فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 78

(78) وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَتِکُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیْئاً وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَرَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ
ترجمه: وخداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد در حالی که هیچ چیز نمی دانستید وبرای شما گوش و چشمها ودل ها قرار داد، شاید شما شکر کنید.
نکته ها:
کلمه ی «امهات» جمع «امّ» است و بجای «اُمّات»، «اُمهات» گفته می شود، یعنی حرفِ «ها» در جمع زاید است.
پیام ها:
1- تولّد از مادر، به اراده ی الهی است. (اللَّه اخرجکم من بطون امهاتکم)
2- یاد نقص ها و کمبودها و فقدان های گذشته، روحیه ی شکر را در انسان بارور می کند. (لاتعلمون شیئاً... لعلکم تشکرون)
3- حکمت و سنّت خداوند، آن است که هر کاری از راه وسیله اش انجام شود. ابزار علم، چشم و گوش و دل است. (جعل لکم السّمع...)
4- کارآییِ گوش قبل از چشم است. (گوش در شکم مادر هم می شنود، ولی چشم بعد از تولد، تا مدتی بسته است. شاید به همین دلیل در آیه نام گوش قبل از چشم برده شده است) (جعل لکم السمع والابصار)
5- تشکر از هر نعمت، بکارگیری صحیح آن است. زیرا قرآن از گروهی انتقاد می کند که چشم دارند ولی حقایق را نمی بینند، گوش دارند ولی حاضر به شنیدن حق نیستند. (جعل لکم السمع والابصار ... لعلکم تشکرون)
6- شکر واقعی نعمت چشم و گوش، تحصیل علم است: زیرا آیه ابتدا می فرماید: شما نمی دانستید، من به شما چشم و گوش دادم تا شکر کنید، یعنی علم بیاموزید. (جعل لکم السمع و الابصار... لعلکم تشکرون)

سوره نحل آیه 79

(79) أَلَمْ یَرَوْاْ إِلَی الطَّیْرِ مُسَخَّرَتٍ فِی جَوِّ السَّمَآءِ مَا یُمْسِکُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَأَیَتٍ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ
ترجمه: آیا به پرندگان نمی نگرند، در حالی که در فضای آسمان در قبضه (او) هستند، جز خداوند آنها را نگاه نمی دارد. البته در این (پرواز) برای گروهی که ایمان می آورند نشانه هایی روشن است.
نکته ها:
چنانکه گفته شد سیمای این سوره، آشنایی با نعمت ها و توجه به خالق آنهاست. و تا اینجا از نعمت هایی همچون آب باران، شیر حیوانات، میوه ها، عسل ونعمت همسر و فرزند نام برده شد و در این آیه و آیه بعد به نعمت پرندگان، پوست و پشم و کرک چارپایان و بهره برداری از کوهها اشاره شده است.
پرواز پرندگان، گاهی تنها و گاهی دسته جمعی، گاهی منظم و گاهی نامنظم، گاهی برای فرار و گاهی برای غذا می باشد. هر پرنده ای با بالی مناسب با وزن و نیازش، پرواز می کند، که همه ی این امور باید سبب توجه انسانِ عاقل به خداوند شود.
پیام ها:
1- خداوند از ما تفکّر در آفریده ها را می خواهد و از کسانی که فکر نمی کنند، انتقاد می کند. (الم یروا)
2- پرندگان، در هرحال و هرجا در تسخیر الهی اند.**در جنگ های پیشرفته امروزی، برخی هواپیماها در فاصله ای پرواز می کنند که از تیررس پدافندها خارج اند. ولی پرندگان هرکجا روند در قبضه قدرت الهی می باشند.*** (مسخرات فی جو السماء)
3- داشتن امکانات و ابزار و انرژی و استفاده از قوانین غریزی یا تجربی وعلمی، نباید ما را از خدا غافل کند.**روزی در هواپیما نشسته بودم. سرمهماندار اعلام کرد تا چند دقیقه دیگر در فرودگاه خواهیم نشست. به او گفتم چرا ان شاءاللَّه نگفتی؟ او گفت: کامپیوتر هواپیما برای ما زمان، مسافت و فاصله و همه چیز را روشن کرده است و نیازی به ان شاءاللَّه نیست. به او گفتم مگر هواپیماهایی که در شرق و غرب عالم سقوط می کنند کامپیوتر ندارند، آری اراده خدا منتظر کامپیوتر شما نیست. او کمی فکر کرد و برگشت و اعلام کرد که تا چند لحظه ی دیگر ان شاءاللَّه در زمین خواهیم نشست. من از نیز با هدیه ای از او تشکر کردم.*** (ما یمسکهنّ الاّ اللَّه)
4- شگفتی های پرواز پرندگان، یکی دو تا نیست. (لآیات) لکن دریافت این نشانه ها برای اهل ایمان است. (لقوم یؤمنون)

سوره نحل آیه 80

(80) وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّن بُیُوتِکُمْ سَکَناً وَجَعَلَ لَکُم مِّن جُلُودِ الْأَنْعَمِ بُیُوتاً تَسْتَخِفُّونَهَا یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَیَوْمَ إِقَامَتِکُمْ وَمِنْ أَصْوافِهَا وَ أَوْبَارِهَا وَأَشْعارِهَآ أَثَثاً وَمَتَعاً إِلَی حِینٍ
ترجمه: و خداوند برای شما از خانه هایتان، مایه آرامش قرار داد، وبرای شما از پوست های چهارپایان خیمه هایی قرار داد، که روز کوچ شما و روز اقامت شما (حمل ونقل) آنرا سبک وخفیف می یابید. واز پشم وکرک وموهای آنها، برای مدتی لوازم و اسباب زندگی قرار داد.
نکته ها:
کلمه ی «بیت» از «بیتوته» به معنای محل استراحتی است که انسان شب را در آنجا می گذراند. کلمه ی «ظعن» به معنای رفتن است. کلمه ی «اثاث» به معنای اجناسِ زیاد خانه است. مراد از «تستخفونها» خیمه هایی است که حمل ونقل آن آسان و خفیف است.
پیام ها:
1- خانه محل آسایش و آرامش است. (بیوتکم سکناً)
2- از نقش چارپایان و پوست آنها و کرک و مو وپشم آنها در تهیه اسباب زندگی و خیمه ها غافل نشویم. (متاعاً)
3- زمان استفاده از نعمت ها محدود است. (الی حین)
4- هماهنگی نعمت ها با نیازهای بشر و تناسب ساختمان انسان با پوست و پشم و کرک و مو یکی از تدبیرهای الهی است. (جَعَل لکم - جَعَل لکم)
5- سبک وزن بودن پشم و پوست و کرک و مو، یکی از نعمت های الهی است. (تستخفونّها)