تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره نساء آیه 85

(85) مَّنْ یَشْفَعْ شَفَعَةً حَسَنَةً یَکُنْ لَّهُ نَصِیبٌ مِّنْهَا وَمَنْ یَشْفَعْ شَفَعَةً سَیِّئَةً یَکُنْ لَّهُ کِفْلٌ مِّنْهَا وَکَانَ اللَّهُ عَلَی کُلّ شَیْ ءٍ مُّقِیتاً
هر کس وساطت نیکو کند، او هم سهمی از پاداش خواهد داشت و هر کس به کار بد وساطت کند، بهره ای از کیفر خواهد داشت و خداوند بر هر چیزی نگهبان است.
نکته ها:
«مُقیت»، یعنی آنکه قوت دیگری را می دهد و حافظ جان اوست و بطور عام، به معنای حافظ و حسابرس به کار می رود.
در آیه پیش، هر کس مسئول کار خود بود، امّا این آیه نقش دعوت و وساطت در کار نیک را، در بهره داشتن از پاداش و کیفر بیان می کند.
موعظه، آشتی دادن، تدریس، تشویق به جبهه، تعاون بر کار نیک، مصادیق (شفاعة حسنة) هستند، چنانکه در حدیث، دعا در حقّ دیگران، امر به معروف، راهنمایی و حتّی اشاره به کار خیر، از مصادیق «شفاعة حسنة» ذکر شده است.**تفسیر صافی.*** غیبت، سخن چینی، کارشکنی، تهمت، فتنه، ترساندن از جبهه، وسوسه و توطئه، مصادیق (شفاعة سیئة) هستند.
پیام ها:
1- فردگرایی و انزوا در اسلام ممنوع است. (یشفع شفاعة حسنة)
2- دعوت به نیک و بد، شرکت در پاداش و کیفر است. (نصیبٌ منها)
3- به خاطر محدودیّت ها، نمی توان در هر کاری دخالت مستقیم داشت، ولی با شفاعت های خیر، می توان از آنها بهره برد. (نصیب منها)
4- به دلاّل باید حقّی پرداخت شود، کسانی که در امور خیریّه یا در تجارت واسطه گری می کنند حقّی دارند. (یشفع شفاعة حسنة یکن له نصیب منها)
5 - در وساطت ها، باید خدا را در نظر داشت. (کان اللّه علی کل شی ء مقیتاً)

سوره نساء آیه 86

(86) وَإِذَا حُیِّیْتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّواْ بِأَحْسَنَ مِنْهَآ أَوْ رُدُّوهَآ إِنَّ اللَّهَ کَانَ عَلَی کُلِّ شَیْ ءٍ حَسِیباً
وهرگاه شما را به درودی ستایش گفتند، پس شما به بهتر از آن تحیّت گویید یا (لااقّل) همانند آن را (در پاسخ) باز گویید که خداوند همواره بر هر چیزی حسابرس است.
نکته ها:
مراد از «تحیّت»، سلام کردن به دیگران، یا هر امر دیگری است**تفسیر قمی، ج 1، ص 145.*** که با آرزوی حیات و سلامتی و شادی دیگران همراه باشد، همچون هدیه دادن. چنانکه وقتی کنیزی به امام حسن علیه السلام دسته گلی هدیه داد، امام او را آزاد کرد و در پاسخ سؤال مردم، همین آیه را قرائت فرمود.
در اسلام، تشویق به سلام به دیگران شده، چه آنان را بشناسیم یا نشناسیم. و بخیل کسی شمرده شده که در سلام بخل ورزد. و پیامبر به هر کس می رسید حتّی به کودکان، سلام می داد.
در نظام تربیتی اسلام، تحیّت تنها از کوچک نسبت به بزرگ نیست، خدا، پیامبر و فرشتگان، به مؤمنان سلام می دهند.**سلام خدا. (سلام علی نوح فی العالمین). صافّات، 79.
سلام پیامبر. (اذا جاءک الّذین یؤمنون بآیاتنا فقل سلام علیکم). انعام، 54.
سلام فرشتگان. (تتوفّاهم الملائکة طیّبین یقولون سلام علیکم). نحل، 32.*** (به آداب سلام در روایات مراجعه شود).
پیام ها:
1- رابطه ی عاطفی خود را نسبت به یکدیگر گرم تر کنید. (فحیّوا باَحسن)
2- ردّ احسانِ مردم نارواست، باید آن را پذیرفت و به نحوی جبران کرد. (حیّوا باحسن منها)
3- پاسخ محبّت ها و هدایا را نباید تأخیر انداخت. حرف فاء در کلمه (فحیوا)
4- پاداش بهتر در اسلام استحباب دارد. (فحیّوا باحسن منها)
5 - در پاسخ نیکی های دیگران، ابتدا به سراغ پاسخ بهتر روید، اگر نشد، پاسخی مشابه. (باحسن منها او ردّوها)
6- در جنگ هم اگر دشمن پیشنهاد صلح کرد، شما با رحمت بیشتری بپذیرید، یا مقابله به مثل آن را بپذیرید. (حییتم بتحیّة فحیّوا باحسن منها)
7- از تحیّت های بی جواب نگران باشید، که اگر مردم پاسخ ندهند، خداوند حساب آن را دارد و نه عواطف مردم را بی جواب گذارید، که خداوند به حساب شما می رسد. (انّ اللّه کان علی کلّ شیی ء حسیباً)

سوره نساء آیه 87

(87) اللَّهُ لَآ إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ إِلَی یَوْمِ الْقِیَمَةِ لَا رَیْبَ فِیهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِیثاً
خداوند که معبودی جز او نیست، همه شما را در روز قیامت که هیچ شکّی در آن نیست جمع می کند، و راستگوتر از خدا در سخن کیست؟
پیام ها:
1- مبدأ و معاد هر دو به دست یک خداست. (اللّه لااله الا هو لیجمعنکم...)
2- قیامت روز جمع شدن همه برای حسابرسی است، پس باید در راه جلب رضای او کوشش کرد و تنها او را پرستید. (لیجمعنّکم الی یوم القیامة)
3- با آن همه دلایل بر معاد (مثل عدالت خدا، حکمت او، نشانه های رستاخیز در طبیعت و حیات آن پس از مرگ در زمستان، خواب و بیداری، تجدید سلول های بدن و ...) جایی برای تردید در قیامت نیست. (لاریب)
4- هرجا که غفلت بیشتر باشد، مربّی باید هشدارهای قاطع تری دهد. (نشانه های تأکید در آیه: حرف لام، نون تأکید ثقیله، جمله (لاریب)، جمله (اصدق حدیثاً)، همه به خاطر غفلت انسان از قیامت است.)