فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 17

(17) أَفَمَن یَخْلُقُ کَمَن لَّا یَخْلُقُ أَفَلَا تَذَکَّرُونَ
ترجمه: پس آیا آنکه می آفریند همانند کسی است که نمی آفریند؟ پس آیا یاد نمی کنید و پند نمی گیرید؟.
نکته ها:
از ابتدای سوره ی نحل تا اینجا در پانزده آیه، نعمت های الهی را برمی شمرد و در این آیه، یک نتیجه کلّی گرفته و بصورت سؤال، این مطلب را بیان می دارد که: آیا کسی که خلق می کند، همانند بت ها یا طاغوت هایی است که قدرت خلق ندارند؟ چرا بجای خداوند متعال سراغ آنها می روید؟
پیام ها:
1- درشیوه ی تبلیغ از جزئی به کلّی بروید. ابتدا نمونه هایی را بیان کنید و سپس نتیجه گیری کلّی کنید. بعد از 15 آیه ذکر نعمت ها می فرماید: (اَفمن یخلق کمن لایخلق)
2- در شیوه ی تبلیغ، وجدانِ مخاطب را به قضاوت بگیرید و عقل و فطرت او را بیدار کنید. (افلا تذکرون)
3- عقل و وحی با یکدیگر هماهنگ است و آنچه را قرآن بیان کرده عقل می پذیرد. (افلا تذکرون)
4- آفرینش پایان نیافته است بلکه استمرار دارد. (یخلق)
5- خداشناسی وخداپرستی در نهاد تمام انسان ها هست، فقط تذکّر لازم دارد. (افلا تذکرون)

سوره نحل آیه 18

(18) وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَآ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِیمٌ
ترجمه: واگر بخواهید نعمت های خدا را بشمارید، نمی توانید شماره کنید. همانا خداوند آمرزنده ی مهربان است.
نکته ها:
مشابه همین آیه در سوره ی ابراهیم آیه 33 آمده است، امّا آنجا در پایان آیه می فرماید: (انّ الانسان لظلوم کفّار) واینجا در پایان آیه می فرماید: (انّ اللَّه لغفور رحیم) آری! نعمت ها نشانه ی لطف ورحمت خداست، امّا این انسان است که کفران می کند و به خود و جامعه ظلم می نماید.
گرچه شمردنِ نعمت های الهی ممکن نیست، امّا ذکر و یاد آنها لازم است. چنانکه در آیه 11 سوره ضُحی می فرماید: (و امّا بنعمة ربّک فحدّث) و در زیارت امین اللَّه می خوانیم: «ذاکرة لسوابغ آلائک»
انسان حتی قدرت شمردن نعمت های الهی را ندارد چه رسد به قدرتِ شکرگزاری آنها.
از دست و زبان که برآید - کز عهده ی شکرش به در آید
بنده همان به که زتقصیرخویش - عذر به درگاه خدای آورد
ور نه سزاوار خداوندیش - کس نتواند که بجای آورد
پیام ها:
1- نعمت های الهی قابل شمارش نیست. (لاتحصوها)
2- نسبت به آنچه می دانید شکر کنید، نسبت به آنچه نمی دانید، خداوند غفور و رحیم است. (انّ اللَّه غفور رحیم)

سوره نحل آیه 19

(19) وَاللَّهُ یَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
ترجمه: وخداوند آنچه را پنهان می کنید وآنچه را آشکار می سازید می داند.
پیام ها:
1- علم خداوند نسبت به همه امور، چه آشکار و چه پنهان یکسان است. (ما تسرّون و ما تعلنون)
2- اگر بدانیم که خداوند به کارهای ما آگاه است تقوا پیشه می کنیم. (واللَّه یعلم)
3- خداوند به نیّت ها و اهداف ما نیز آگاه است. (یعلم ما تسرّون)