فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

5 مرداد 1358

یا ایها الذین آمنوا اذا نودی للصلوة من یوم الجمعة فاسعوا الی ذکر الله و ذروا البیع ذلکم خیر لکم ان کنتم تعلمون **سوره جمعه، آیه 9***
(باید ائمه جماعات و ائمه جمعات همه شان توجه کنند به این که تکلیفشان این است که مسائل را به ملت بگویند، توجه بدهند مردم را به مسایل سیاسی، به مسایل اجتماعی نماز جمعه یک اجتماع سیاست (است) در عین حالی که عبادت است. در خطبه نماز جمعه باید مسایل سیاسی روز طرح شود. گرفتاریهای مسلمانان طرح بشود. اجتماع کنید، نمازهای جمعه را با شکوه بجا بیاورید و نمازهای غیر جمعه را هم که شیطانها از نماز می ترسند. نماز جمعه که نمایشی از قدرت سیاسی و اجتماعی اسلام است باید هر چه شکوهمندتر و پرمحتواتر اقامه شود...)** صحیفه نور ج 15 - ص 247 - 251***
امام خمینی (ره)
قرآن کتاب آسمانی، مردم را همواره به دو چیز مهم دعوت می کند، یکی (کلمه توحید) و دیگری (توحید کلمه)، یعنی این کتاب الهی از مردم می خواهد که به جای این که دنبال هدفهای گوناگون و مقاصد مختلف حرکت کنند، هدف خود را فقط و فقط در یک اصل قرار دهند و آن کلمه مبارکه لا اله الا الله است. از طرف دیگر قرآن مجید از مردم می خواهد که همگی در خواستن و رسیدن به این هدف بزرگ متحد و همراه باشند و از تفرقه پرهیز نمایند. چنانکه می فرماید:
واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا و اذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا **آل عمران آیه 103***
چرا که فرقه فرقه شدن و گروه گروه شدن از آثار شرک و چند هدف خواهی است و موجب جنگ و ستیز در میان گروه ها خواهد شد. در این رابطه قرآن کریم، به قبل از بعثت پیامبر اکرم (ص) نیز اشاره می کند: ای مؤمنین یاد آورید نعمت خدا را بر شما، در آن هنگام که شما قبل از نزول وحی و قبل از ایمان به کلمه توحید، همگی دشمن یکدیگر بودید، و هر کدام به راهی می رفتید تا آن که خداوند بر شما منت گذارد و پیامبری به سوی شما فرستاد و همه شما را به سوی یک کلمه واحده دعوت کرد و همگی در سایه ایمان و توحید آرام گرفتید.
به هر حال شکی نیست که اسلام مردم را به (کلمه توحید) و (توحید کلمه) دعوت کرده است و شریعت اسلام برای تحقق این معنی مردم را به تشکیل اجتماعات تشویق کرده و (روز جمعه) وسیله ای برای تحقق این مطلوب مقرر شده است. به همین علت، از آغاز ورود پیامبر اکرم (ص) به مدینه و از آغاز هجرت همواره، (روز جمعه)، از اهمیت خاصی برخوردار بوده است و از اولین روزهای تشکیل حکومت در مدینه، نماز جمعه توسط پیامبر اکرم (ص) برگزار می شد و پیامبر خدا (ص) مردم را پیوسته به این وسیله در جریان مسایل و رویدادهای سیاسی و اجتماعی و دینی قرار می دادند و توده های مردم را با مسائل مربوط به آنان آشنا می ساختند.
شریعت مقدس اسلام، برای آگاهی مردم از مسائل جهان اسلام، دو مرحله پیش بینی کرده است. نخست، اجتماع هفتگی در نمازهای جمعه و دیگری اجتماع بزرگ و سراسری (حج) می باشد و بنا بر اهمیتی که اسلام برای این دو فریضه قائل بوده، در قرآن کریم دو سوره به نامهای حج و جمعه نازل شده است.
شرع مقدس اسلام مقرر داشته همه مردمی که در مساحت دو فرسخ در دو فرسخ ساکن هستند در روزهای جمعه در یک اجتماع عمومی حضور یابند تا از نزدیک با رهبران و پیشوایان خود آشنا شوند و به گفته ها و خطبه های آنان گوش فرا دهند و ضمن دیدار و آشنایی با برادران دینی خود از رویدادهای مهم محلی و جهانی باخبر شوند.

نخستین نماز جمعه در اسلام:** بحثی پیرامون نماز جمعه، تألیف: سید ابوالفتح دعوتی - محسنی گرگانی - انتشارات معارف اسلامی***

رسول اکرم اول ماه ربیع الاول از مکه به سوی مدینه هجرت کردند و دوازدهم آن ماه به دهکده قبا نزدیک مدینه نزول اجلال فرمودند. حدود هفت روز در آنجا نزد عمرو بن عوف به انتظار آمدن امیرالمؤمنین (ع) توقف کردند.
رسول خدا به اتفاق حضرت علی (ع) در روز جمعه بر طایفه بنی سالم بن عوف وارد شدند و در آنجا محلی را برای مسجد انتخاب فرمودند و پس از تعیین قبله نخستین نماز جمعه را اقامه کردند.
این اولین نماز جمعه ای بود که توسط بزرگترین پیامبران الهی، خاتم النبیین رسول الله(ص) در مرکز طایفه بنی سالم بن عوف اقامه شد. رسول اکرم(ص) خطبه بلیغی ایراد فرمودند که در اعماق قلوب آنان اثر بدیعی گذاشت. متن خطبه را ابن هشام در سیره، جلد 1، صفحه 500 آورده است. ترجمه متن خطبه حضرت رسول به شرح زیر می باشد:
سپاس و حمد مخصوص خدایی است که حمد او را به جای آوریم. یاری از او می طلبم و آمرزش و هدایت از او می خواهم و ایمان به او دارم و (هرگز) کافر به او نشدم، دشمنی می کنم با کسی که به او کافر شده، شهادت می دهم به این که خدایی نیست جز خدای یکتا که همتایی برای او نیست و شهادت می دهم محمد(ص) بنده (شایسته) و رسول (گرامی) اوست.
او را با هدایت و نور و موعظه فرستاد در حالی که از زمان انبیاء تا بعثت پیامبر خیلی فاصله شده بود و مردم با گمراهی و کمی دانش و بریدگی از زمان و نزدیکی و فرا رسیدن اجل روبرو بودند. کسی که از خدا و پیامبرش پیروی کند التحقیق به هدایت و پیروزی راه یافته است و کسی که از آنها نافرمانی کند گمراه گشته و بیراهه رفته است و به گمراهی ژرف افتاده، شما را به تقوی و خویشتن داری سفارش می کنم. همانا تقوی چیزی است که مسلمان، برادر اسلامیش را به آن توصیه و امر می کند و او را به آخرت برمی انگیزاند. پس شما باید از کیفر الهی بترسید. به تحقیق کسی که دارای تقوای الهی باشد و عمل به آن کند (تنها) خوفش از خداست، تقوی یاور صادقی است برای آنچه از آخرت بخواهید. کسی که مابین خود خدا را در امر نهان و آشکارش اصلاح کند و قصدی جز رضای خدا نداشته باشد (این کار) باعث سعادت دنیای او و ذخیره برای بعد از مرگش می باشد، در آن هنگام که به آنچه از پیش فرستاد نیاز (شدید) دارد، و اگر جز این باشد دوست دارد بین او و کارهایی که مرتکب شده فاصله بسیار باشد. خداوند شما را از کیفرش برحذر می دارد، از آنجا که به بندگانش مهربان است، سوگند به خدایی که گفته اش را به صدق مقرون ساخته و به وعده اش وفا کرده است این گفتار دروغ نیست. همانا خدا می فرماید: ما یبدل القول لدی و ماأنا بظلام للعبید وعده عذاب من مبدل نخواهد شد و هیچ ستمی به بندگان نخواهم کرد. (سوره ق آیه 29)
پس در امر دنیا و آخرت چه در پنهان و چه آشکار، با تقوی شوید. زیرا هر کس از محرمات الهی اجتناب ورزد، موجب کفاره گناهانش گردد، و پاداش خوبی برای او خواهد بود. و هر که با تقوی شود، تحقیقا به رستگاری بزرگی دست یافته است تقوی جلوی خشم و عقوبت الهی را می گیرد و چهره ها را نورانی و پروردگار را خوشنود می کند و موجب ترفیع درجه می شود، بهره خود را از آن برگیرید. در جوار خداوند غفلت نکنید. (از رحمتش محروم می شوید) خدا احکام قرآن را به شما یاد داد و راهش را برای شما روشن ساخت تا آنان را که راست گویند و دروغ گویند معلوم گرداند. پس نیکی کنید همچنان که خداوند به شما نیکی کرده است. دشمن دارید دشمنانش را، در راهش آن طور که باید جهاد کنید او شما را برگزید و (افتخار) مسلمانی را روی شما گذاشت تا هر که نابود شدنی است بعد از اتمام حجت به زندگی ابد رسد. هیچ قوه و نیرویی نیست جز از جانب خداوند. (پیوسته) یاد خدا زیاد کنید و برای آنچه بعد از مرگ است، کار کنید، پس هر کس اصلاح کند، بین خود و خدایش را خواهم، بین او و مردم را کفایت کند. همانا، که خداوند حاکم بر مردم است و مردم بر او حاکم نیستند. او مالک انسان است و انسانها مالک خداوند نیستند الله اکبر ولاحول ولا قوة الا بالله العلی العظیم

خطبه دوم حضرت رسول در اولین نماز جمعه:

همانا، حمد و ستایش مخصوص خداست، سپاسگزار اویم، و از وی یاری می طلبم. از بدآموزیهای اعمال نفسانی و گناهانمان به خدا پناه می بریم. هر کسی را خدا هدایت کند گمراه کننده برای او نیست و هر که را او گمراه کند، پس راهنمایی برای او نیست. گواهی می دهم به این که خدایی نیست جز خدای یکتا که همتایی برای او نمی باشد. به تحقیق بهترین گفتار، کتاب خدای تبارک و تعالی است. به تحقیق رستگار شد کسی که خدا و قرآن را در قلبش زیور قرار داده است و او را در اسلام وارد ساخته بعد از کفر، خدا برگزید قرآن را بر ما سوای آن. از سخنان مردمان همانا قرآن نیکوتر و رساترین حدیث است و دوست دارید چیزی را که خدا آن را دوست می دارد. خدا را از ته قلب دوست دارید، و از کلام خدا و یاد آن خسته نشوید. بینش خود را مقیاس قرآن قرار ندهید (بلکه قرآن را مقیاس قرار دهید.) زیرا خدا قرآن را از میان تمام چیزهایی که آفریده و برگزیده، اختیار کرده است به تحقیق خدا بهترین اعمال و برگزیده از مردم و صالح ترین گفتار و آنچه مردمان از حلال و حرام می آورند، اختیار فرموده است. پس خدا را عبادت کنید و هیچ به او شرک نیاورید و آن طور با تقوا باشید که شایسته آن است و با بهترین عبارت، که با آن سخن می گویید، خدا را تصدیق کنید و با رحمت و مهربانی خدا با یکدیگر محبت کنید. همانا خدا خشمناک می شود از شکستن عهد و پیمانش. والسلام علیکم.