فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره نحل آیه 8

(8) وَالْخَیْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوهَا وَزِینَةً وَیَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
ترجمه: و اسبان و استران و الاغ ها را آفرید تا بر آنها سوار شوید و برای شما تجملّی باشد و چیزهایی را می آفریند که نمی دانید.
نکته ها:
کلمه ی «خیل» به معنای تکبّر است و در اینجا مراد از آن، «اسب» است، گویا در اسب سواری نوعی، احساس بزرگی و تکبّر به انسان دست می دهد.
کلمه ی «بغال» به معنای «قاطر» است که از جفت شدن اسب و الاغ به وجود می آید و کلمه ی «حمیر» جمعِ «حمار» به معنای اُلاغ است.
پیام ها:
1- حمل و نقل بار و مسافر، از نیازهای اولیه بشر است که خداوند حیواناتی را برای این کار آفریده است. (والخیل والبغال و الحمیر لترکبوها)
2- سوارشدن بر مرکب، مایه رفاه و آسایش و نوعی زینت و جمال نیز محسوب می شود. (لترکبوها و زینة)
3- زینت، یکی از نیازهای فطری بشر است. (زینة)
4- مَرکب باید در درجه اوّل برای سواری باشد و در مرحله دوم مایه زینت. (لترکبوها و زینة) (بر خلاف برخی افراد، که فقط برای تجمّل و تشریفات، در فکر تهیه وسیله نقلیه هستند، نه آنکه واقعاً نیازی به آن داشته باشند.)
5- دست خداوند در آفرینش باز است. (و یخلق ما لاتعلمون)
6- وسایل نقلیه امروزی، چه ماشین، چه قطار و چه هواپیما، در واقع مخلوقِ خدا هستند نه بشر. (و یخلق ما لاتعلمون)

سوره نحل آیه 9

(9) وَعَلَی اللَّهِ قَصْدُ السَّبِیلِ وَمِنْهَا جَآئِرٌ وَلَوْ شَآءَ لَهَدَیکُمْ أَجْمَعِینَ
ترجمه: و بر خداست که راه میانه (و مستقیم را به مردم نشان دهد) و برخی از آن (راه ها) منحرف است و اگر خداوند بخواهد همه شما را (به اجبار) هدایت می کند. (ولی اجبار سودی ندارد و سنت و برنامه خداوند بر آزاد گذاشتن انسان ها است.)
نکته ها:
از اموری که خداوند بر خود لازم دانسته، ارشاد وهدایت مردم است. چنانکه می فرماید: (ان علینا للهدی)**لیل، 12.*** و در این آیه می فرماید: (علی اللَّه قصد السبیل)
کلمه ی «قصد» به معنای اعتدال و میانه روی است و مراد از «قصد السبیل» راه میانه، یعنی راه مستقیم است. چنانکه لقمان، فرزندش را چنین موعظه می کند؛ (واقصد فی مشیک)**لقمان، 19.*** در راه رفتن معتدل و میانه باش.
پیام ها:
1- در کنار نعمت های مادی (که در آیات قبل آمد)، به نعمت های معنوی که مهم ترین آنها هدایت است توجه کنیم. (و علی اللَّه قصد السبیل)
2- خداوند، تنها راه مستقیم را نشان می دهد، راههای انحرافی از سوی خود ماست. (و علی اللَّه قصد السبیل و منها جائر)
3- خداوند نخواسته تا مردم به اجبار ایمان بیاورند. پس انحرافِ گروهی از مردم نشانه ی غلبه ی آنان بر اراده ی خداوند و یا عجز پروردگار از هدایت آنان نیست. (لو شاء لهدیکم اجمعین)
4- خداوند انسان را در انتخاب راه آزاد گذارده است. (لو شاء لهدیکم اجمعین)

سوره نحل آیه 10

(10) هُوَ الَّذِی أَنزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً لَّکُم مِّنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِیهِ تُسِیمُونَ
ترجمه: اوست آنکه برای شما از آسمان آبی فرستاد که نوشیدنی شما از آن است و گیاهانی که (چهارپایان خود را) در آن می چرانید، (نیز) از آن است.
نکته ها:
کلمه «تسیمون» از «اِسامة» به معنای چراندن حیوانات در علف زار است و کلمه «شجر» در زبان عربی معنای عامی دارد که شامل هرگونه گیاهی، چه درخت و چه بوته می شود. چنانکه در آیه 146 صافات در موردِ کدو می فرماید: (شجرة من یقطین)، با آنکه کدو، بوته دارد نه درخت.
پیام ها:
1- نزول باران تصادفی نیست، با اراده ی خداوند است. (هو الذی انزل)
2- نزول باران بر اساس بهره مندی انسان ها است. (لکم)
3- از یک آب انسان، گیاه وحیوان بهره مند می شوند. (منه شراب و منه شجر...)