فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره یوسف آیه 38

(38) وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ ءَابَآءِی إِبْرَهِیمَ وَإِسْحَقَ وَیَعْقُوبَ مَا کَانَ لَنَآ أَن نُّشْرِکَ بِاللَّهِ مِن شَیْ ءٍ ذَ لِکَ مِن فَضْلِ اللَّهِ عَلَیْنَا وَعَلَی النَّاسِ وَ لَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْکُرُونَ
ترجمه: و آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب را پیروی کرده ام. برای ما سزاوار نیست که چیزی را شریک خداوند قرار دهیم. این از فضل خدا بر ما و بر مردم است ولی بیشتر مردم سپاس گزاری نمی کنند.
نکته ها:
اصالت خانوادگی، همچنانکه در ساختار شخصیت افراد مؤثر است، در پذیرش مردم نیز اثر دارد. لذا حضرت یوسف برای معرفی خود، به پدران خود که انبیای الهی هستند تکیه می کند، تا هم اصالت خانوادگیش را ارائه دهد و هم قداست دعوت خود را. این همان روشی است که پیامبر صلی الله علیه و آله نیز در معرفی خود به کار می برد و می فرمود: من همان پیامبر امّی هستم که نام ونشانم در تورات و انجیل آمده است. حضرت سیدالشهدا حسین بن علی علیهماالسلام و امام سجاد علیه السلام نیز در کربلا و شام در برابر مردم خود را چنین معرفی کردند: «اَنا بن فاطمة الزّهرا».
کلمه «ملّة» در قرآن به معنای آیین بکار رفته است. و در آیه 78 سوره حج سیمای «ملّة ابراهیم» اینگونه ترسیم شده است؛ «با تمام قُوا در راه خدا جهاد کنید و اهل نماز و زکات و اعتصام به خدا باشید. در دین سختی و حرجی نیست، تسلیم خدا باشید، این است ملّت پدرتان ابراهیم.»
پیام ها:
1- رسیدن به حق، در گرو شناخت باطل و ترک آن است. (ترکت ملة قوم لا یومنون و اتبعت ملة...)
2- جدّ انسان، در حکم پدر انسان است و کلمه «أب» به او نیز اطلاق شده است. (ملّة ابائی ابراهیم و اسحق ویعقوب)
3- انبیا باید از خاندان پاک باشند. (ابائی ابراهیم و...)
4- پیامبران الهی از یک وحدت هدف برخوردارند. (ملة ابائی ابراهیم واسحق و...)
5- نبوت و هدایت، توفیق و فضل الهی برای همه است. (علینا و علی الناس)
6- در کنار راههای منفی، راه مثبت را نیز نشان دهیم. (ترکت ملّة... واتبعت ملّة....)
7- پرهیز از شرک و گرایش به توحید، توفیق الهی می خواهد. (ذلک من فضل اللَّه)
8- شرک در تمام ابعادش (ذات وصفات و عبادت)، منفور است. (من شی ء)
9- اکثریت، معیار شناخت صحیح نیست. (اکثرهم لا یشکرون)
10- پشت کردن به راه انبیا، بزرگترین کفران نعمت است. (لایشکرون)
11- شرک ورزی، ناسپاسی در برابر خداوند است. (لایشکرون)

سوره یوسف آیه 39

(39) یَصَحِبَیِ السِّجْنِ ءَأَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُونَ خَیْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَ حِدُ الْقَهَّارُ
ترجمه: ای دو یار زندانی من، آیا خدایان متعدد و گوناگون بهتر است یا خداوند یکتای مقتدر.
نکته ها:
انسان ها سه دسته اند: گروهی قالب پذیرند، مثل آب و هوا که از خود شکلی ندارند و در هر ظرفی به شکل همان ظرف در می آیند. گروهی نفوذ ناپذیر و مقاوم هستند، همچون آهن و فولاد که در برابر فشار بیرونی ایستادگی می کنند. اما گروهی امام و راهبرند که دیگران را به رنگ حق درمی آورند. یوسف نمونه ای از انسان های دسته سوّم است که در زندان نیز از مشرک، موحّد می سازد.
در قرآن کریم در جاهای مختلف، از روش مقایسه و پرسش استفاده شده است که به نمونه هایی از آن درباره خداوند اشاره می کنیم:
(هل من شرکائکم من یبدأ الخلق ثمّ یعیده )**یونس، 34.***؛ آیا از شرکایی که برای خدا گرفته اید کسی هست که بیافریند و سپس آنرا برگرداند؟
(هل من شرکائکم من یهدی الی الحق)**یونس، 35.***؛ آیا از شرکایی که برای خدا قرار داده اید کسی هست که به حق راهنمایی کند؟
(أغیر اللَّه اَبغی ربّاً و هو ربّ کلّ شی ء)**انعام، 164.***؛ آیا غیر خدای یکتا پروردگاری بپذیرم در حالی که او پروردگار همه چیز است؟
(ءَآللَّه خیرٌ امّا یشرکون)**نمل، 59.***؛ خدا بهتر است یا آنچه (او را) شریک می گردانید؟

پیام ها:
1- مردم را با محبت و عاطفه، صدا بزنید. (یاصاحبی)
2- از مکان ها وزمان های حساس برای تبلیغ استفاده کنید. (یاصاحبی السجن ءارباب متفرّقون..) (یوسف در زندان همینکه می بیند به تعبیر خواب او نیاز دارند، فرصت را غنیمت شمرده و تبلیغ می کند.)
3- پرسش ومقایسه یکی از راه های ارشاد وهدایت است.(ءارباب متفرّقون خیر...)

سوره یوسف آیه 40

(40) مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِهِ إِلَّا أَسْمَآءً سَمَّیْتُتُموهَآ أَنتُمْ وَ ءَابَآؤُکُم مَّآ أَنزَلَ اللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَنٍ إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُواْ إِلَّا إِیَّاهُ ذَ لِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ
ترجمه: شما غیر از خداوند چیزی را عبادت نمی کنید مگر اسم هایی (بی مسمّا) که شما و پدرانتان نامگذاری کرده اید (و) خداوند هیچ دلیلی (برحقانیت) آن نفرستاده است. کسی جز خداوند حق فرمانروایی ندارد، او دستور داده که او را نپرستید. این دین پا بر جای و استوار است ولی اکثر مردم نمی دانند.
پیام ها:
1- معبودهایی غیر او واقعی نیستند، بلکه ساخته خیال شما و نیاکان شماست. (ماتعبدون الا اسماء سمّیتموها انتم و اباؤکم)
2- عقاید آدمی باید متکی بر دلیل وبرهان عقلی یا نقلی باشد. (من سلطان)
3- در برابر هیچ فرمانِ غیر الهی، کرنش نکیند. زیرا فرمان دادن تنها حق خداوند است. (ان الحکم الاّ للَّه)
4- هر قانونی جز قانون الهی، متزلزل است. (ذلک الدین القیّم)
5- جهل و نادانی، زمینه ساز پیدایش شرک است. (لا یعلمون)
6- بیشتر مردم جاهلند. (اکثر النّاس لا یعلمون) (یا جاهل بسیط که به جهل خود آگاه است یا جاهل مرکب که خیال می کند، می فهمد ولی در واقع نمی داند).
7- بسیاری از قدرت ها، سازمان ها، مؤسسات ، سمینارها، قطعنامه ها، ملاقات ها و حمایت ها و محکومیت ها و عناوین و القاب دیگر، اسمهای بی مسمّی و بت های مدرن روزگار ما هستند که خود ساخته ایم و به جای خدا، دنباله رو آنان شده ایم. (ما تعبدون ... اسماء سمّیتموها)