فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 80

(80) وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّن بُیُوتِکُمْ سَکَناً وَجَعَلَ لَکُم مِّن جُلُودِ الْأَنْعَمِ بُیُوتاً تَسْتَخِفُّونَهَا یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَیَوْمَ إِقَامَتِکُمْ وَمِنْ أَصْوافِهَا وَ أَوْبَارِهَا وَأَشْعارِهَآ أَثَثاً وَمَتَعاً إِلَی حِینٍ
ترجمه: و خداوند برای شما از خانه هایتان، مایه آرامش قرار داد، وبرای شما از پوست های چهارپایان خیمه هایی قرار داد، که روز کوچ شما و روز اقامت شما (حمل ونقل) آنرا سبک وخفیف می یابید. واز پشم وکرک وموهای آنها، برای مدتی لوازم و اسباب زندگی قرار داد.
نکته ها:
کلمه ی «بیت» از «بیتوته» به معنای محل استراحتی است که انسان شب را در آنجا می گذراند. کلمه ی «ظعن» به معنای رفتن است. کلمه ی «اثاث» به معنای اجناسِ زیاد خانه است. مراد از «تستخفونها» خیمه هایی است که حمل ونقل آن آسان و خفیف است.
پیام ها:
1- خانه محل آسایش و آرامش است. (بیوتکم سکناً)
2- از نقش چارپایان و پوست آنها و کرک و مو وپشم آنها در تهیه اسباب زندگی و خیمه ها غافل نشویم. (متاعاً)
3- زمان استفاده از نعمت ها محدود است. (الی حین)
4- هماهنگی نعمت ها با نیازهای بشر و تناسب ساختمان انسان با پوست و پشم و کرک و مو یکی از تدبیرهای الهی است. (جَعَل لکم - جَعَل لکم)
5- سبک وزن بودن پشم و پوست و کرک و مو، یکی از نعمت های الهی است. (تستخفونّها)

سوره نحل آیه 81

(81) وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَلاً وَجَعَلَ لَکُم مِّنَ الْجِبَالِ أَکْنَناً وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرَبِیلَ تَقِیکُمُ الْحَرَّ وَسَرَبِیلَ تَقِیکُم بَأْسَکُمْ کَذَلِکَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ
ترجمه: وخداوند از آنچه آفریده، برای شما سایه ها قرار داد و از کوه برایتان، غارها قرار داد وبرای شما لباس هایی قرار داد که شما را از گرما (و سرما) حفظ می کند ولباس هایی که شما را از آسیب های یکدیگر حفظ می نماید. اینگونه (خداوند) نعمت خود را بر شما تمام می کند، باشد که خود را تسلیم او کنید.
نکته ها:
کلمه ی «اکنان» جمع «کنّ» به چیزی گفته می شود که وسیله ی استتار باشد و مراد از آن در این آیه، غارها و تونل های زیر کوه هاست.
خداوند در آیه قبل، نعمت مسکن را برای شهرنشینان؛ (جعل لکم من بیوتکم سکناً)، ونعمتِ چادر را برای کوچ نشینان؛ (جعل لکم من جلود الانعام بیوتا)، مطرح کرد ودر این آیه، نعمت غار را برای غارنشینان؛ (جعل لکم من الجبال اکناناً) مطرح ساخته است.
در میان انواع لباس ها، نام «سرابیل» به معنای پیراهن، برده شده که لباس دائمی برای زن و مرد، کودک و بزرگ، در همه حال و همه جاست و تمام بدن را می پوشاند.
به گفته ی تفسیر المیزان، رسم عرب بر آن است که میان دو امر متضاد، نام یکی را می برد ولی هر دو را در نظر دارد. لذا در این آیه نیز مراد از جمله ی «تقیکم الحر» لباسی است که انسان را از سرما وگرما حفظ می کند، گرچه فقط نام گرما برده شده است.
پیام ها:
1- توجه و یاد نعمت ها، علاقه انسان را به ولی نعمت زیاد و روح تسلیم و پرستش را در او زنده می کند. (کلّ آیه)
2- نقش سایه، کمتر از روشنایی و نور نیست. (جعل لکم... ظلالاً)
3- کامیابی از نعمت ها، ما را از یاد آفریدگار آنها غافل نکند. (در این آیه سه بار کلمه ی «جَعَل» و یکبار کلمه ی «خَلَق» بکار رفته است)
4- زره ولباس دفاع که با نرم شدن آهن و خلاقیت ساخته شده، از الطاف الهی است. (جعل لکم سرابیل تقیکم بأسکم)
5- توجه دادن مردم به نعمت ها وخالق آنها، بهترین راه دعوت به خدا و جلوگیری از سرکشی و تکبر است. (یُتّم نعمته علیکم لعلکم تسلمون)
6- در گفتگوها، مخاطب و محیط سخن را در نظر بگیرید. (گرچه لباس وسیله ی حفظ از سرما و وسیله ی زیبایی نیز هست، لکن چون مشکل منطقه حجاز گرما و جنگ بود، خداوند به دو فایده حفاظت از گرما و جنگ اشاره کرده است. (سرابیل تقیکم الحرّ... تقیکم بأسکم)

سوره نحل آیه 82

(82) فَإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّمَا عَلَیْکَ الْبَلَغُ الْمُبِینُ
ترجمه: پس (ای پیامبر) اگر روی برتافتند، پس بر (عهده) تو جز تبلیغ روشن نیست.
پیام ها:
1- انسان در انتخاب راه وعقیده اختیار دارد و نشانه ی آن سرکشی در برابر دعوت انبیاست. (فان تولّوا)
2- وظیفه ی انبیا، ابلاغ است نه اجبار. (فانّما علیک البلاغ)
3- تبلیغ باید روشن و بدون ابهام و شک باشد. (البلاغ المبین)
4- اگر انسان روح سالم نداشته باشد، روشن ترین تبلیغ ها (البلاغ المبین)، از پاک ترین افراد یعنی انبیا، در او کارساز نیست. (فان تولّوا)