فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 61

(61)وَلَوْ یُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَکَ عَلَیْهَا مِن دَآبَّةٍ وَلَکِن یُؤَخِّرُهُمْ إِلَی أَجَلٍ مُّسَمّیً فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا یَسْتَئْخِرُونَ سَاعَةً وَ لَا یَسْتَقْدِمُونَ
ترجمه: و اگر خداوند مردم را بخاطر ستمشان مؤاخذه و عذاب کند، هیچ جنبنده ای را روی آن (زمین) باقی نمی گذارد ولکن (سنت خداوند بر مهلت دادن است و) کیفر آنان را تا زمان معینی به تأخیر می اندازد، پس همینکه اجلشان فرا رسد نمی توانند نه ساعتی پس و نه ساعتی پیش افکنند.
نکته ها:
گرچه قانون کلّی خداوند، تأخیر عذاب است، اما گاهی خداوند، ستمگران را گوشمالی می دهد تا عبرتی برای دیگران باشد، نظیر آنچه بر سر قوم لوط و نوح و ثمود آمد.
سؤال: چرا آیه می گوید؛ با گناهِ انسان، همه جنبنده ها نابود می شوند!؟
پاسخ: مراد از دابّة در این آیه، یا فقط انسان ها هستند، نظیر آیه؛ (انّ شرّ الدّواب عنداللَّه الصمّ البکم)**انفال، 22.*** و یا بخاطر آن است که با هلاکت نسل بشر، آنها نیز از بین می روند، زیرا آفرینش آنها برای انسان بوده است.
از امام معصوم سؤال شد که چرا بعضی مردگان، چشمشان باز است و بعضی بسته است؟ حضرت در پاسخ فرمودند: چون آنها که چشمشان باز بوده فرصت بستن پیدا نکرده اند و آنها که بسته بوده فرصت بازکردن نداشته اند. (لا یستأخرون ساعة و لایستقدمون)
خطر و اثر برخی ظلم ها، فراگیر است و شامل همه جنبنده ها از انسان و حیوان می شود، چنانکه می فرماید: (واتقوا فتنة لاتصیبنّ الذین ظلموا منکم خاصة) بترسید از گناهانی که آثار شوم آنها تنها دامن ستمگران را نمی گیرد.
پیام ها:
1- کیفر الهی، بر اساس ظلم خود ماست. (یؤاخذ اللَّه ...بظلمهم)
2- ستم، خانمانسوز است و هستی نسل بشر را تهدید می کند. (بظلمهم ما ترک علیها من دابّة)
3- سنت خداوند بر مهلت دادن و تأخیر کیفر است. (یؤخرهم)
در کار خداوند، اِمهال هست، اما اهمال نیست. کیفر الهی دیر و زود دارد، اما سوخت و سوز ندارد.
4- مهلت خداوند، اجل و سرآمدی دارد. (یؤخرهم الی اجل مسمّی)
5- مهلت خداوند بر اساس لطف او و برای توبه و جبران است، پس به آن مغرور نشوید. (و لو یؤاخذ ... ما ترک علیها من دابة ولکن یؤخرهم...)
6- رها بودن و آزاد بودنِ ستمگران در اعمالشان، نشانه ای بر حقانیت آنها نیست. (یؤخرهم)
7- اجل انسان قابل تغییر نیست. (لا یستأخرون ساعة و لا یستقدمون)

سوره نحل آیه 62

(62) وَیَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا یَکْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْکَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَی لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ
ترجمه: ومشرکان، آنچه را برای خود نمی پسندند برای خدا قرار می دهند و زبانشان به دروغ می گوید که نیکوتر برای آنان است. حقا که آتش برای آنان است وآنان (به سوی آن) پیشگامانند.
نکته ها:
این آیه به همان تفکر خرافی اشاره دارد که در چند آیه قبل مطرح شد و آن اینکه مشرکان، فرشتگان را دختران خدا می پنداشتند در حالی که دختر را برای خود مایه ی ننگ می شمردند، به پسر افتخار می کردند و آن را نعمتی بهتر از دختر معرفی می کردند. (و تصف السنتهم الکذب انّ لهم الحسنی)
پیام ها:
1- آنچه را برای خود دوست نمی دارید، برای خدا قرار ندهید. (یجعلون للَّه ما یکرهون)
2- انسان گاه چنان دچار خیالات می شود که تصور می کند، برتر از دیگران است و عاقبتش بهتر از دیگران می باشد. (تصف السنتهم الکذب انّ لهم الحسنی)**این افراد در آیات دیگر نیز چنین معرفی شده اند: (یحسبون انهم یحسنون صنعاً)، کهف، 104 و (لئن رجعت الی ربی انّ لی عنده للحسنی)، فصلت، 50.***

سوره نحل آیه 63

(63) تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَی أُمَمٍ مِّن قَبْلِکَ فَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَنُ أَعْمَلَهُمْ فَهُوَ وَلِیُّهُمُ الْیَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ
ترجمه: به خدا سوگند که همانا ما به سوی اُمت های پیش از تو (نیز) پیامبرانی فرستادیم، پس شیطان کارهای (ناپسند) ایشان را برایشان زیبا جلوه داد، پس (آن شیطان) امروز نیز سرپرست آنهاست و برای آنان عذاب دردناکی است.
نکته ها:
آیه در مقام تسلّی پیامبر اسلام است که ای پیامبر از بی توجّهی و روی گردانی مردم نگران مباش، زیرا همه ی پیامبران با اینگونه افراد مواجه بوده اند.
پیام ها:
1- آشنایی با تاریخ واقوام گذشته، عامل صبر وتحمّل و درس عبرت است. (ارسلنا الی امم من قبلک)
2- خداوند، به نام خودش قسم یاد می کند. (تاللَّه)
3- بعثت پیامبران، یک جریان و سنت الهی بوده است. (ارسلنا الی امم من قبلک)
4- راه نفوذ شیطان، جلوه دادن و زینت دادن زشتی ها و توجیه انحرافات است. (فزیّن لهم الشیطان اعمالهم)
5- پذیرفتن جلوه های شیطان، مقدمه سلطه ی اوست. (زیّن ... فهو ولیّهم)
6- ولایت شیطان، لحظه ای نیست، او هر روز بدنبال سلطه بر مردم است. (فهو ولیّهم الیوم)
7- ولایت و سلطه ی شیطان تنها در دنیاست و در قیامت کاری به دست او نیست. (فهو ولیّهم الیوم)