فهرست کتاب


تفسیر نور جلد 6

حاج شیخ محسن قرائتی‏

سوره یوسف آیه 24

(24) وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَن رَّءَا بُرْهَنَ رَبِّهِ کَذَ لِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَآءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ
ترجمه: و همانا (همسر عزیز مصر) قصد او (یوسف) را کرد و او نیز اگر برهان پروردگارش را نمی دید (بر اساس غریزه) قصد او را می کرد. اینگونه (ما او را با برهان کمک کردیم) تا بدی و فحشاء را از او دور کنیم، چرا که او از بندگان برگزیده ما است.
نکته ها:
امام صادق علیه السلام فرمود: «برهان رب» همان نور علم و یقین و حکمت بود که خدا در آیات قبل فرمود: (و اتیناه علماً و حکماً)**تفسیر کشف الاسرار. ***و آنچه در بعضی از روایات آمده که مراد از برهان، مشاهده قیافه پدر یا جبرئیل است، سند محکمی ندارد.
پیام ها:
1- اگر امداد الهی نباشد، پای هر کسی می لغزد.(همّ بها لولا ان رَا برهان ربّه)
2- خداوند بندگان مخلص را حفظ می کند. (لنصرف عنه... انّه من عبادنا المخلصین)
3- انبیا نیز در غرایز، مانند سایر انسان ها هستند ولی به دلیل ایمان به حضور خداوند، گناه نمی کنند.**یوسف معصوم و پاکدامن بود به دلیل گفتار همه کسانی که به نحوی با یوسف رابطه داشته اند. که ما نمونه هایی از آن را بیان می کنیم:
1- خداوند می فرماید: (لنصرف عنه السوء و الفحشاء انّه من عبادنا المخلصین)
2- یوسف می گفت: (رب السجن احبّ الیّ مما یدعوننی الیه) پرودگارا زندان برای من از گناهی که مرا به آن دعوت می کنند بهتر است.
در جای دیگر گفت: (انّی لم اخنه بالغیب) من به صاحبخانه ام در غیاب او خیانت نکردم.
3- زلیخا گفت: (لقد راودته عن نفسه فاستعصم) من با یوسف مراوده کردم و او معصوم بود.
4- عزیز مصر گفت: (یوسف اعرض عن هذا و استغفری لذنبک ) ای یوسف تو این ماجرا رامسکوت بگذار و به زلیخا گفت از گناهت استغفار کن.
5- شاهدی که گواهی داد و گفت اگر پیراهن از عقب پاره شده معلوم می شود که یوسف پاکدامن است (ان کان قمیصه...)
6- زنان مصر که گفتند: (ما علمنا علیه من سوء) ما هیچ گناه و بدی درباره او سراغ نداریم.
7- ابلیس که وعده فریب همه را داده، مخلَصین را استثنا کرده: (الاّ عبادک منهم المخلصین) و این آیه یوسف را مخلَص نامیده است. (انّه من عبادنا المخلصین)*** (همّ بها لولا ان رآ برهان ربّه)

سوره یوسف آیه 25

(25) وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِیصَهُ مِن دُبُرٍ وَأَلْفَیَا سَیِّدَهَا لَدَا الْبَابِ قَالَتْ مَا جَزَآءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِکَ سُوءاً إِلَّا أَن یُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِیمٌ
ترجمه: و هر دو به سوی در سبقت گرفتند و آن زن پیراهن یوسف را از پشت درید. ناگهان شوهرش را نزد در یافتند. زن (با چهره حق به جانبی برای انتقام از یوسف یا تبرئه خویش) گفت: کیفر کسی که به همسر تو قصد بد داشته جز زندان و یا شکنجه دردناک چیست؟
نکته ها:
«استباق» به معنای سبقت و پیشی گرفتن دو یا چند نفر از یکدیگر است. و «قدّ» به معنای پاره شدن از طرف طول است.و «لفاء» به یافتن ناگهانی گفته می شود.
پیام ها:
1- گفتن «معاذاللَّه» به تنهایی کفایت نمی کند، باید از گناه فرار کرد.(استبقا)
2- گاهی ظاهر عمل یکی است، ولی هدفها مختلف است. (یکی می دود تا آلوده نشود، دیگری می دود تا آلوده بکند.) (استبقا)
3- هجرت و فرار از منطقه ی گناه، لازم است.(استبقا الباب)
4- بهانه ی بسته بودن درها کافی نیست، باید به سوی درهای بسته حرکت کرد شاید باز شود. (استبقا الباب)
5- همسر عزیز از عواطف واحساس شوهر استمداد کرد. (اهلک)
6- مجرم به دنبال توجیه یا تبرئه خود، به دیگران اتهام می بندد.(اراد باهلک سوء)
7- گاهی شاکی، خود مُجرم است.(قالت ما جزاء...)
8- تجاوز به زن شوهردار، در طول تاریخ جُرم محسوب می شده است.(سوءً)
9- زندان و زندانی نمودن مجرمان، سابقه تاریخی دارد. (لیسجن)
10- اعلام کیفر، نشانه ی قدرت همسر عزیز بود. (لیسجن او عذاب الیم)
11- عشق هوس آلود، عاشق را در یک لحظه قاتل می کند. (لیسجن او عذاب الیم)

سوره یوسف آیه 26

(26) قَالَ هِیَ رَ وَدَتْنِی عَن نَّفْسِی وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ أَهْلِهَآ إِن کَانَ قَمِیصُهُ قُدَّ مِن قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِّنَ الْکَذِبِینَ
ترجمه: (یوسف) گفت: او خواست از من (برخلاف میلم) کام گیرد وشاهدی از خانواده زن شهادت داد که اگر پیراهن یوسف از جلو پاره شده باشد پس زن راست می گوید واو از دروغگویان است (زیرا در این صورت او وهمسر عزیز از روبرو درگیر می شدند و پیراهن از جلو چاک می خورد)
نکته ها:
در برخی از روایات، شاهد را کودکی معرفی کرده اند که مثل حضرت عیسی علیه السلام در گهواره به سخن آمد، ولی چون سند محکمی ندارد، نمی توان به آن اعتنا کرد. و بهتر است شاهد را یکی از مشاوران عزیز بدانیم که فامیل همسر و دارای هوش و ذکاوت بود. و همانند عزیز مصر، شاهد این اتفاق گردید. والاّ اگر خود، شاهد اصل ماجرا بود، معنی نداشت که به صورت جمله ی شرطیه شهادت دهد و بگوید: (ان کان ...).

پیام ها:
1- یوسف، ابتدا به سخن نکرد و شاید اگر همسر عزیز حرفی و تهمتی نمی زد، یوسف حاضر نمی شد آبروی او را بریزد و بگوید: (هی راودتنی)
2- متهم باید از خود دفاع و مجرم اصلی را معرفی کند. (هی راودتنی)
3- خداوند از راهی که هیچ انتظارش نمی رود، افراد را حمایت می کند. (شهد شاهد من اهلها)
4- در جرم شناسی از آثار دقیق وظریف، مسایل کشف می شود. (ان کان قمیصه...)
5- قاضی می تواند بر اساس قراین، حکم کند. (من قُبُل)
6- دفاع از بی گناه، واجب است و سکوت همه جا زیبا نیست. (و شهد شاهد)
7- آنجا که خداوند بخواهد، بستگان مجرم علیه او شهادت می دهند. (من اهلها)
8- در شهادت، مراعات حسب ونسب وموقعیت وخویشاوندی، مطرح نیست. (شهد شاهد من اهلها)