تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره نساء آیه 110

(110) وَمَنْ یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللَّهَ یَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَّحِیماً
و هر کس بدی کند یا بر خویشتن ستم نماید سپس از خداوند آمرزش طلبد، خداوند را آمرزنده و مهربان خواهد یافت.
نکته ها:
در کنار آیه قبل که تهدید خائن بود، این آیه راه توبه به روی او می گشاید.
«سوء» در لغت، به معنای زیان رسانی به دیگران هم آمده است. پس آیه هم ظلم به مردم و هم ستم به خویش را مطرح می کند. چنانکه برخی مراد از «سوء» را گناه صغیره و مراد از «ظلم به نفس» را گناهان کبیره دانسته اند.**تفسیر راهنما.***
پیام ها:
1- انسان حقّ ندارد حتّی به خودش ظلم کند و گناه در حقیقت ظلم به خویشتن است. (یظلم نفسه)
2- راه بازگشت برای خطاکاران باز است. (یستغفر اللَّه)
3- میان استغفار بنده و مغفرت الهی، فاصله ای نیست. (یستغفراللّه یجداللّه غفوراً)
4- توبه ی واقعی چنان شیرین است که انسان، رحمت الهی را در درون خود احساس می کند. (یجدالله غفوراً رحیماً)
5 - خداوند نه تنها بدی ها را می بخشد، بلکه مهربان هم هست. (غفوراً رحیماً)

سوره نساء آیه 111

(111) وَمَن یَکْسِبْ إِثْمَاً فَإِنَّمَا یَکْسِبُهُ عَلَی نَفْسِهِ وَکَانَ اللَّهُ عَلِیماً حَکِیماً
و هر کس گناهی مرتکب شود، پس در حقیقت به زیان خود مرتکب شده و خداوند دانا و حکیم است.
نکته ها:
گناه که تجاوز از مرز قانون الهی است، صفای دل و تقوای روح و عدالت را از بین می برد واین بزرگ ترین خسارت است. علاوه بر آنکه در نظام هستی و سنّت های الهی، نتیجه ظلم به مردم، دیر یا زود به خود ظالم می رسد. (فانّما یکسبه علی نفسه)
پیام ها:
1- هر گناهی در روح و جان انسان، اثر مستقیم دارد. (یکسبه علی نفسه)
2- انسان مجبور نیست وگناه را با سوء اختیار واراده خود انجام می دهد.(یکسب)
3- آنچه در روح اثر سوء دارد، نیّت سوئی است که گناه را به دنبال دارد، نه صرف عمل بی قصد. (یکسب)
4- در بازگرداندن آثار بد گناه به گناهکار هیچ خطائی رخ نمی دهد و کاری حکیمانه است. (علیماً حکیماً)
5 - کار حکیمانه مشروط به آگاهی و علم است. (علیماً حکیماً)

سوره نساء آیه 112

(112) وَمَنْ یَکْسِبْ خَطِیئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَناً وَإِثْماً مُّبِیْناً
و هر کس که خطا یا گناهی مرتکب شود، سپس آن را به بی گناهی نسبت دهد، به یقین بار تهمت و گناه آشکاری را بر دوش گرفته است.
نکته ها:
«خطا» به معنای لغزش است، عمدی یا غیر عمدی، ولی «اِثم» گناه عمدی است.
تهمت، از گناهان بسیار بزرگی است که موجب ذوب شدن ایمان و محو عدالت و اعتماد در جامعه و سبب عذاب اخروی است. امام صادق علیه السلام فرمود: تهمت به بی گناه، از کوههای عظیم سنگین تر است.**سفینة البحار، ماده «بهت» ؛ کافی ج 2، باب التهمة.***
«بُهتان» به دروغی گفته می شود که انسان از شنیدن آن بهت زده می شود.
امام صادق علیه السلام فرمود: غیبت آن است که درباره ی برادر دینی خود چیزی را که خدا بر او پوشانده ابراز کنی، ولی اگر درباره ی او چیزی بگویی که در او نیست، بُهتان است.**وسائل، ج 13، ص 286.***
پیام ها:
1- تهمت، پرتاب تیر به آبروی مردم است. (یَرم به)
2- تهمت به بی گناه از هر نژاد و مکتب و در هر سنّ و شرایطی که باشد، حرام است. (یرم به بریئا)
3- تهمت زننده، بار سنگینی از گناه را به دوش می کشد. (فقد احتمل)**تنوین در دو کلمه (بهتاناً) و (اثماً) نشانه ی عظمت گناه است.***