فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 53

(53) وَمَا بِکُمْ مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ثُمَّ إِذَا مَسَّکُمُ الضُّرُّ فَإِلَیْهِ تَجَْرُونَ
ترجمه: وآنچه از نعمت دارید، پس از خداوند است. (به علاوه) هرگاه نگرانی و بلا به شما رسد، تنها به سوی او ناله می کنید.

سوره نحل آیه 54

(54) ثُمَّ إِذَا کَشَفَ الضُّرَّ عَنکُمْ إِذَا فَرِیقٌ مِّنکُم بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ
ترجمه: اما همین که نگرانی ومِحنت را از شما برطرف کرد، ناگهان گروهی از شما نسبت به پروردگارشان شرک می ورزند. (وعوامل وافراد دیگری را در دفع بلا مؤثر می دانند)
نکته ها:
کلمه ی «ضُر» به نگرانی گفته می شود که از فقدان نعمت ناشی می شود و کلمه ی «تجئرون» از «جؤار» به معنای ناله و استغاثه است.
مضمون این آیه در آیات دیگر قرآن نیز تکرار شده است، چنانکه در آیه ی 67 سوره اسراء می فرماید: (و اذا مسّکم الضُّر فی البحر ضلّ من تدعون الاّ ایاه فلمّا نجاکم الی البّر اعرضتم و کان الانسان کفوراً) هرگاه در وسط دریا با خطری مواجه شوید، جز او هر چه را در خیال خود می خواندید محو شود، ولی همینکه او شما را به خشکی رساند، روی گردان شده و کفران نعمت می کنید.
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: «من لم یعلم ان للَّه علیه نعمة الاّ فی مطعم او ملبس فقد قصر عمله و دنی عذابه»**تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 61.*** هر کس نعمت خداوند را تنها در خوراک و پوشاک بداند، هم در عمل کوتاهی کرده و هم به قهر خدا نزدیک شده است.
پیام ها:
1- نعمت های الهی را، نتیجه ی تلاش وتحصیل ومدیریت خود، یا شانس و تصادف نپندارید. (ما بکم من نعمة فمن اللَّه)
2- همه ی نعمت ها، حتی آنچه که در نظر شما ناچیز است، به اراده ی الهی به شما داده شده است. (من نعمة)
3- هم نعمت ها از اوست، هم در خطرها، تنها پناهگاه اوست. (فمن اللَّه ، الیه تجرون)
4- بلا و سختی، خداپرستی فطری را زنده می کند. (اذا مسکم الضرّ فالیه تجرون)
5- انسان ضعیف است وبا کوچکترین تماس سختی ومصیبت، درمانده می شود. (اذا مسّکم...)
6- نعمت ها از اوست، امّا سختی ها و ضررها از ماست. (نعمة فمن اللَّه، مسّکم الضّر)
7- ایمان واستغاثه نباید موسمی ومقطعی باشد. (اذا کشف الضُّر...فریق منکم... یُشرکون)
8- رفاه وآسایش، زمینه ی غفلت از یاد خدا وشرک گرایی است. (کشف الضُّر ... یشرکون)
9- توجه به خدا، چون فطری است عمومی است. (الیه تجرون)، امّا شرک تنها در مورد بعضی است. (فریق ...یشرکون)
10- «کشف ضرّ» و برطرف شدن مشکلات را از هر قدرتی جز خدا بدانیم شرک است. (کشف الضُّر ... بربّهم یشرکون)

سوره نحل آیه 55

(55) لِیَکْفُرُواْ بِمَآ ءَاتَیْنَهُمْ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
ترجمه: تا آنچه را (از نعمت وبرطرف کردن سختی ها) به آنان داده ایم (بخاطر شرک ورزی) ناسپاسی کنند، پس کامیاب شوید که به زودی خواهید دانست (سزای کفران و شرک شما چیست؟)
نکته ها:
سیری در آیات گذشته تا اینجا، شیوه ی دعوت و تربیت الهی را نشان می دهد:
او خداوند یگانه است؛ (انما هو اله واحد)، مالک همه چیز است؛ (له ما فی السموات والارض)، مربّی است؛ (له الدین)، منعم است؛ (ما بکم من نعمة فمن اللَّه)، فریادرس است؛ (اذا مسکم الضُّر فالیه تجئرون)، پس آیا باز هم به سراغِ دیگران برویم؟
پیام ها:
1- پایان شرک، کفر به خدا و کفران نعمت های اوست. (یشرکون لیکفروا)
2- توجه به غیر خدا، کفران نعمت های اوست. (لیکفروا بما آتیناهم)
3- با آنکه مردم دائماً کفران می کنند، اما باز هم خداوند نعمت های خود را باز نمی دارد. (لیکفروا... فتمتعوا)
4- پایان کامیابی های کفرآلود، قهر الهی است. (فتمتعوا فسوف تعلمون)
نظیر آیه ی 30 سوره ابراهیم؛ (قل تمتّعوا فان مصیرکم الی النار)