فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره یوسف آیه 47

(47) قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِینَ دَأَباً فَمَا حَصَدتُّمْ فَذَرُوهُ فِی سُنبُلِهِ إِلَّا قَلیلاً مِّمَّا تَأْکُلُونَ
ترجمه: (یوسف در جواب) گفت: هفت سال پی درپی کشت کنید و آنچه را درو کردید، جز اندکی را که می خورید، در خوشه اش کنار بگذارید.
نکته ها:
یوسف علیه السلام بدون گلایه و شکوه از رفیق که چرا او را فراموش کرده و بدون آنکه قید و شرطی برای تعبیر خواب پادشاه تعیین کند، فوری به تعبیر خواب پرداخت، زیرا کتمان دانش به ویژه در هنگام نیاز جامعه به آن، امری به دور از شأن انسان های پاک و نیکوکار است.
یوسف به جای تعبیر خواب، راه مقابله با قحطی را با برنامه ای روشن بیان کرد تا نشان دهد علاوه بر علم تعبیر خواب، قدرت برنامه ریزی و مدیریت دارد.
علم کشاورزی و سیاست ذخیره سازی و لزوم صرفه جویی در مصرف از این آیه استفاده می شود.
پیام ها:
1- مردان خدا باید برای رفاه مردم، فکر کنند و طرح دراز مدت و کوتاه مدت داشته باشند. (تزرعون سبع سنین)
2- گندم اگر به خوشه باشد بر عمرش اضافه می شود. (ذروه فی سنبله)
3- می توان با برنامه ریزی، خود را برای مقابله با حوادث طبیعی همچون قحطی، زلزله و سیل آماده کرد. (فذروه فی سنبله)
4- برنامه ریزی و تدبیر برای آینده، منافاتی با توکل و تسلیم در برابر امر خدا ندارد. (فذروه فی سنبله) (با تدبیر به استقبال تقدیر برویم)
5- طرحها باید قابلیت عملی داشته باشند. (فذروه فی سنبله) (بهترین شیوه عملی در آن زمانِ بدون سیلو و تکنولوژی، واگذاردن گندم در خوشه بود.)
6- هر تلخی بد نیست. همین قحطی مقدمه ی حاکمیت یوسف شد وهمچنین مقدمه صرفه جویی وکار بیشتر در میان مردم گشت. (تزرعون، فذروه، الاّقلیلا)
7- صرفه جویی امروز خودکفایی فردا و اسراف امروز نیازمند شدن فردا را به دنبال دارد. (قلیلاً ممّا تأکلون)
8- آینده نگری و برنامه ریزی بلند مدت برای مقابله با مشکلات اقتصادی جامعه، لازمه مدیریت کشور است. (تزرعون... فذروه... الاّ قلیلا)
9- کنترل حکومت بر روند تولید و توزیع، در شرایط بحرانی امری ضروری است. (تزرعون... فذروه...)
10- رویای کافران نیز می تواند بیانگر واقعیت ها و حاوی دستورالعمل هایی برای حفظ جامعه باشد.

سوره یوسف آیه 48

(48) ثُمَّ یَأْتِی مِن بَعْدِ ذَ لِکَ سَبْعٌ شِدَادٌ یَأْکُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِیلاً مِّمَّا تُحْصِنُونَ
ترجمه: سپس بعد از آن، هفت سال سخت می آید که مردم آنچه را برایشان از پیش ذخیره کرده اید خواهند خورد جز اندکی که (برای بذر) حفظ می کنید.

سوره یوسف آیه 49

(49) ثُمَّ یَأْتِی مِن بَعْدِ ذَ لِکَ عَامٌ فِیهِ یُغَاثُ النَّاسُ وَ فِیهِ یَعْصِرُونَ
ترجمه: سپس بعد از آن سالی فرا می رسد که به مردم در آن سال باران می رسد (و مشکل قحطی تمام می شود) و در آن سال مردم (بخاطر وسعت و فراوانی، از میوه ها و دانه های روغنی) عصاره می گیرند.
نکته ها:
«یغاث الناس» یا از «غوث» است یعنی مردم از جانب خداوند یاری می شوند و مشکلات 14 ساله تمام می شود و یا از «غیث» است یعنی باران می بارد و حوادث تلخ پایان می پذیرد.**تفسیر المیزان.***
هفت گاو فربه و لاغر و هفت خوشه سبز و خشک که در خواب آمده بود، توسط یوسف به 14 سال نعمت و قحطی تعبیر شد، امّا سال پانزدهم که سال نزول باران و فراوانی بود ودر خواب پادشاه نیامده بود، خبر از غیب است که یوسف از جانب خداوند مطرح کرد، تا زمینه را برای اعلام نبوتش فراهم نموده باشد. (ثمّ یاتی من بعد ذلک عام...)
شرایط یک مدیریت کارآمد در جامعه:
1- اعتماد مردم. (انا لنریک من المحسنین)
2- صداقت. (یوسف ایها الصدیق)
3- علم و دانایی. (علّمنی ربّی)
4- پیش بینی صحیح. (فذروه فی سنبله)
5- اطاعت مردم. زیرا مردم طرح یوسف را اجرا کردند.
پیام ها:
1- پس انداز وبرنامه ریزی برای ایام ناتوانی ارزشمند است. (سبع شدادیأکلن ماقدمتم)
2- در مصرف مقداری را برای بذر وسرمایه ذخیره کنید.**«ممّا تحصنون» یعنی در حصن و حرز ذخیره کردن.*** (الاّ قلیلاً ممّا تحصنون)
3- رؤیاها می تواند بازگو کننده ی رخدادهای آینده و رموز راهگشا برای انسان باشد. (یغاث الناس و فیه یعصرون)