فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 52

(52) وَلَهُ مَا فِی السَّمَوَتِ وَالْأَرْضِ وَلَهُ الدِّینُ وَاصِباً أَفَغَیْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ
ترجمه: وآنچه در آسمان ها وزمین است از آن اوست وپرستش وفرمان برداری پیوسته برای اوست، پس آیا از غیر خداوند پروا می کنید.
نکته ها:
مراد از کلمه ی «دین» در آیه، پرستش و بندگی است که لازمه ی پذیرش دین و مکتب حق است. و کلمه ی «واصِب» به معنای دائم و شدید است، مانند آیه ی 9 سوره ی صافات: (و لهم عذاب واصب)
پیام ها:
1- بر خلاف آن عقاید خرافی که برای هر نوعی از موجودات، ربّی را فرض می کردند، خداوندِ همه ی آنچه در آسمان ها وزمین است، یکی است. (له ما فی السموات و الارض)
2- پرستش و بندگی، تنها در برابر خالق یکتا جایز است. (له الدین واصباً)
3- تشریع و قانون گذاری، حق کسی است که تکوین وآفرینش از آنِ اوست. سازنده ی هستی باید قانون هستی را وضع وبیان کند. (له مافی السموات... وله الدین)
4- شرک هیچ دلیل و توجیهی ندارد. (له ما فی السموات ... له الدین... افغیر اللَّه تتقون)

سوره نحل آیه 53

(53) وَمَا بِکُمْ مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ثُمَّ إِذَا مَسَّکُمُ الضُّرُّ فَإِلَیْهِ تَجَْرُونَ
ترجمه: وآنچه از نعمت دارید، پس از خداوند است. (به علاوه) هرگاه نگرانی و بلا به شما رسد، تنها به سوی او ناله می کنید.

سوره نحل آیه 54

(54) ثُمَّ إِذَا کَشَفَ الضُّرَّ عَنکُمْ إِذَا فَرِیقٌ مِّنکُم بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ
ترجمه: اما همین که نگرانی ومِحنت را از شما برطرف کرد، ناگهان گروهی از شما نسبت به پروردگارشان شرک می ورزند. (وعوامل وافراد دیگری را در دفع بلا مؤثر می دانند)
نکته ها:
کلمه ی «ضُر» به نگرانی گفته می شود که از فقدان نعمت ناشی می شود و کلمه ی «تجئرون» از «جؤار» به معنای ناله و استغاثه است.
مضمون این آیه در آیات دیگر قرآن نیز تکرار شده است، چنانکه در آیه ی 67 سوره اسراء می فرماید: (و اذا مسّکم الضُّر فی البحر ضلّ من تدعون الاّ ایاه فلمّا نجاکم الی البّر اعرضتم و کان الانسان کفوراً) هرگاه در وسط دریا با خطری مواجه شوید، جز او هر چه را در خیال خود می خواندید محو شود، ولی همینکه او شما را به خشکی رساند، روی گردان شده و کفران نعمت می کنید.
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: «من لم یعلم ان للَّه علیه نعمة الاّ فی مطعم او ملبس فقد قصر عمله و دنی عذابه»**تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 61.*** هر کس نعمت خداوند را تنها در خوراک و پوشاک بداند، هم در عمل کوتاهی کرده و هم به قهر خدا نزدیک شده است.
پیام ها:
1- نعمت های الهی را، نتیجه ی تلاش وتحصیل ومدیریت خود، یا شانس و تصادف نپندارید. (ما بکم من نعمة فمن اللَّه)
2- همه ی نعمت ها، حتی آنچه که در نظر شما ناچیز است، به اراده ی الهی به شما داده شده است. (من نعمة)
3- هم نعمت ها از اوست، هم در خطرها، تنها پناهگاه اوست. (فمن اللَّه ، الیه تجرون)
4- بلا و سختی، خداپرستی فطری را زنده می کند. (اذا مسکم الضرّ فالیه تجرون)
5- انسان ضعیف است وبا کوچکترین تماس سختی ومصیبت، درمانده می شود. (اذا مسّکم...)
6- نعمت ها از اوست، امّا سختی ها و ضررها از ماست. (نعمة فمن اللَّه، مسّکم الضّر)
7- ایمان واستغاثه نباید موسمی ومقطعی باشد. (اذا کشف الضُّر...فریق منکم... یُشرکون)
8- رفاه وآسایش، زمینه ی غفلت از یاد خدا وشرک گرایی است. (کشف الضُّر ... یشرکون)
9- توجه به خدا، چون فطری است عمومی است. (الیه تجرون)، امّا شرک تنها در مورد بعضی است. (فریق ...یشرکون)
10- «کشف ضرّ» و برطرف شدن مشکلات را از هر قدرتی جز خدا بدانیم شرک است. (کشف الضُّر ... بربّهم یشرکون)