فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 77

(77) وَلِلَّهِ غَیْبُ السَّمَوَتِ وَالْأَرْضِ وَمَآ أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا کَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
ترجمه: غیب آسماها و زمین مخصوص خداست و برپایی قیامت (در سرعت و آسانی) جز مانند چشم بر هم زدن یا نزدیک تر نیست. البته خداوند بر هر چیزی قادر است.
نکته ها:
کلمه ی «غیب» در برابر شهود و یک امر نسبی است. یعنی ممکن است چیزی نسبت به شخصی، غیب باشد و نسبت به دیگری، حاضر و ظاهر باشد.
«امر الساعة» یعنی واقعه ی قیامت، از مهم ترین مصادیقِ «غیب» است و از الطاف خداوند آن است که زمان آنرا بر ما مخفی داشته است.
ممکن است این آیه پاسخی به تشبیهات مشرکان در آیات قبل باشد، که اگر در آسمان وزمین برای خدا شریکی بود، خدا از او آگاه بود، چون او همه چیز را می داند.
بدن انسان پس از مرگ متلاشی و ذراتش در زمین پخش و غایب می شود، او غیب را می داند و بار دیگری او را می آفریند.
پیام ها:
1- خداوند نه تنها عالم به غیب است، بلکه مالکِ غیب است. (للّه غیب السموات)
2- هیچ کاری برای خدا سخت نیست، حتی برپایی قیامت. (ما امرالساعة الاّ کلمح البصر)
3- باطن و غیب هر کاری در قیامت جلوه می کند. (وللَّه غیب ... و ما امر الساعة)
4- قیامت، شدنی است، زیرا خداوند هم علم به همه چیز دارد و هم قدرت بر دوباره آفریدن. (للَّه غیب، علی کل شی قدیر)
5- به زندگی دنیا مغرور نشوید، قیامت دور نیست، خود را آماده کنید. (کلمح البصر)
6- خدا می تواند مقدمات هر کاری را حذف یا فشرده کند و یا سرعت بخشد.**حذف مقدمات، نظیر سخن گفتن حضرت عیسی در گهواره و سرعت بخشیدن به مقدمات، مانند آوردن تخت بلقیس نزد حضرت سلیمان در یک لحظه. ***(کلمح البصر)

سوره نحل آیه 78

(78) وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَتِکُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیْئاً وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَرَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ
ترجمه: وخداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد در حالی که هیچ چیز نمی دانستید وبرای شما گوش و چشمها ودل ها قرار داد، شاید شما شکر کنید.
نکته ها:
کلمه ی «امهات» جمع «امّ» است و بجای «اُمّات»، «اُمهات» گفته می شود، یعنی حرفِ «ها» در جمع زاید است.
پیام ها:
1- تولّد از مادر، به اراده ی الهی است. (اللَّه اخرجکم من بطون امهاتکم)
2- یاد نقص ها و کمبودها و فقدان های گذشته، روحیه ی شکر را در انسان بارور می کند. (لاتعلمون شیئاً... لعلکم تشکرون)
3- حکمت و سنّت خداوند، آن است که هر کاری از راه وسیله اش انجام شود. ابزار علم، چشم و گوش و دل است. (جعل لکم السّمع...)
4- کارآییِ گوش قبل از چشم است. (گوش در شکم مادر هم می شنود، ولی چشم بعد از تولد، تا مدتی بسته است. شاید به همین دلیل در آیه نام گوش قبل از چشم برده شده است) (جعل لکم السمع والابصار)
5- تشکر از هر نعمت، بکارگیری صحیح آن است. زیرا قرآن از گروهی انتقاد می کند که چشم دارند ولی حقایق را نمی بینند، گوش دارند ولی حاضر به شنیدن حق نیستند. (جعل لکم السمع والابصار ... لعلکم تشکرون)
6- شکر واقعی نعمت چشم و گوش، تحصیل علم است: زیرا آیه ابتدا می فرماید: شما نمی دانستید، من به شما چشم و گوش دادم تا شکر کنید، یعنی علم بیاموزید. (جعل لکم السمع و الابصار... لعلکم تشکرون)

سوره نحل آیه 79

(79) أَلَمْ یَرَوْاْ إِلَی الطَّیْرِ مُسَخَّرَتٍ فِی جَوِّ السَّمَآءِ مَا یُمْسِکُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَأَیَتٍ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ
ترجمه: آیا به پرندگان نمی نگرند، در حالی که در فضای آسمان در قبضه (او) هستند، جز خداوند آنها را نگاه نمی دارد. البته در این (پرواز) برای گروهی که ایمان می آورند نشانه هایی روشن است.
نکته ها:
چنانکه گفته شد سیمای این سوره، آشنایی با نعمت ها و توجه به خالق آنهاست. و تا اینجا از نعمت هایی همچون آب باران، شیر حیوانات، میوه ها، عسل ونعمت همسر و فرزند نام برده شد و در این آیه و آیه بعد به نعمت پرندگان، پوست و پشم و کرک چارپایان و بهره برداری از کوهها اشاره شده است.
پرواز پرندگان، گاهی تنها و گاهی دسته جمعی، گاهی منظم و گاهی نامنظم، گاهی برای فرار و گاهی برای غذا می باشد. هر پرنده ای با بالی مناسب با وزن و نیازش، پرواز می کند، که همه ی این امور باید سبب توجه انسانِ عاقل به خداوند شود.
پیام ها:
1- خداوند از ما تفکّر در آفریده ها را می خواهد و از کسانی که فکر نمی کنند، انتقاد می کند. (الم یروا)
2- پرندگان، در هرحال و هرجا در تسخیر الهی اند.**در جنگ های پیشرفته امروزی، برخی هواپیماها در فاصله ای پرواز می کنند که از تیررس پدافندها خارج اند. ولی پرندگان هرکجا روند در قبضه قدرت الهی می باشند.*** (مسخرات فی جو السماء)
3- داشتن امکانات و ابزار و انرژی و استفاده از قوانین غریزی یا تجربی وعلمی، نباید ما را از خدا غافل کند.**روزی در هواپیما نشسته بودم. سرمهماندار اعلام کرد تا چند دقیقه دیگر در فرودگاه خواهیم نشست. به او گفتم چرا ان شاءاللَّه نگفتی؟ او گفت: کامپیوتر هواپیما برای ما زمان، مسافت و فاصله و همه چیز را روشن کرده است و نیازی به ان شاءاللَّه نیست. به او گفتم مگر هواپیماهایی که در شرق و غرب عالم سقوط می کنند کامپیوتر ندارند، آری اراده خدا منتظر کامپیوتر شما نیست. او کمی فکر کرد و برگشت و اعلام کرد که تا چند لحظه ی دیگر ان شاءاللَّه در زمین خواهیم نشست. من از نیز با هدیه ای از او تشکر کردم.*** (ما یمسکهنّ الاّ اللَّه)
4- شگفتی های پرواز پرندگان، یکی دو تا نیست. (لآیات) لکن دریافت این نشانه ها برای اهل ایمان است. (لقوم یؤمنون)