فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 120

(120) إِنَّ إِبْرَهِیمَ کَانَ أُمَّةً قَانِتاً لِّلَّهِ حَنِیفاً وَلَمْ یَکُ مِنَ الْمُشْرِکِینَ
ترجمه: همانا ابراهیم (به تنهایی) یک اُمت بود، در برابر خدا خاضع و فرمان بر و حق گرا بود، و از مشرکان نبود.
نکته ها:
در این آیه خداوند ابراهیم را به تنهایی یک اُمت دانسته است و هر یک از مفسران برای تحلیل و تفسیر این جمله سخنی گفته اند، از جمله:
1- چون ابراهیم بر مکتبی بود که احدی بر آن نبود، پس یک اُمت بود.**تفسیر صافی.***
2- او به اندازه یک اُمت خیر و خوبی و کمال داشت نظیر شعری که می گوید:
آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری.**تفسیر مراغی.***
3- کلمه اُمت به معنای معلّم خیر است او معلم خوبی ها بود.**تفسیر طبری.***
4- مراد از اُمت یعنی رهبر و مقصود و امام تمام خداپرستان.**تفسیر فرقان.***
5- شخصیت و شعاع وجود او به اندازه یک اُمت بود.**تفسیر نمونه.***
6- چون قوام اُمت به او بود.
7- چون عالم بود و عالم اُمتی را راهنمایی می کند.
8- چون حرکت آفرید کار یک امت را انجام داد، یاری نداشت ویک تنه قیام کرد.**تفسیر مجمع البیان.***
پیام ها:
1- تجلیل از مردان خدا و معرفی الگوها و قهرمانان توحید یک شیوه تربیتی است. (انّ ابراهیم)
2- تعداد و کمیّت مهم نیست، بلکه کیفیت و حرکت آفرینی مهم است. (اُمّة)
3- در راه حق از تنهایی نهراسید. (انّ ابراهیم کان اُمةً)
4- انسان محکوم محیط وجامعه و تاریخ نیست. (و لم یَکُ من المشرکین)
5- ابراهیم هم در عمل خالص بود، (حنیفاً) هم در عقیده. (و لم یک من المشرکین)
6- برخوردهای مماشاتی ضرری به توحید انسان نمی زند. (با آنکه ابراهیم در میان خورشید وستاره پرستان لحظاتی با آنان مداراة و مماشات کرد و گفت: پروردگار من همین هاست، ولی همین که ناپدید شدند، فرمود: من غروب کنندگان را دوست ندارم. با این حال در این آیه خداوند می فرماید: او لحظه ای مشرک نبود.) (لم یک من المشرکین)
7- آنچه به انسان ارزش می دهد عبادت و اطاعت آگاهانه از خدا (قانتاً) همراه با اعتدال و نداشتن انحراف (حنیفاً) و خلوص است (و لم یک من المشرکین)

سوره نحل آیه 121

(121) شَاکِراً لّاَِنْعُمِهِ اجْتَبَهُ وَهَدَیهُ إِلَی صِرَطٍ مُّسْتَقِیمٍ
ترجمه: او نسبت به نعمت های خداوند شکرگزار بود، (خدا) او را برگزید و به راهی مستقیم هدایتش کرد.

سوره نحل آیه 122

(122) وَءَاتَیْنَهُ فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَإِنَّهُ فِی الْأَخِرَةِ لَمِنَ الْصَّلِحِینَ
ترجمه: ودر دنیا به او نیکی دادیم و قطعاً او در آخرت (نیز) از صالحان و شایستگان است.
نکته ها:
کلمه ی «اجتبی » از «جبابة» به معنای جمع آوری و متمرکز کردن است، اجتباء خداوند یعنی افرادی را از تشتت و گرایش های گوناگون حفظ و برای خود متمرکز و خالص می کند.
نام نیک، ذریّه طیبه، بنای کعبه، عمر طولانی، دعای مستجاب، مال زیاد از نمونه های حسنه در دنیاست. (اتیناه فی الدنیا حسنة)
در این آیات خداوند پنج کمال برای ابراهیم برمی شمرد و سپس پنج مقام به او می دهد؛ اما پنج کمال: (اُمة - قانتاً - لم یک من المشرکین - حنیفاً - شاکراً) امّا پنج مقام و لطف از طرف خداوند: (اجتباه - هداه - فی الدنیا حسنة - فی الاخرة لمن الصالحین - اتّبع ملة ابراهیم که در آیه بعد است.)
پیام ها:
1- انتخاب خداوند بر اساس شایستگی خود انسان است. (قانتاً، حنیفاً، شاکراً، اجتباه)
2- آن را که خدا برگزیند، به مقصدش می رساند. (اجتباه... هداه الی صراط مستقیم)
3- دعای انبیا مستجاب است. (ابراهیم از خداوند درخواست کرده بود که به صالحان ملحق شود،**(رب هب لی حکماً والحقنی بالصالحین) شعراء، 83. ***در این آیه خداوند می فرماید: (انّه فی الاخرة لمن الصالحین)