فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 65

(65) وَاللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَأَحْیَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَأَیَةً لِّقَوْمٍ یَسْمَعُونَ
ترجمه: و خداوند از آسمان آبی فرستاد، پس بواسطه آن زمین را پس از آنکه پژمرده بود زنده کرد، البته در این (باریدن وروئیدن) برای گروهی که (سخن حق را با جان ودل) می شنوند نشانه ای روشن است.
نکته ها:
در آیه قبل، نزول کتاب که مایه زنده شدن دلهاست، مطرح شد، در این آیه، نزول باران که سبب زنده شدن زمین است، مطرح گردیده است.
پیام ها:
1- پدیده های طبیعی، (از جمله آمدن ابر وباران) تصادفی نیست، به اراده ی خداوند است. (واللَّه انزل)
2- زمین همچون انسان مرگ و حیات دارد. (فاحیا به الارض بعد موتها)
3- اجرای برنامه های الهی از طریق اسباب عادی وطبیعی است. (فاحیا به الارض)
4- آب، مایه ی حیات زمین وزمینیان است. (فاحیا به الارض)
5- تدبیر خداوند در طبیعت، کلاس توحید است. (انّ فی ذلک لآیة)
6- بهترین راه خداشناسی، گوش سپرن وپندگرفتن از آیات الهی است. (لآیة لقوم یسمعون)

سوره نحل آیه 66

(66) وَإِنَّ لَکُمْ فِی الْأَنْعَمِ لَعِبْرَةً نُّسْقِیکُم مِّمَّا فِی بُطُونِهِ مِن بَیْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَّبَناً خَالِصاً سَآئِغاً لِّلشَّرِبِینَ
ترجمه: و بی گمان برای شما در (آفرینش) چهارپایان عبرتی است، ما شما را از آنچه در درون آنهاست، از میان غذاهای هضم شده و خون، شیر خالصی که برای نوشندگان گوارا است سیراب می کنیم.
نکته ها:
خداوند، نه تنها از لابلای ابر آسمان ها، آبی که مایه حیات است نازل می کند، بلکه از لابلای درون حیوانات، شیری که مایه حیات است، خارج می کند.
کلمه ی «فرث» به غذای هضم شده ی درون معده گفته می شود و کلمه ی «عبرة» به چیزی گفته می شود که وسیله ی عبور از جهل به علم گردد.
با آنکه کلمه ی «انعام» جمع است. ولی ضمیر در «بطونه» مفرد است. زیرا مراد، هر واحدی از چهارپایان است نه همه ی آنها.
شیر، یک غذای کامل است که هم به جای آب است و هم به جای غذا و تمام نیازهای بدن را تأمین می کند. در روایات می خوانیم: شیر، عقل را زیاد، ذهن را صفا، چشم را روشنی، قلب را تقویت، پشت را محکم، و فراموشی را کم می کند.
چهارپایان، تنها وسیله تأمین نیازهای مادی ما نیستند بلکه می توانند وسیله ی تکامل معنوی و رشد ایمانی ما باشند. راستی خدایی که شیر را از دل علف بیرون می کشد، نمی تواند در قیامت، انسان را از دل خاک بیرون کشد؟! خدایی که شیر خالص را از لابلای خون و غذای هضم شده، استخراج می کند، نمی تواند اعمال صالح را از سایر کارها جدا کند؟.
تبدیل علف به شیر، نیاز به دستگاه پالایش، میکروب زدایی، حذف مواد مضرّ، امکانات شیرین کننده، گرم کننده، چرب کننده و رنگ کننده و لوله کشی در بدن چهارپایان دارد. چگونه است که یک پالایشگاه نفت، مهندس لازم دارد، اما پالایشگاه شیر، خالق نمی خواهد؟ (ان لکم فی الانعام لعبرة)
انسان های خالص، کسانی هستند، که از لابلای فراز و نشیب ها و خطوط سیاسی و مسائل اجتماعی، و دوستان گوناگون، عبور کنند، امّا نه رنگ آنان را بپذیرند و نه بوی آنها را. (من بین فرث و دمٍ لبناً خالصاً)
شرط گوارایی نوشیدنی ها، خالص بودن است. آری، آب های آشامیدنی زمانی گوارا است که از هرگونه آلودگی خالص باشند. (خالصاً سائغاً للشاربین)
گوارا بودن، باید برای همه مصرف کنندگان باشد، نه تنها انسان ها، و لذا نفرموده: «سائغاً لکم» بلکه فرموده «سائغاً للشاربین». در دنیای متمدن امروز دیده و شنیده شد که کشورهای متمدن آنچه را تاریخِ مصرفش گذشته است برای آوارگان و درماندگان ارسال می کنند.
مصرف شیر توسط انسان، نشان دهنده ی آن است که کسی که حیوان را آفرید و شیر را در درون آن ساخت، همان کسی است که ما را آفرید و نیازهای ما را می دانست. (نسقیکم ممّا بطونه)
حضرت علی علیه السلام در نامه 25 نهج البلاغه به مسئول جمع آوری زکات می نویسد: وقتی برای جمع آوری زکات می روی باید اصولی را مراعات کنی، از جمله آنکه مقداری شیر در پستان حیوان باقی بگذاری تا نوزادان بی بهره نباشند. میان حیوان و نوزادش جدایی نینداز و در مسیر راه، به حیواناتِ خسته استراحت بده و آنها را از خوردن آب و علف باز مدار.
کتک زدن به حیوان، شیر دوشیدن با ناخن بلند، بهره کشی بیش از حدّ از حیوان و هرگونه ظلمی به حیوان ممنوع است. در قرآن می خوانیم: حضرت سلیمان با آن همه عظمتش که جنّ وانس تحت فرمان او بودند، به حیوانات ملاطفت نموده ودست مبارکش را به گردن وپای آنها می کشید. (فطفق مسحاً بالسّوق و الاعناق)**ص، 33.***

سوره نحل آیه 67

(67) وَمِن ثَمَرَ تِ النَّخِیلِ وَالْأَعْنَبِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً وَرِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَأَیَةً لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ
ترجمه: واز میوه های درختان خرما وانگور، هم (نوشیدنی) مست کننده و هم رزق نیکو می سازید. البته در این امر برای گروهی که تعقل می کنند نشانه روشنی است.
نکته ها:
کلمه ی «سُکر» به معنای از دست دادن عقل است وکلمه ی «سَکر» به منشأ آن می گویند.
در دو آیه قبل سخن از آب و شیر بود که دو نوشیدنی طبیعی و مستقیم است. این آیه سخن از نوشیدنی هایی است که ما از طریق فشردن میوه ها بدست می آوریم. آنجا که دست خدا در کار است، همه لطف و صفاست، آب باران و شیر خالص، ولی آنجا که دستِ بشر دخالت می کند، گاهی رزق نیکو حاصل می شود و گاهی شراب که مایه فساد و تباهی است.
پیام ها:
1- هر چیزی که سبب مستی شود، رزق نیکو نیست. (سکراً و رزقاً حسناً)
2- آنچه خدا آفریده خوبست، این شما هستید که نعمت ها را در چه راهی مصرف کنید، یا چه کارهایی روی آن انجام دهید. (تتخذون منه سکراً و رزقاً حسناً)
3- در آفرینش میوه ها (تنوع رنگ و طعم و خواص آنها و فواید کوتاه مدت و دراز مدت آنها و ترکیبات آنها و تأمین نیازمندی های انسان و مقدار تولید آن ومناسبت محل تولید با ساکنان منطقه ودسترسی انسان به آنها و عواملی که در پیدایش آنها بکار رفته) نشانه ای برای توجه به خالق است. (ان فی ذلک لایة)