فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

سقوط هواپیمای مسافربری جمهوری اسلامی ایران توسط ناو وینسنس آمریکا

12 تیر 1367 / 3 ژوئیه 1988

روز یکشنبه 12 تیر 1367 مطابق با 3 ژوئیه 1988 هواپیمای ایرباس هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران با 275 مسافر و 16 خدمه فرودگاه بندرعباس را به مقصد دوبی ترک گفت. سطح پرواز این هواپیما 14000 پا تعیین شده بود. در ساعت 15:10 دقیقه محلی و 45:06 گرینویچ شروع به اوج گیری نمود و در ساعت 24:10 به وقت محلی، سطح پروازی 12000 پا را گزارش نمود و از آن لحظه به بعد دیگر تماسی از طرف خلبان گرفته نشد. در واقع از این لحظه به بعد هواپیما مورد اصابت 2 فروند موشک سطح به هوای ناو وینسنس ایالات متحده آمریکا قرار گرفته و در نزدیکی تنگه هرمز بین شارجه و بندرعباس در نزدیکی جزیره ایرانی (هنگام) منفجر و سقوط کرده بود.
در این فاجعه تمامی سرنشینان هواپیما به شهادت رسیدند و نیز 66 کودک زیر 12 سال و 52 زن در میان قربانیان بودند و 46 تن تبعه کشورهای یوگسلاوی، کویت، افغانستان، هندوستان، پاکستان، ایتالیا، شارجه و دوبی از جمله وابسته نظامی پاکستان در ایران و خانواده اش در میان کشته شدگان بودند.

شرح حادثه

یک سال پس از تجاوز رژیم عراق علیه ایران در سال 1360 حمله به کشتیهای تجاری در خلیج فارس شروع شد و با اعلام مین گذاری سواحل بندر امام خمینی (ره ) و حمله به دو کشتی تجاری در تاریخ 21/10/1360 امنیت خلیج فارس توسط عراق مختل شد و به دنبال تحویل هواپیماهای سوپراتاندارد و موشکهای اگزوسه توسط فرانسه به عراق ابعاد این حملات افزایش یافت. در برابر این حملات که عراق به صراحت مسئولیت آن را بر عهده می گرفت، شورای امنیت عکس العمل مناسبی نشان نداد، ولی در قبال انتساب چند حمله به ایران و شکایت شورای همکاری خلیج فارس، شورای امنیت در 11/3/1363 مطابق با اول ژوئن 1984 مبادرت به صدور قطعنامه 552 نمود و در آن خواستار توقف این حملات شد.
از آغاز جنگ تا 10 ژوئیه 1984، 112 کشتی در خلیج فارس مورد حمله موشکی قرار گرفت. جمهوری اسلامی ایران در ژانویه 1985 به دبیرکل وقت سازمان ملل اعلام داشت که از هرگونه اقدامی برای تأمین آزادی و امنیت کشتیرانی که در خلیج فارس صورت گیرد حمایت و استقبال خواهد کرد، اما حملات به کشتیها ادامه یافت. تا تیر 1366 حدود 5/8 میلیون تن کالا از محموله های کشتیها در خلیج فارس به زیر آب رفت. 41 کشتی کاملاً نابود، و به 34 تن محموله کالا آسیب وارد، و بیش از 200 تن از ملوانان کشورهای مختلف به قتل رسیدند و به همین تعداد نیز مجروح شدند.
بدین ترتیب عراق در هدف خود مبنی بر بین المللی کردن جنگ خلیج فارس تا اندازه زیادی موفق شد و قدرتهای غربی و در رأس آنها آمریکا حضور گسترده و تهدیدآمیزی در خلیج فارس یافتند و بالاخره کشتی های نفتکش کویتی با پرچم آمریکا در خلیج فارس حرکت کردند و اسکورت نظامی نفتکشها و کشتی های تجاری مورد نظر آمریکا در خلیج فارس آغاز شد. در 21 سپتامبر 1987 کشتی ایرانی (ایران اجر) مورد حمله نیروهای نظامی آمریکا واقع شد. همچنین حملات نظامی آمریکا به سکوهای نفتی ایران دخالت آشکار آن دولت در منطقه به نفع عراق و علیه جمهوری اسلامی ایران را به وضوح نشان داد.
یکی از نتایج شوم این همه تشنج آفرینی رژیم عراق و دامن زدن ایالات متحده به ناامنی در خلیج فارس، حمله به هواپیمای مسافربری جمهوری اسلامی ایران بود که در مورخه 12/4/1367 مطابق با 3 ژوئیه 1988 بر فراز آبهای سرزمینی ایران و در آبهای حوالی جزیره هنگام توسط دو موشک از ناو آمریکایی وینسنس - که خود به آبهای سرزمینی ایران تجاوز کرده و در آن مستقر بود - شلیک و تمامی مسافران و خدمه هواپیما به وضع اسفناکی به شهادت رسیدند.
متعاقب این تجاوز آشکار، جمهوری اسلامی ایران در روز 14 تیر 1367 طی نامه ای به رئیس شورای امنیت خواستار تشکیل جلسه فوری شورا برای رسیدگی به موضوع شد. 25 تیر 1367 مطابق با 16 ژوئیه 1988 شورا تشکیل جلسه داد. از سوی جمهوری اسلامی ایران دکتر ولایتی وزیر امور خارجه وقت ایران و از جانب آمریکا جرج بوش معاون وقت رئیس جمهوری در جلسه حضور داشتند. وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در فرازی از سخنان خود عنوان کرد:
حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس تنها منادی مرگ و بی قانونی و شرارت بوده و جز ناامنی چیزی به ارمغان نیاورده است. عمل جنایتکارانه آمریکا در حمله به هواپیمای کشوری به هیچ وجه در قالب دفاع مشروع قابل توجیه نیست.