فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 8

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره نور آیه 38

(38) لِیَجْزِیَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا عَمِلُواْ وَیَزِیدَهُم مِّن فَضْلِهِ وَاللَّهُ یَرْزُقُ مَن یَشَآءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ
تا خداوند به آنان به نیکوتر از آنچه کرده اند پاداش بدهد واز فضل و رحمت خویش بر پاداششان بیفزاید و خداوند هر کس را بخواهد بدون حساب روزی می دهد.
پیام ها:
1- خداوند کم و کاستی های اعمال مردان خدا را جبران کرده و پاداش عمل کامل به آنان می دهد. (لِیجزیَهم أحسن ما عملوا)
2- مردان خدا همواره در حال رشد می باشند و ابعاد وجودی آنان افزایش می یابد. («یَزیدهم...» و نفرمود: «یزید لهم...»)
3- پاداش را بیش از عمل بدهید. (و یزیدهم من فضله) (در اسلام سفارش شده است که مزد را معیّن کنید، ولی هنگام پرداخت بیش از آن مقدار بدهید.)
4- اگر از سود تجارت دنیا بگذرید به سود بی حساب آخرت می رسید. (لاتُلهیهم تجارة - بغیرحساب) (مراد از بی حساب، پاداشی فراوان و فوق انتظار است.)

سوره نور آیه 39

(39) وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَعْمَلُهُمْ کَسَرَابٍ بِقِیعَةٍ یَحْسَبُهُ الظَّمْئَانُ مَآءً حَتَّی إِذَا جَآءَهُ لَمْ یَجِدْهُ شَیْئاً وَوَجَدَ اللَّهَ عِندَهُ فَوَفَّهُ حِسَابَهُ وَ اللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ
اعمال کسانی که کافر شدند همچون سرابی در بیابان است که تشنه آن را آب می پندارد، (امّا) همین که به سراغ آن آمد آن را چیزی نیافت، امّا خدا را نزد خویش یافت که حساب او را بی کم و کاست داده و خداوند زود به حساب ها می رسد.
نکته ها:
کلمه «قِیعة» به معنای زمین مسطح و بزرگ است و«ظَمأن» کسی را می گویند که عطشش زیاد باشد. کلمه «وَفّی » به معنای پاداش و کیفر کامل و بدون کم و کاست است.
پیام ها:
1- شرط قبولی عمل، داشتن ایمان است و سعادت انسان نیز در گرو ایمان است. (والّذین کفروا اعمالهم کسَراب) (کفر سبب حبط و پوچی عمل است)
2- اعمال کفّار فریبنده است. (کسراب...) به انگیزه ها بنگرید، نه به جلوه ها و ظاهر تلاش ها.
3- در تعلیم و تربیت استفاده از مثال و تشبیه مؤثّر است. (کسراب...)
4- قیامت، روزِ بُروز حقایق است. (لم یجده شیئا و وجد اللّه عنده)
5 - سعادت خواهی، در فطرت همه انسان ها وجود دارد و انگیزه ی تمام حرکت ها رسیدن به خیر است لکن تفاوت در واقع بینی و خیال گرایی است. (یحسبه... ماءً)
6- کفّار در قیامت، هیچ سرمایه ای ندارند. (لم یجده شیئاً)
7- علاوه بر عقیده، اعمال انسان در سرنوشت او مؤثّر است. (لیَجزیَهم أحسن ما عملوا... اعمالهم کسراب...)
8 - همه ی مردم، روزی خدا را باور خواهند کرد. (و وجَدَ اللّه عنده)
9- در قیامت، رسیدگی به حساب افراد هم کامل و دقیق است و هم سریع. (فوَفّاه حسابه... سریع الحساب) (برخلاف حسابرسی های دنیوی که یادقیق و کامل نیست و یا همراه معطّلی است.)

سوره نور آیه 40

(40) أَوْ کَظُلُمَتٍ فِی بَحْرٍ لُّجِّیٍ ّ یَغْشَهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَآ أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ یَرَیَهَا وَ مَن لَّمْ یَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ
یا (اعمال کافران) همچون ظلماتی است در دریای عمیق و متلاطم که موجی بزرگ روی آن را می پوشاند، و روی آن، موج بزرگ دیگری است و بالای آن موج (دوّم) ابری است، (تاریکی عمق دریا و موج های انباشته و ابرهای تیره) ظلماتی است تو در تو (که کافر در آن ها غرق شده است) همین که دست خود را (برای نجات) برآورد، احدی دست او را نمی بیند (تا نجاتش دهد). و خداوند برای هر کس نوری قرار ندهد، هیچ نوری برای او نخواهد بود.
نکته ها:
کافر معمولی و ساده به اسلام نزدیک است، و امیدی به بازگشت او هست. مانند کدورت ساده ای که میان دو نفر وجود دارد و کار آن دو به صلح و آشتی نزدیک است. امّا کافرانی که در راه کفر، تلاش ها و اعمال خلاف بسیاری دارند، برگشت آنان بسیار سخت است. کافری که در عقیده اش اصرار ورزیده و دنبال کفرش، حقّ را تحقیر و جنگ ها کرده و بودجه ها خرج نموده و افرادی را دور خود گرد آورده و به این عنوان معروف شده است، بازگشت او به دامن اسلام بسیار سخت و بعید است. زیرا هر تلاش و عمل او، موجی از ظلمت بر موج های قبل افزوده و اعمال کفرآلودش، کفر او را محکم تر ساخته است.
اعمال کفّار به جای این که راه را برای آنان باز کند، گمراه ترشان می کند و حجابی روی حجاب دیگر است. نظیر آیه ی (والّذین کفروا اولیائهم الطاغوت یُخرجونَهم من النّور الی الظلمات...)**بقره، 257.***
پیام ها:
1- به هنگام معرّفی الگوها باید از الگوهای مثبت و منفی سخن گفت. (الگوی مثبت؛ (رجالٌ لاتُلهیهِم...) و الگوی منفی در آیه ی قبل و این آیه (والّذین کفروا... او کظلمات...))
2- در برابر نور الهی (آیه 35) که (نورٌ علی نور) بود، در این آیه سخن از ظلمات و ظلمت فوق ظلمت است. (ظلماتٌ بعضها فوقَ بعض)
3- هر عملی از مؤمن نور و هر عملی از کافر ظلمت است. (او کظلمات)
4- اعمال خوب کفّار، سراب واعمال بد آنها ظلمات است. (کسَراب...او کظلمات)
5 - علم و عقل، انسان را از نور وحی الهی بی نیاز نمی کنند. اگر نور الهی نباشد، هیچ نوری انسان را نجات نمی دهد. (فما له من نور)