فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره یوسف آیه 45

(45) وَقَالَ الَّذِی نَجَا مِنْهُمَاوَادَّکَرَبَعْدَأُمَّةٍأَنَاْ أُنَبِّئُکُم بِتَأْوِیلِهِ فَأَرْسِلُونِ
ترجمه: و آن کس از آن دو (زندانی) که نجات یافته بود، پس از مدتی (یوسف را) به خاطر آورد، و (به عزیز مصر) گفت: مرا (به سراغ یوسف) بفرستید تا (از تعبیر خواب) شما را با خبر کنم.
نکته ها:
«اُمّة» گرچه به معنای اجتماع مردم است، ولی در اینجا به اجتماع روزها (مدّتها) اطلاق شده است.**تفسیر کبیر و المیزان.***
پیام ها:
1- خوبی ها دیر یا زود اثر خود را نشان می دهند. (وادّکر بعد اُمة)
2- آگاهان را به جامعه معرفی کنید تا مردم از آنان بهره مند شوند. (فارسلون)
3- بعضی از کارشناسان در انزوا به سر می برند، از آنان غافل نشوید. (فارسلون)

سوره یوسف آیه 46

(46) یُوسُفُ أَیُّهَا الصِّدِّیقُ أَفْتِنَا فِی سَبْعِ بَقَرَ تٍ سِمَانٍ یَأْکُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنبُلَتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ یَابِسَتٍ لَّعَلِّی أَرْجِعُ إِلَی النَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَعْلَمُونَ
ترجمه: (فرستاده شاه وارد زندان شد و گفت:) ای یوسف، ای مرد راستگوی درباره ی (این خواب که) هفت گاو فربه هفت گاو لاغر می خورند و هفت خوشه ی سبز و (هفت خوشه ی) خشکیده دیگر، به ما نظر بده تا به سوی مردم برگردم، شاید آنان (از اسرار خواب) آگاه شوند.
نکته ها:
«صدّیق» به کسی گفته می شود که گفتار و رفتار و اعتقادش، همدیگر را تصدیق کنند. دوست یوسف چون رفتار و کلام یوسف را در زندان دیده بود و از سوی دیگر، تعبیرهای خواب او نسبت به خودش و دوستش را مطابق واقع دیده بود یوسف را صدّیق صدا زد.
«صدّیق» از جمله القابی است که پیامبر صلی الله علیه و آله به حضرت علی علیه السلام داده است.**تفسیر اطیب البیان و کبیر، ذیل آیه 28 سوره مؤمن.***
جمله «لعلهم یعلمون» احتمال دارد به معنی واقف شدن مردم به وجود ارزشی یوسف باشد. یعنی؛ به سوی مردم برگردم تا آنها بدانند که تو چه گوهری هستی.
پیام ها:
1- قبل ازدرخواست سزاوار است از کمالات شخص تجلیل شود.(ایّها الصدیق)
2- سؤالات و مشکلات خود را از افراد خوش سابقه و صدّیق بپرسید. (ایّها الصدیق أفتنا)

سوره یوسف آیه 47

(47) قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِینَ دَأَباً فَمَا حَصَدتُّمْ فَذَرُوهُ فِی سُنبُلِهِ إِلَّا قَلیلاً مِّمَّا تَأْکُلُونَ
ترجمه: (یوسف در جواب) گفت: هفت سال پی درپی کشت کنید و آنچه را درو کردید، جز اندکی را که می خورید، در خوشه اش کنار بگذارید.
نکته ها:
یوسف علیه السلام بدون گلایه و شکوه از رفیق که چرا او را فراموش کرده و بدون آنکه قید و شرطی برای تعبیر خواب پادشاه تعیین کند، فوری به تعبیر خواب پرداخت، زیرا کتمان دانش به ویژه در هنگام نیاز جامعه به آن، امری به دور از شأن انسان های پاک و نیکوکار است.
یوسف به جای تعبیر خواب، راه مقابله با قحطی را با برنامه ای روشن بیان کرد تا نشان دهد علاوه بر علم تعبیر خواب، قدرت برنامه ریزی و مدیریت دارد.
علم کشاورزی و سیاست ذخیره سازی و لزوم صرفه جویی در مصرف از این آیه استفاده می شود.
پیام ها:
1- مردان خدا باید برای رفاه مردم، فکر کنند و طرح دراز مدت و کوتاه مدت داشته باشند. (تزرعون سبع سنین)
2- گندم اگر به خوشه باشد بر عمرش اضافه می شود. (ذروه فی سنبله)
3- می توان با برنامه ریزی، خود را برای مقابله با حوادث طبیعی همچون قحطی، زلزله و سیل آماده کرد. (فذروه فی سنبله)
4- برنامه ریزی و تدبیر برای آینده، منافاتی با توکل و تسلیم در برابر امر خدا ندارد. (فذروه فی سنبله) (با تدبیر به استقبال تقدیر برویم)
5- طرحها باید قابلیت عملی داشته باشند. (فذروه فی سنبله) (بهترین شیوه عملی در آن زمانِ بدون سیلو و تکنولوژی، واگذاردن گندم در خوشه بود.)
6- هر تلخی بد نیست. همین قحطی مقدمه ی حاکمیت یوسف شد وهمچنین مقدمه صرفه جویی وکار بیشتر در میان مردم گشت. (تزرعون، فذروه، الاّقلیلا)
7- صرفه جویی امروز خودکفایی فردا و اسراف امروز نیازمند شدن فردا را به دنبال دارد. (قلیلاً ممّا تأکلون)
8- آینده نگری و برنامه ریزی بلند مدت برای مقابله با مشکلات اقتصادی جامعه، لازمه مدیریت کشور است. (تزرعون... فذروه... الاّ قلیلا)
9- کنترل حکومت بر روند تولید و توزیع، در شرایط بحرانی امری ضروری است. (تزرعون... فذروه...)
10- رویای کافران نیز می تواند بیانگر واقعیت ها و حاوی دستورالعمل هایی برای حفظ جامعه باشد.