فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

مرجعیت مرحوم آیت الله محمد حسین کاشف الغطاء:

پس از وفات مرحوم آیت الله سید محمد کاظم یزدی در سال 1337، عده کثیری از مردم عراق در امر تقلید به برادرش شیخ احمد کاشف الغطاء رجوع کردند و در سال 1338، جمع کثیری از اهل بغداد در تقلید به ایشان مراجعه و روز به روز مقام علمی و ملکات روحی او برای مردم عراق بیشتر روشن گردید و لذا به وی علاقمندتر گشتند و سرانجام مقام مرجعیت عامه در عراق برای او محرز گردید.
حوزه درس و بحث کاشف الغطاء در بیشتر ایام عمرش برقرار بود و همواره جمع بسیاری از فضلا و علما از خرمن دانش او خوشه ها می چیدند تا جایی که شاگردانش دهها جلد کتاب از تقریرات و دروس استاد را نوشته و منتشر ساخته اند.
وی، علاوه بر مقام علمی در فن خطابه و سخنرانی نیز مقامی بس بلند داشت و دارای بیانی سحار و منطقی نیرومند و فصاحتی کم نظیر بود و به مناسبتهای مختلف در کشورهای اسلامی ایراد خطابه می کرد و مخاطبان خود را به حدی مجذوب می ساخت که گاهی سخنرانی چند ساعته ایشان بیش از چند دقیقه بر آنان نمی گذشت.
کاشف الغطاء برای تحقق اهداف بلند و آرمانهای عالی و اسلامی خود، سفرهای متعددی به کشورهای مختلف جهان از جمله پنج بار به ایران انجام داد و در هر سفر با دانشمندان و رهبران مذهبی و سیاسی ملاقات کرد و مطالب خود را بیان، و آگاهیهای لازم را به آنها ارائه نمود. در مصر سه سال اقامت گزید و همه روزه در دانشگاه الازهر تدریس و احیانا سخنرانی می کرد و به ذکر علل عقب ماندگی مسلمین می پرداخت و حتی به کلیساها می رفت و ضمن سخنرانی، اشتباهات مبشرین مسیحی را روشن می ساخت و در بلاد اسلامی اقامه جماعت می کرد. در سال 1350 ه.ق در کنفرانس اسلامی فلسطین شرکت نمود و پس از اقامه نماز جماعت در مسجدالاقصی در جمع صد و پنجاه نماینده ممالک اسلامی و با حضور بیست هزار نفر سخنرانی کرد و در مورد وحدت و استقلال مسلمین و مبارزه با استعمارگران و اشغالگران صهیونیستی سخنرانی مهیجی ایراد کرد و جمعیت حاضر را تحت تاثیر قرار داد. امتیاز دیگر وی، صراحت لهجه کم نظیری بود که داشت و با هر کس که مواجه می شد بدون هیچ پرحرفی حق را می گفت و بسیار اتفاق می افتاد که از سیاستمداران به خاطر سیاست غلطشان انتقاد می کرد. از جمله هنگامی که (سفیر انگلستان) از نجف اشرف دیدن کرد و در 20 جمادی الاولی 1374 ه.ق به حضور ایشان رسید وی به صراحت کامل از سیاستهای استعماری انگلیس در نقاط مختلف جهان انتقاد نمود و نسبت به نقش انگلستان در سقوط فلسطین اشغالی و آوارگی ملت مسلمان آن سرزمین اعتراض کرد. چنین اعتراضی به سفیر آمریکا نیز کرد و به او گفت:
(قلبهای ما از دست شما آمریکاییها مجروح است. شما ضربه ناجوانمردانه ای به ما زدید که هرگز ما در برابر آن سکوت نخواهیم کرد). سپس اضافه نمود: (افکار ملت ما همیشه بر ضد شما بسیج شده و به خاطر ضربتی که بر پشت ملت عرب زدید و پشت آنها را شکستید، از دلهای آنها خون می چکد.)
او سیاست را جزء دین می شمرد و معتقد بود که منظور و مفهوم صحیح سیاست (وعظ و ارشاد، نهی از فساد، نصیحت و پند دادن به زمامداران و قدرتمندان کشورهای اسلامی و بر حذر ساختن آنها از گرفتار شدن در دام استعمار و درهم شکستن زنجیرهای اسارت و تامین آزادی کامل برای تمام کشورها و تمام ملتها است.) او درباره خودش می گفت:
(من از فرق سر تا کف پا غرق در سیاست هستم و دخالت در سیاست از وظایف حتمی من است و اگر دخالت نکنم خود را در پیشگاه خدا و وجدان مسئول می بینم.) مدیریت دینی، خلافت الهی بزرگی است که خداوند درباره آن در قرآن می گوید: (ای داوود، تو را در روی زمین نماینده خود قرار دادیم. بین مردم بر مبنای حق حکم کن)**سوره ص آیه 26***
او غالبا این گفتار حضرت علی (علیه السلام) را تکرار می نمود:
ان الله اخذ علی العلماء الا یقاروا علی کظة ظالم و لا سغب مظلوم**نهج البلاغه فیض الاسلام 3/52***
یعنی خدای سبحان از علماء پیمان گرفته است که در برابر شکم بارگی پرخواران و گرسنگی مظلومان سکوت نکنند.
بر اساس همین اندیشه های سیاسی بود که در غالب جنبشهای آزادیبخش و ملی ضد استعماری علیه متجاوزان از جمله در جنگ جهانی اول و در نبرد مردم مسلمان نجف بر ضد نیروهای انگلستان و استعمار (غازی) در سال 1334 شرکت جست.
اتحاد و نیرومندی مسلمین از هدفهای مشخص او محسوب می شد که در همه جا به تعقیب آن می پرداخت. وی یکی از مراجعی بود که بعدها به جمعیت (دار التقریب بین المذاهب الاسلامیه) پیوست، و نیز می بینیم در ابتدای کتاب ارزشمند (اصل الشیعة و اصولها) تحت عنوان (چگونه مسلمانان متحد می شوند؟) از اختلاف بیهوده مسلمانان پرده برداشته و این سخنان او در بین مسلمین شهرت فراوانی دارد که فرمود:
بنی الاسلام علی دعا متین: کلمة التوحید و توحید الکلمة
اسلام بر دو پایه استوار و بر پا شده: بر یگانه پرستی (لا اله الا الله) و اتحاد و یکپارچگی

آثار مرحوم محمد حسین کاشف الغطاء:

کتب غنی و فاخری که از این دانشمند بر جای مانده و به چاپ رسیده عبارتند از:** کتاب دیدار با ابرار (24) کاشف الغطاء ص 170 - 175***
1 - تحریر المجلة در پنج جلد**کتاب المجله حاوی مباحث حقوقی بر اساس مذهب حنفی است که در بغداد تدریس می شده و معظم له آن را با حقوق شیعه تطبیق کرده است.***
2 - وجیزة المسائل، در فقه وجیزة الاحکام، 1360 ه.ق، نجف، 4 بار چاپ شد.
3 - حواشی بر عین الحیاة، ترجمه سفینة النجاة، 2 جلد (فارسی)، 1345، بمبئی
4 - اصل الشیعة و اصولها** این کتاب تاکنون پیش از بیست بار در ایران، نجف اشرف، قاهره، بغداد، لبنان و ... به طبع رسیده و به زبانهای مختلف مانند فارسی، انگلیسی و هندی ترجمه شده است که یک بار ترجمه و شرح فارسی آن تحت عنوان (این است آئین ما) توسط استاد آیت الله ناصر مکارم شیرازی و یک بار هم توسط آقای علی رضا خسروانی تحت عنوان (ریشه شیعه و پایه های آن) به فارسی برگردانده شده است.***
5 - المراجعات الریحانیة (2 جلد)، این کتاب در مباحث فقهی و تاریخی است.
6 - الارض و التربة الحسینیة، 1365 ه.ق، نجف چاپ ششم: 1377 ه. قاهره، ترجمه به فارسی در سال 1326 ه.ق توسط آقای محمد تقی شهرستانی
7 - الدین و الاسلام یا (الدعوة الاسلامیه) در 4 جلد که دو جلد آن به چاپ رسیده است.
8 - نقدی بر کتاب (ملوک العرب) تألیف امین ریحانی
9 - حواشی بر سفینة النجاة تالیف برادرش در 4 جلد، نوشته آیة الله احمد کاشف الغطاء
10 - السؤال و الجواب، 1350 ه.ق نجف، چاپ دوم، 1355 ه.ق
11 - زاد المقلدین (فارسی)
12 - حاشیه بر تبصرة، نوشته علامه حلی، 1338 ه.ق، بغداد
13 - حاشیه بر عروة الوثقی**این حاشیه را در زمان حیات استاد خود (صاحب عروة) نوشته و برای شاگردان خود تدریس می کرده است.***، نوشته آیة الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی
14 - الفردوس الاعلی
15 - الایات البنیات فی قمع البدع و الضلالات
16 - نبذة من السیاسة الحسینیة - 1349 ه.ق، دوبار چاپ شد.
17 - مختارات من شعر الأغانی
18 - المیثاق العربی الوطنی نجف، همراه شماری دیگر از آثار وی در مجموعه ای به نام (الحکمة و السیاسه) در سال 1401 ه ق در بیروت نیز چاپ شد.
19 - المثل العلیا فی الاسلام لا فی بحمدون** ایادی استعمار از ایشان برای شرکت در کنگره بحمدون در لبنان دعوت کردند. معظم له این دعوت را صریحاً رد کرد و به همین هم اکتفا ننمود و کتاب فوق را در پاسخ آنان و این که کنفرانس مزبور توطئه ای علیه اسلام و به کار گرفتن مذهب علیه مذهب است، منتشر ساخت و تاکنون پیش از 30 بار به چاپ رسیده است.***
20 - جنة المأوی

تألیفاتی که به چاپ نرسیده است:

21 - شرح تفصیلی کتاب عروة الوثقی، نوشته آیة الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی
22 - تنقیح الاصول
23 - منتخب اشعار، مطالب فلسفی، عرفانی و...، فارسی و عربی 1333 ه.ق
24 - نزهة السمر و نهزة السفر: سفرنامه حج
25 - حاشیه علی کتاب الاسفار، نوشته ملاصدرا
26 - حاشیه علی رسالة العرشیه نوشته ملاصدرا
27 - حاشیه علی کتاب رسالة الوجود نوشته ملاصدرا
28 - دائرةالمعارف العلیاء در 3 جلد
29 - حاشیه بر رسائل شیخ انصاری
30 - حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری
31 - حاشیه بر کتاب قوانین الاصول، نوشته میرزای قمی
32 - رساله فی الجمع بین الاحکام الظاهریة و الواقعیه
33 - تعلیقهایی بر کتاب امالی، نوشته سید مرتضی
33 - تعلیقهایی بر کتاب ادب الکاتب، نوشته ابن قتیبه
35 - تعلیقهایی بر کتاب الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز
36 - تعلیقهایی بر نهج البلاغه و نقد شرح نهج البلاغه نوشته شیخ عبده
37 - تعلیق بر کتاب (فتنة الکبری) نوشته طه حسین
38 - العبقات العنبریة فی الطبقات الجعفریة
39 - رسالة فی الاجتهاد و التقلید
40 - عقود الحیاتی: زندگینامه خودش