فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

تاریخچه تبلیغ:

تاریخ، یعنی بعد زمانی تبلیغ را نمی توان از تاریخ حیات انسان تفکیک کرد. تبلیغات با نقطه آغازین خلقت انسان و هبوط آدم بر زمین پیوند دارد، چرا که انسان از یکسو دارای فکر و اعتقاد است و از سوی دیگر مصالح حیاتی ویژه ای دارد که این دو اشکال گوناگون شخصیت مادی و معنوی او را تشکیل می دهند. بعلاوه میل به نفوذ و عشق به بقای شخصیت و دفاع از مصالح فردی و اجتماعی از فطرتهایی است که از خصیصه (حب ذات) سرچشمه می گیرد. با توجه به این مقدمه کوتاه، طبیعی است که انسان برای منتقل کردن تفکرات و معتقدات، یعنی: بخشی از وجود خویش و دیگر ایده ها و سمبل ها که با مصالح زندگیش گره خورده است تلاش کند و در راه گسترش آنها که نهاد (شخصیت ادبی) اوست از هر وسیله ممکن یاری جوید. این همان تبلیغ است، یعنی رساندن و منتقل کردن افکار، عقاید و بازگو کردن ایده ها برای دیگران و سعی در گسترش آنها و جاودانه ساختن خود از این طریق.
به عبارت دیگر، تبلیغ از حیات فکری و ادبی و مصالح حیاتی انسان سرچشمه گرفته و از آن جدا شدنی نیست و علی رغم تحول و تطور وسایل ارتباطی و خبر رسانی و تبلیغ که در روند زمان نشیب و فراز فراوان داشته و دارد. اصل تبلیغ با اهدافی گوناگون ثابت و همیشگی است.
از این خصیصه عمومی که بگذریم، پای معتقدات مذهبی در مسأله تبلیغ به نحو دیگری به میان می آید، چرا که در دین، رساندن پیام الهی به عنوان یک تکلیف مطرح است و بر این اساس و با توجه به این که دین و عقاید مذهبی نیز همواره ملازم با انسانها بوده اند، نتیجه می گیریم که تبلیغ در چارچوبه ادیان و مذاهب، پا به پای سیرتکاملی اندیشه ها و معتقدات انسانی بخشی از فعالیتهای مذهبی را به خود اختصاص داده است. علی (علیه السلام) درباره عهد و میثاق الهی با فرزند آدم، در ابلاغ رسالت خداوندی می فرماید** خطبه اول نهج البلاغه، صبحی صالح***:
(خداوند سبحان از فرزندان آدم پیامبرانی را برگزید و از آنان بر وحی و تبلیغ رسالت، پیمان گرفت تا رسم امانت نگهدارند. آنگاه که بیشتر مردم عهد خدا را دگرگون ساخته و حق او را نادیده انگاشته و شریکان به او نسبت دادند. و شیاطین با نیرنگ راه پرستش حق را بر آنان بستند، پس خدا رسولان خود را به سوی آنان گسیل داشت و پیام آوران خود را پیاپی فرستاد تا از مردم پایبندی به فطرت را بخواهند و نعمتهای فراموش شده خدا را به یادشان آورند و با تبلیغ حجت را بر آنها تمام کنند و گنجینه های عقل ها را برانگیزند و آیات قدرت خداوندی را به آنها نشان دهند.)
این گفتار ارزشمند، رسالت الهی پیام آوران خدا را در طول تاریخ حیات انسان و آنگاه که انسانها به راه انحراف کشیده می شدند، شیاطین انس و جن، راه را بر بنی آدم قطع می کردند، بیان می دارد و تأکید می کند که رسالت تبلیغ حقیقی است، همپای فطرت و همدوش با احکام عقل و همجهت الهی و رمز رشد و تعالی کاروان انسانی در گستره زمان و بستر خاک... .

تعریف تبلیغ:

تبلیغ در مفهوم کلی آن عبارت است از: رساندن پیام به دیگری از طریق برقراری ارتباط به منظور ایجاد دگرگونی در بینش و رفتار اوست و بر سه عنصر اصلی: پیام دهنده، پیام گیرنده و محتوای پیام مبتنی است. یا به عبارت دیگر تبلیغ عبارت است از روش یا روشهای به هم پیوسته (در قالب یک مجموعه)، برای بسیج و جهت دادن به نیروهای اجتماعی و فردی از طریق نفوذ در شخصیت، افکار، عقاید و احساسات آنها، به منظور رسیدن به یک هدف مشخص، که این هدف ممکن است سیاسی، نظامی، فرهنگی و ... مشروع و یا نامشروع باشد.
تعریف تبلیغ در اسلام معنی و مفهوم خاصی پیدا می کند. با کمی تأمل در آیات الهی چنین به دست می آید که تبلیغ عبارت است از رسانیدن پیام خداوند به مردم به عنوان یک تکلیف اسلامی و محتوای پیام عبارت است از رسالت و دستورات آسمانی با هدف اتمام حجت و هدایت انسانها به سوی کمال.
این تبلیغ بر اساس حکمت و مبانی منطقی و به دور از تحریف و خلافگویی صورت می پذیرد.

امام خمینی (ره) و مسأله تبلیغات** صحیفه نور، جلد 14 - ص 41 - ص 45***:

(مسأله تبلیغات یک امر مهمی است که می شود گفت که در دنیا در رأس همه امور قرار گرفته است، و می توان گفت که دنیا بر دوش تبلیغات است و ... توجه داشته باشید که بالاترین چیزی که می تواند این انقلاب را در اینجا به ثمر برساند و در خارج صادر کند، تبلیغات است، تبلیغات صحیح. آنچه که هست، هیچ مبالغه نکنید. ما متاعمان یک متاعی است که محتاج به مبالغه نیست ...
باید با تبلیغات صحیح، اسلام را آن گونه که هست به دنیا معرفی نمایید ... برای خدا تبلیغات کنید که تبلیغات امر مهمی است. به همان اندازه که تبلیغات برای مستکبرین و زورگویان مضر است به همان اندازه و یا بیشتر برای مستضعفین مفید است ...
... سلاح تبلیغات برنده تر از کاربرد سلاح در میدانهای جنگ است...)