فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 86

(86) وَإِذَا رَءَا الَّذِینَ أَشْرَکُواْ شُرَکآءَهُمْ قَالُواْ رَبَّنَا هَؤلَا ءِ شُرَکَآؤنَا الَّذِینَ کُنَّا نَدْعُواْ مِن دُونِکَ فَأَلْقَوْاْ إِلَیْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّکُمْ لَکَذِبُونَ
ترجمه: وچون کسانی که شرک ورزیدند، شرکای (پنداری) خود را (در قیامت) ببینند، گویند پروردگارا اینان شریکان (خیالی) ما بودند که ما به جای تو می خواندیم (ولی شرکا به سخن آمده) حرف آنان را به خودشان برگردانده (وپاسخشان دهند) که شما بدون شک دروغگویید.
نکته ها:
بر طبق روایات، در قیامت، مواقف مختلفی است؛ در بعضی مواقف مُهر بر لب خورده و دست و پا گواهی می دهند. در موقفی دیگر، نالها و استمدادها بلند است. در موقفی دیگر، انسان بدنبال آن است که گناه خود را به گردن دیگران بیندازد. مثلاً به شیطان می گوید: تو مرا به کفر و شرک وادار کردی ، و شیطان در پاسخ می گوید: من از روز اوّل با شرک شما مخالف بودم**(انی کفرت بما اشرکتمون من قبل) ابراهیم، 20.***. گاهی مقصر را بت ها می داند، ولی آنها نیز تبرّی می جویند**(و یوم القیامة یکفرون بشرککم) فاطر، 14.***. حتی خداوند به حضرت عیسی خطاب می کند: آیا تو به مردم گفتی که تو و مادرت را معبود قرار دهند؟ و عیسی در پاسخ می گوید: تو از هر شریکی منزهی،... این مردم به سراغ جنّ رفتند و هرگز من کسی را به سوی غیر تو دعوت نکرده ام**(قال سبحانک ما یکون لی ان اقول ما لیس لی بحق) مائده، 116.***. ودر آیه مورد بحث نیز، موجوداتی که شرکای خدا قرار گرفته شده اند، از مشرکان تبّری می جویند و آنها را تکذیب می کنند.
پیام ها:
1- خداوند شریک ندارد، مشرکان برای او شریک می پندارند. (شرکائهم) و نفرمود: «شرکاء اللَّه»
2- وحشت قیامت باعث می شود که انسان برای رهایی خود، بار را به دوش دیگران بیندازد. (هؤلاء شرکاؤنا)
3- معبودهای ساختگی نیز در قیامت، محشور می شوند. (هؤلاء شرکاؤنا الذین کنّا ندعوا)
4- در قیامت، برای دفاع از خود، بت ها نیز به سخن در آیند. (فالقوا الیهم القول...)
5- بت ها لیاقت خود را برای پرستش تکذیب می کنند وبه بت پرستان می گویند: شما در واقع خیالات خود را پرستش می کردید. (فالقوا الیهم القول انکم لکاذبون)

سوره نحل آیه 87

(87) وَأَلْقَوْاْ إِلَی اللَّهِ یَوْمَئِذٍ السَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا کَانُواْ یَفْتَرُونَ
ترجمه: در چنین روزی به پیشگاه خدا سرِ تسلیم افکنند و آنچه را به دروغ می بافتند، از آنان محو شود.
پیام ها:
1- اگر امروز تسلیم نشویم، فردا در قیامت تسلیم خواهیم شد، ولی چه سود؟ (والقوا الی اللَّه یومئذ السّلم)
2- تمام خیال بافی ها در قیامت، محو می شود. (آرزوی شفاعت و تقّرب و امید عزت و نصرت از غیر خدا، خیالی بیش نیست.) (ضلّ عنهم ما کانوا یفترون)

سوره نحل آیه 88

(88) الَّذِینَ کَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِیلِ اللَّهِ زِدْنَهُمْ عَذَاباً فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا کَانُواْ یُفْسِدُونَ
ترجمه: کسانی که کافر شدند و (مردم را) از راه خدا بازداشتند، به سزای فساد مداومشان عذابی بر عذابشان افزودیم.
نکته ها:
عکس العمل مردم در برابر راه خدا متفاوت، گاهی مثبت و گاهی منفی است و هرکدام دارای درجات و مراحلی می باشد؛
الف: برخوردهای مثبت:
- گروهی در انتظار فهم راه خدا وپیمودن آن هستند. (عسی ربی ان یهدینی سواءالسبیل)**قصص، 22.***
- گروهی به خاطر خدا هجرت می کنند. (و من یهاجر فی سبیل اللَّه)**نساء، 100.***
- گروهی به خاطر در راه خدا بودن محاصره می شوند. (احصروا فی سبیل اللَّه)**بقره، 273.***
- گروهی در راه خدا آزار را تحمل می کنند. (اوذوا فی سبیلی)**آل عمران، 195.***
- گروهی منادی دعوت دیگران به راه خدا می شوند. (ادع الی سبیل ربّک)**نحل، 125. 2. آل عمران، 146. 3. نساء، 76.***
- گروهی در راه خدا هرگز سست نمی شوند. (فما وهنوا لما اصابهم فی سبیل اللَّه)*****
- گروهی در راه خدا می جنگند. (یقاتلون فی سبیل اللَّه)*****
- گروهی کشته می شوند. (قتلوا فی سبیل اللَّه)**آل عمران، 169. 5. اعراف، 30. 6و7. اعراف، 45.***
ب: برخوردهای منفی:
- گروهی خیال می کنند در راه خدا هستند. (یحسبون انهم مهتدون)*****
- گروهی راه خدا را کج می خواهند. (یبغونها عوجا)*****
- گروهی راه خدا را بر دیگران می بندند. (صدّوا عن سبیل اللَّه)*****
- گروهی برای بستن راه خدا پولها خرج می کنند. (ینفقون اموالهم لیصدوا عن سبیل اللَّه)**انفال، 36.***
پیام ها:
1- کفر مقدمه ی فساد است. (کفروا و صدوا ... یفسدون) همانگونه که ایمان مقدمه عمل صالح است. (آمنوا و عملوا الصالحات) (که در آیات متعدد آمده است)
2- حساب رهبران کفر که با قلم و بیان و امکانات، راه خدا را می بندند، از حساب افراد عادی جداست. (زدناهم عذاباً فوق العذاب)
3- مفسد فی الارض تنها کسانی که امنیت جامعه را بهم می زنند نیستند، بلکه هر فرد یا گروهی که به هر شکلی، مانع رشد معنوی جامعه شود، مفسد است. (الذین کفروا و صدّوا ... بما کانوا یفسدون)