فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

مرحله اول

در مرحله اول عملیات، سه قرارگاه از سه محور با دشمن درگیر شدند و در جناح شمالی، دو تیپ باضافه از سپاه و یک تیپ از ارتش، مأموریت یافتند این جناح عملیات را تأمین نمایند؛ لیکن به علت وجود موانع و استحکامات مثلثی شکل و میادین مین، نتوانستند با سرعت به تمامی اهداف مورد نظر دست یابند؛ لذا با نزدیک شدن روشنایی صبح، از ادامه پیشروی خودداری شد.
در محور میانی (شمال پاسگاه زید)، سه تیپ باضافه از سپاه و یک لشکر از نیروی زمینی ارتش شرکت داشتند، و علی رغم این که توانستند مقداری پیشروی کنند، لیکن به استحکامات مثلثی شکل دشمن نرسیدند.
در محور جنوبی (جنوب پاسگاه زید)، چهار تیپ باضافه از سپاه و دو تیپ از ارتش توانستند با سرعت چشمگیر و قابل ملاحظه ای تمامی مواضع دشمن را درهم بکوبند و تا عمق 30 کیلومتری پیشروی نمایند و خود را به نهر کتیبان، در شرق اروند، و کانال ماهیگیری برسانند، به طوری که توانستند به قرارگاه فرمانده لشکر 9 زرهی برسند و ماشین بنز فرماندهی را به غنیمت بگیرند قرارگاه را منهدم، و از آب کانال ماهیگیری و نهر کتیبان وضو سازند.
در این محور، نیروها بقدری به بصره نزدیک شده بودند که براحتی چراغهای شهر را مشاهده می کردند.
علی رغم موفقیت به دست آمده در این محور، جناح راست نیروهای خودی خالی ماند و پاکسازی کامل نیروها و موانع دشمن صورت نگرفت؛ لذا با روشن شدن هوا، دشمن، با یک لشکر زرهی فشار اصلی را معطوف آنجا کرد و در نتیجه از تأمین منطقه، ممانعت به عمل آورد.
طی مرحله اول عملیات، 85 تانک و نفربر و 12 توپ دشمن منهدم شد و 71 تانک و نفربر به غنیمت گرفته شد. علاوه بر این، 2700 تن از عناصر دشمن کشته و زخمی شدند و 850 تن به اسارت درآمدند.

مرحله دوم

مرحله دوم عملیات، از محور میانی (جنوب پاسگاه زید) با همان یگانهای مرحله اول، باضافه یک یگان قوی از سپاه با تقویت دو تیپ که تحت امر قرارگاه محور جنوبی بودند، در تاریخ 25/4/1361، آغاز شد. در این مرحله هدف عمده، استفاده از سر پل به دست آمده (در داخل خاک عراق به وسعت 60 کیلومتر مربع) در مرحله اول و گسترش و توسعه آن تا کانال ماهیگیری (جلوی بصره) بود، که در صورت دستیابی به آن، فاصله رزمندگان تا بصره از 20 کیلومتر به 12 کیلومتر تقلیل می یافت.
نظر به این که دشمن در فاصله مرحله اول و دوم عملیات مجدداً در عمق خود میادین مین ایجاد کرده بود؛ و نیز بعلت عدم پاکسازی کامل و الحاق جناحین، تلاش نیروهای خودی به سرانجام مطلوبی منتهی نشد؛ اما در مجموع، تلفات نسبتاً زیادی، به دشمن وارد آمد، به طوری که 116 تانک و نفربر و 51 دستگاه خودرو منهدم گردید و 15 تانک و نفربر به غنیمت گرفته شد و 700 تن از نیروهای آن کشته و زخمی شدند.

مرحله سوم

به دنبال تهیه عکس هوایی از منطقه عملیاتی و سایر شواهد و قرائن موجود، مشخص شد که دشمن، نیروهای زرهی خود را با تجمعی بسیار وسیع، آرایش داده است و احتمالاً مبادرت به پاتک خواهد کرد. بر این اساس مرحله سوم عملیات به طور کلی به منظور انهدام تجهیزات زرهی (تانک و نفربر) تدبیر شد، لذا از شرکت نیروهای زرهی خودی ممانعت به عمل آمد تا بدین وسیله نیروهای پیاده و مجهز، با هر زره پوشی که مواجه شدند، منهدم کنند.
بدین ترتیب عملیات از محور میانی (جنوب پاسگاه زید) با همان نیروهای مرحله دوم، باضافه سه تیپ، تقویت شد و در تاریخ 30/4/61 آغاز گردید. قوای خودی در همان ساعات اولیه به صورتی چشمگیر خطوط دشمن را درهم شکستند و با انهدام بخشی وسیع از تجهیزات دشمن، در زمینی به وسعت 180 کیلومتر مربع، به پیشروی ادامه دادند. طی این مرحله، نزدیک به 700 تانک و نفربر دشمن منهدم شد؛ 14 تانک و نفربر به غنیمت گرفته شد و 2100 تن از نیروهای دشمن کشته و زخمی شدند و 259 نفر از آنها به اسارت درآمدند. قابل ذکر است که در میان تانکهای انهدامی دشمن، 16 تانک مدرن و پیشرفته تی - 72 به چشم می خورد، که 4 تانک از آن نوع نیز به غنیمت گرفته شد.