فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

نخستین نماز جمعه در اسلام:** بحثی پیرامون نماز جمعه، تألیف: سید ابوالفتح دعوتی - محسنی گرگانی - انتشارات معارف اسلامی***

رسول اکرم اول ماه ربیع الاول از مکه به سوی مدینه هجرت کردند و دوازدهم آن ماه به دهکده قبا نزدیک مدینه نزول اجلال فرمودند. حدود هفت روز در آنجا نزد عمرو بن عوف به انتظار آمدن امیرالمؤمنین (ع) توقف کردند.
رسول خدا به اتفاق حضرت علی (ع) در روز جمعه بر طایفه بنی سالم بن عوف وارد شدند و در آنجا محلی را برای مسجد انتخاب فرمودند و پس از تعیین قبله نخستین نماز جمعه را اقامه کردند.
این اولین نماز جمعه ای بود که توسط بزرگترین پیامبران الهی، خاتم النبیین رسول الله(ص) در مرکز طایفه بنی سالم بن عوف اقامه شد. رسول اکرم(ص) خطبه بلیغی ایراد فرمودند که در اعماق قلوب آنان اثر بدیعی گذاشت. متن خطبه را ابن هشام در سیره، جلد 1، صفحه 500 آورده است. ترجمه متن خطبه حضرت رسول به شرح زیر می باشد:
سپاس و حمد مخصوص خدایی است که حمد او را به جای آوریم. یاری از او می طلبم و آمرزش و هدایت از او می خواهم و ایمان به او دارم و (هرگز) کافر به او نشدم، دشمنی می کنم با کسی که به او کافر شده، شهادت می دهم به این که خدایی نیست جز خدای یکتا که همتایی برای او نیست و شهادت می دهم محمد(ص) بنده (شایسته) و رسول (گرامی) اوست.
او را با هدایت و نور و موعظه فرستاد در حالی که از زمان انبیاء تا بعثت پیامبر خیلی فاصله شده بود و مردم با گمراهی و کمی دانش و بریدگی از زمان و نزدیکی و فرا رسیدن اجل روبرو بودند. کسی که از خدا و پیامبرش پیروی کند التحقیق به هدایت و پیروزی راه یافته است و کسی که از آنها نافرمانی کند گمراه گشته و بیراهه رفته است و به گمراهی ژرف افتاده، شما را به تقوی و خویشتن داری سفارش می کنم. همانا تقوی چیزی است که مسلمان، برادر اسلامیش را به آن توصیه و امر می کند و او را به آخرت برمی انگیزاند. پس شما باید از کیفر الهی بترسید. به تحقیق کسی که دارای تقوای الهی باشد و عمل به آن کند (تنها) خوفش از خداست، تقوی یاور صادقی است برای آنچه از آخرت بخواهید. کسی که مابین خود خدا را در امر نهان و آشکارش اصلاح کند و قصدی جز رضای خدا نداشته باشد (این کار) باعث سعادت دنیای او و ذخیره برای بعد از مرگش می باشد، در آن هنگام که به آنچه از پیش فرستاد نیاز (شدید) دارد، و اگر جز این باشد دوست دارد بین او و کارهایی که مرتکب شده فاصله بسیار باشد. خداوند شما را از کیفرش برحذر می دارد، از آنجا که به بندگانش مهربان است، سوگند به خدایی که گفته اش را به صدق مقرون ساخته و به وعده اش وفا کرده است این گفتار دروغ نیست. همانا خدا می فرماید: ما یبدل القول لدی و ماأنا بظلام للعبید وعده عذاب من مبدل نخواهد شد و هیچ ستمی به بندگان نخواهم کرد. (سوره ق آیه 29)
پس در امر دنیا و آخرت چه در پنهان و چه آشکار، با تقوی شوید. زیرا هر کس از محرمات الهی اجتناب ورزد، موجب کفاره گناهانش گردد، و پاداش خوبی برای او خواهد بود. و هر که با تقوی شود، تحقیقا به رستگاری بزرگی دست یافته است تقوی جلوی خشم و عقوبت الهی را می گیرد و چهره ها را نورانی و پروردگار را خوشنود می کند و موجب ترفیع درجه می شود، بهره خود را از آن برگیرید. در جوار خداوند غفلت نکنید. (از رحمتش محروم می شوید) خدا احکام قرآن را به شما یاد داد و راهش را برای شما روشن ساخت تا آنان را که راست گویند و دروغ گویند معلوم گرداند. پس نیکی کنید همچنان که خداوند به شما نیکی کرده است. دشمن دارید دشمنانش را، در راهش آن طور که باید جهاد کنید او شما را برگزید و (افتخار) مسلمانی را روی شما گذاشت تا هر که نابود شدنی است بعد از اتمام حجت به زندگی ابد رسد. هیچ قوه و نیرویی نیست جز از جانب خداوند. (پیوسته) یاد خدا زیاد کنید و برای آنچه بعد از مرگ است، کار کنید، پس هر کس اصلاح کند، بین خود و خدایش را خواهم، بین او و مردم را کفایت کند. همانا، که خداوند حاکم بر مردم است و مردم بر او حاکم نیستند. او مالک انسان است و انسانها مالک خداوند نیستند الله اکبر ولاحول ولا قوة الا بالله العلی العظیم

خطبه دوم حضرت رسول در اولین نماز جمعه:

همانا، حمد و ستایش مخصوص خداست، سپاسگزار اویم، و از وی یاری می طلبم. از بدآموزیهای اعمال نفسانی و گناهانمان به خدا پناه می بریم. هر کسی را خدا هدایت کند گمراه کننده برای او نیست و هر که را او گمراه کند، پس راهنمایی برای او نیست. گواهی می دهم به این که خدایی نیست جز خدای یکتا که همتایی برای او نمی باشد. به تحقیق بهترین گفتار، کتاب خدای تبارک و تعالی است. به تحقیق رستگار شد کسی که خدا و قرآن را در قلبش زیور قرار داده است و او را در اسلام وارد ساخته بعد از کفر، خدا برگزید قرآن را بر ما سوای آن. از سخنان مردمان همانا قرآن نیکوتر و رساترین حدیث است و دوست دارید چیزی را که خدا آن را دوست می دارد. خدا را از ته قلب دوست دارید، و از کلام خدا و یاد آن خسته نشوید. بینش خود را مقیاس قرآن قرار ندهید (بلکه قرآن را مقیاس قرار دهید.) زیرا خدا قرآن را از میان تمام چیزهایی که آفریده و برگزیده، اختیار کرده است به تحقیق خدا بهترین اعمال و برگزیده از مردم و صالح ترین گفتار و آنچه مردمان از حلال و حرام می آورند، اختیار فرموده است. پس خدا را عبادت کنید و هیچ به او شرک نیاورید و آن طور با تقوا باشید که شایسته آن است و با بهترین عبارت، که با آن سخن می گویید، خدا را تصدیق کنید و با رحمت و مهربانی خدا با یکدیگر محبت کنید. همانا خدا خشمناک می شود از شکستن عهد و پیمانش. والسلام علیکم.

نماز جمعه از دیدگاه روایات و اخبار و کلمات بزرگان:** کتاب بحثی پیرامون نماز جمعه - تألیف سید ابوالفتح دعوتی - محسن گرگانی - انتشارات معارف اسلامی***

پیرامون نماز جمعه روایات زیادی وارد شده است که جهت نشان دادن اهمیت این فریضه الهی به بعضی از آنها اشاره می شود:
1 - پیامبر اسلام(ص) فرمودند:
خداوند، نماز جمعه را تا قیام قیامت بر شما فریضه واجبه قرار داده است.
همچنین در حدیث دیگری فرموده اند که:
راه افتادن و حرکت کردن به سوی نماز جمعه، حج توده های محروم این امت است.
2 - امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند:
در حالی که امام (جمعه) خطبه می خواند، کلامی نباید گفت و روی خود را به این سوی و آن سوی نباید کرد، مگر همان مقدار که در نماز فریضه جایز است.
3 - حضرت امام جعفر صادق(ع) به نقل از پدر بزرگوارشان فرمودند:** مجالس صدوق***
هر مسافری که به نماز جمعه حاضر شود و به جهت رغبت در امر نماز آن را بر پای دارد خداوند اجر و پاداش صد جمعه مقیم را به او می دهد.
4 - امام صادق علیه السلام فرمودند:** علل الشرایع جلد 2 صفحه 44***
در روز جمعه، سوره جمعه و منافقون را بخوان، زیرا که قرائت سوره های جمعه و منافقون در روز جمعه در نماز صبح و ظهر و عصر سنت و روش رسول الله(ص) است و سزاوار نیست که در روز جمعه، سوره ای غیر از این دو سوره در نماز خوانده شود.
5 - از امام صادق (علیه السلام) روایت است که فرمودند:** کتاب العروس***
خداوند مؤمنین را به وسیله سوره جمعه مورد اکرام و احترام قرار داد و بنابراین پیامبر خدا(ص) این سوره را در رکعت اول نماز جمعه مقرر داشت تا موجب بشارت و مژده مؤمنین باشد و همچنین پیامبر خدا سوره منافقون را در رکعت دوم نماز جمعه قرار داد تا مزید بر توبیخ و ملامت و سرزنش منافقان باشد و بنابراین ترک این دو سوره در نماز جمعه سزاوار نیست و هر کسی عمدا آن را ترک کند، نماز او نماز نیست، (یعنی نماز کامل نیست).
6 - از امام رضا علیه السلام منقول است که فرمودند:** عیون اخبارالرضا و علل الشرایع***
اگر کسی بگوید که چرا در نماز جمعه خطبه، مقرر شده است، در پاسخ گفته می شود: برای این که نماز جمعه محل اجتماع عموم مردم است و خداوند متعال خواسته است که بدین وسیله امام جمعه، سبب موعظه مردم شود و آنان را به اطاعت پروردگار تشویق کند و از معصیت بترساند و آنان را از خیر و ضررشان و از صلاح و فسادشان آگاه نماید.