فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 93

(93) وَلَوْ شَآءَ اللَّهُ لَجَعَلَکُمْ أُمَّةً وَحِدَةً وَلَکِن یُضِلٌّ مَن یَشَآءُ وَیَهْدِی مَن یَشَآءُ وَلَتُسْئَلُنَّ عَمَّا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ
ترجمه: و اگر خداوند خواسته بود (همه شما را به طور اکراه و اجبار) یک اُمت (مؤمن و) متحد قرار داده بود، (تا میان شما هیچ اختلافی نباشد، ولی این اجبار و اکراه خلاف سنت و برنامه اوست و لذا) هر که را بخواهد گمراه می کند (و به حال خودش وامی گذارد) و هر که را بخواهد (و استحقاق هدایت دارد) هدایت می کند و قطعاً شما از آنچه انجام می دادید بازخواست خواهید شد.
نکته ها:
خداوند همه ی مردم را به طور فطری هدایت می فرماید، لکن مردم بر اساس اختیار و آزادی که دارند دو گروه می شوند؛ گروهی بر خلاف عقل و فطرت راه خلاف را انتخاب می کنند و توبه نمی کنند، خداوند نیز آنان را به حال خود رها و گمراه می کند، ولی گروهی همان راه فطرت و اطاعت را انتخاب می کنند، وخداوند آنان را کمک و هدایت می کند. بنابراین مراد از هدایت و گمراه کردن خداوند مرحله ی بعد از انتخاب انسان است. مثلاً هدف معلم در روز اول تدریس آموزش دادن به همه شاگردان است لکن گروهی که برای فهمیدن تلاش می کنند معلم وقت خصوصی نیز به آنان می دهد، ولی شاگرد بازی گوش را به حال خود رها می کند. راستی اگر هدایت و گمراه شدن انسان اختیاری نبود، در پایان آیه خداوند نمی فرمود: شما بازخواست می شوید! پس سؤال خداوند نشانه ی آزادی ماست. زیرا انسان مجبور مورد بازخواست قرار نمی گیرد.
پیام ها:
1- دست خداوند در اجبار مردم باز است، لکن سنت و برنامه او آزاد گذاشتن مردم است. (و لو شاء اللَّه لجعلکم)
2- انسان در انتخاب عقیده وراه آزاد است. (لتسئلن)
2- سؤال و جواب در قیامت را جدّی بگیریم. (و لتسئلنّ)
3- سؤال و بازخواست از همه ی کارهای انسان است. (عمّا کنتم)

سوره نحل آیه 94

(94) وَلَا تَتَّخِذُواْ أَیْمَنَکُمْ دَخَلَا بَیْنَکُمْ فَتَزِلَّ قَدَمُ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُواْ السُّوءَ بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِیلِ اللَّهِ وَلَکُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ
ترجمه: وسوگندهایتان را مایه ی فریب میان خودتان قرار ندهید، تا مبادا گامی بعد از استواری اش بلغزد، (که در این صورت حُرمت وقداست سوگند وپیمان و اطمینان شکسته می شود) و بخاطر بازداشتن (مردم) از راه خدا بدی را خواهید چشید و برای شما عذابی بزرگ است.
نکته ها:
کلمه ی «صددتّم» به گفته راغب هم به معنای بازماندن است و هم بازداشتن دیگران. و کلمه ی «دَخَلَ» بر وزن و معنای «دَغَل» است.
پیام ها:
1- هرگاه خطر شایع و جدّی بود، سفارشات و نهی خود را تکرار کنید. (در آیه ی 91 نیز از سوءاستفاده از سوگند نهی شده بود) (لاتتخذوا ایمانکم دخلاً)
2- پیمان شکنی وسوءاستفاده از مقدسات، سبب بدعاقبتی است. (فتزلّ قدم بعد ثبوتها)
3- یک گناه، زمینه وبستر گناهان دیگران می شود. (پیمان شکنی مقدمه بدعاقبتی و آن نیز مقدمه بازماندن وبازداشتن دیگران از راه خدا می شود) (صددتم عن سبیل اللَّه)

سوره نحل آیه 95

(95) وَلَا تَشْتَرُواْ بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِیلاً إِنَّمَا عِندَ اللَّهِ هُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ
ترجمه: وپیمان خدا را با بهای کمی معامله نکنید، زیرا اگر بدانید، آنچه نزد خداست همان برای شما بهتر است.
نکته ها:
از آیه 91 تا 95 برای پیمان شکنی وعقوبت آن چند تعبیر مهم به چشم می خورد، که خود نشانه ی خطر این گناه است؛ کثرت جمعیت و قدرت شما یا دیگران، زمینه ودستاویز پیمان شکنی نیست، (اُمة هی اربی ) خدا شما را آزمایش می کند، (انما یبلوکم اللَّه) خداوند در قیامت شما را بازخواست خواهد کرد، (لتسئلنّ) پیمان شکنی استواری شما را محو می کند، (فتزلّ قدم) در این آیه نیز می فرماید بخاطر بهای کم پیمان الهی را نشکنید.
پیام ها:
1- انگیزه پیمان شکنی، رسیدن به دنیاست. (لاتشتروا بعهداللَّه ثمناً قلیلاً)
2- به هرچه معامله کنید، باز هم نسبت به پیمان شکنی کم است. (ثمناً قلیلاً)
3- از دست دادن الطاف الهی وپیمان شکنی برای بدست آوردن کامیابی، یک ساده نگری است. (هو خیر لکم ان کنتم تعلمون)