فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره یوسف آیه 74

(74) قَالُواْ فَمَا جَزَ ؤُهُ إِن کُنتُمْ کَذِبِینَ
(مأموران یوسف) گفتند: پس اگر دروغ گفته باشید، کیفرش چیست؟
نکته ها:
به نظر می رسد طراّح این سؤال حضرت یوسف است، چون می داند برادران طبق مقررات وقانون منطقه کنعان ونظر حضرت یعقوب اظهار نظر خواهند کرد.
سؤال: آیا با علم قاضی وسوگند متهم (تاللَّه لقد علمتم)، بازرسی جایز است؟
پاسخ: بلی به دلیل: (فما جزاؤه ان کنتم کاذبین).
پیام ها:
1- وجدان مجرم را برای تعیین کیفر خودش به قضاوت بخوانید.(فما جزاؤه...)

سوره یوسف آیه 75

(75) قَالُواْ جَزَ ؤُهُ مَن وُجِدَ فِی رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَ ؤُهُ کَذَ لِکَ نَجْزِی الظَّلِمِینَ
ترجمه: گفتند: کیفر سارق، آنکه پیمانه در بارش پیدا شود، پس خود او کیفرش است (که به عنوان گروگان یا برده در اختیار صاحب پیمانه قرار گیرد) ما (در منطقه کنعان)، ظالم (سارق) را اینگونه کیفر می دهیم.
پیام ها:
1- مجازات سرقت در میان بعضی اقوام گذشته، بردگی سارق بوده است.**بگفته مجمع البیان، بردگی به مدت یکسال بوده است.*** (فهو جزاؤه)
2- در قانون استثنا و تبیعض وجود ندارد. هر کس سارق بود برده خواهد شد. (من وجد فی رحله)
3- کیفر خلافکار در کشور بیگانه می تواند طبق قانون خود او باشد نه کشور میزبان. (کذلک نجزی الظالمین)
4- سرقت نمونه ی بارز ستمکاری است. (به جای «سارق»، «ظالم» آمده است)

سوره یوسف آیه 76

(76) فَبَدَأَ بِأَوْعِیَتِهِمْ قَبْلَ وِعَآءِ أَخِیهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَآءِ أَخِیهِ کَذَ لِکَ کِدْنَا لِیُوسُفَ مَا کَانَ لِیَأْخُذَ أَخَاهُ فِی دِینِ الْمَلِکِ إِلَّا أَنْ یَشَآءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَتٍ مَّن نَّشَآءُ وَفَوْقَ کُلِّ ذِی عِلْمٍ عَلِیمٌ
ترجمه: پس (از پذیرش کیفر ماموران شروع به بازرسی کرده و) قبل از بار برادرش به (بازرسی) بار سایر برادران پرداخت، سپس پیمانه را از بار برادرش بیرون آورد. ما اینگونه برای یوسف تدبیر کردیم زیرا طبق قانون شاه مصر یوسف نمی توانست برادرش را بازداشت کند، مگر آنکه خدا بخواهد (که کیفر سارق در کنعان را مقدمه بازداشت این برادر قرار می دهد) ما هر کس را که بخواهیم (و لایق باشد) درجاتی بالا می بریم و برتر از هر صاحب دانشی دانشوری است.
نکته ها:
در موقع بازرسی، بنیامین چون از طرح و نقشه با خبر بود آسوده خاطر بود، لذا در سراسر این ماجرا هیچ اعتراضی از او نقل نشده است و برای اینکه طرح مخفی بماند و موجب سوءظن نشود، بازرسی را از بار دیگران شروع کردند تا نوبت به بنیامین رسید و چون در بار او پیدا شد، طبق قرار قبلی باید او در مصر می ماند. این طرح و نقشه الهی بود، چون یوسف با قوانین جاری مصر نمی توانست سارق را به عنوان گروگان نگهدارد.
واژه «کید» همه جا به معنی مذموم بکار نرفته است، «کَیْد» به معنی طرح و نقشه نیز استعمال شده است.(کدنا)
پیام ها:
1- مأمورین اطلاعاتی باید به نوعی عمل کنند که موجب شک و ظن به آنها نشود. (فبدأ باوعیتهم) (در بازرسی، اول به سراغ بار بنیامین نرفتند بلکه از دیگر برادران شروع نمودند)
2- عملکرد کارکنان به عهده مسئولان گذاشته می شود. (فبدأ)(به حسب ظاهر یوسف شخصاً بازرسی نکرده ولی قرآن می فرماید: او بازرسی را آغاز کرد.)
3- فکر و ابتکار و چاره جویی، از امدادهای غیبی است.(کدنا)
4- طرح های حضرت یوسف، همه الهامات الهی بود. (کدنا لیوسف)
5- حضور بنیامین نزد یوسف، به سود یوسف بود. (کدنا لیوسف)
6- احترام ومراعات قوانین، حتی در نظام های غیر الهی لازم است. (ماکان لیاخذ اخاه فی دین الملک)
7- مقامهای معنوی، درجات و سلسله مراتب دارد. (نرفع درجات...)
8- علم و آگاهی، مایه ی برتری است. (نرفع درجات... وفوق کل علم علیم)
9- دانش بشری محدود است. (فوق کل ذی علم علیم)