس ساختمان شیمیایی موجود در سطح گلبولهای قرمز به چهار گروه A، B، AB و O تقسیم کرده اند. بدین ترتیب هر گروه خونی کاملا اختصاصی می باشد و نباید به انسانی دیگر با گروه خونی نامتجانس تزریق شود؛ اما گروه O به دلیل ساختمان خاص گلبولهای آن که نه ضد A و نه ضد B هستند قابل تزریق به تمام گروههای چهارگانه هستند و اصطلاحا گروه O را گروه دهنده همگانی می نامند.