تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره نساء آیه 74

(74) فَلْیُقَتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یَشْرُونَ الْحَیَو ةَ الدُّنْیَا بِالْأَخِرَةِ وَ مَنْ یُقَتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَیُقْتَلْ أَوْ یَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِیهِ أَجْراً عَظِیماً
پس باید در راه خدا کسانی بجنگند که زندگی دنیا را به آخرت می فروشند و کسی که در راه خدا می جنگد، کشته شود یا پیروز گردد، بزودی پاداشی بزرگ به او خواهیم داد.
پیام ها:
1- هدف از جنگ در اسلام، فقط خداست، نه کشورگشایی، نه استثمار ونه انتقام. (فی سبیل اللّه)
2- جهاد، توفیقی است که به همه داده نمی شود. (فلیقاتل ... الّذین یشرون الحیوة الدنیا) دنیاطلبان نه لیاقت جبهه را دارند و نه شجاعت آن را.
3- جهاد اکبر و مبارزه با دنیا پرستی، مقدّمه ی جهاد اصغر و مبارزه با دشمن است. (فلیقاتل فی سبیل اللّه الّذین ...)
4- مجاهد فی سبیل اللَّه هرگز مغلوب نیست. (به جای «یُغلب» می فرماید: (یقتل)
5 - در جبهه ی حقّ، فرار وشکست مطرح نیست، یا شهادت یا پیروزی. (یقتل او یغلب)
6- منافق، فقط غنائم را «فوز عظیم» می داند (در آیه ی قبل) ولی قرآن، هم برای پیروزی و هم برای شهادت، «اجر عظیم» قرار داده است. (اجراً عظیما)
7- وعده ی «اجر عظیم» تشویق برای عزیمت به جبهه است.
8 - زندگی آخرت برتر از زندگی دنیاست و معامله دنیا با آخرت کار بزرگی است. (یشرون الحیوة الدنیا بالاخرة... اجراً عظیما)
9- پاداش شهید و رزمنده پیروز یکسان است. (فیقتل او یغلب....اجراً عظیماً)

سوره نساء آیه 75

(75) وَمَا لَکُمْ لَا تُقَتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَآءِ وَالْوِلْدَ نِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیّاً وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیراً
شما را چه شده که در راه خدا و (در راه نجات) مردان و زنان و کودکان مستضعف نمی جنگید، آنان که می گویند: پروردگارا! ما را از این شهری که مردمش ستمگرند بیرون بر و از جانب خود رهبر و سرپرستی برای ما قرار ده و از سوی خودت، یاوری برای ما تعیین فرما.
نکته ها:
آیه درباره ی مسلمانانی است که تحت فشار و شکنجه ی مردم مکّه قرار داشتند. و از کسانی که جهاد در راه آزادی آنان را رها کرده اند، نکوهش می کند.
امام باقر علیه السلام فرمود: مقصود از مستضعفینی که در تحت حکومت ظالمانند، ما هستیم. و امام صادق علیه السلام در پاسخ به اینکه مستضعفین چه کسانی هستند؟ فرمود: کسانی که نه مؤمن هستند و نه کافر.**تفسیر عیّاشی، ج 1، ص 257.***
پیام ها:
1- مسلمانان باید نسبت به هم، غیرت و تعصّب مکتبی داشته باشند و در برابر ناله ها و استغاثه ها بی تفاوت نباشند. (مالکم....)
2- از اهداف جهاد اسلامی، تلاش برای رهایی مستضعفان از سلطه ستمگران است. (فی سبیل اللّه و المستضعفین).
3- اسلام مرز نمی شناسد، هرجا که مستضعفی باشد، جهاد هست. (والمستضعفین)
4- ارتش اسلام باید به حدی مقتدر باشد که نجات بخش تمام محرومان جهان باشد. (ما لکم لاتقاتلون)
5 - در شیوه ی دعوت به جهاد، باید از عواطف مردم کمک گرفت. (المستضعفین... الّذین یقولون ربّنا...)
6- سرپرستی و ولایت بر مسلمانان باید از طرف خدا باشد. (من لدنک ولیّاً)

سوره نساء آیه 76

(76) الَّذِینَ ءَامَنُواْ یُقَتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ یُقَتِلُونَ فِی سَبِیلِ الطَّغُوتِ فَقَتِلُواْ أَوْلِیَآءَ الشَّیْطَنِ إِنَّ کَیْدَ الشَّیْطَنِ کَانَ ضَعِیفاً
کسانی که ایمان آورده اند، در راه خدا جهاد می کنند و کسانی که کافر شده اند در راه طاغوت می جنگند. پس با دوستان و یاران شیطان بجنگید (و بیم نداشته باشید) زیرا حیله ی شیطان ضعیف است.
نکته ها:
گرچه نیرنگ های شیطانی کفّار بزرگ است، (ومکروا مکراً کبّارا)**نوح، 22.*** و نزدیک است کوهها از مکر کفّار، از جا کنده شود، (و ان کان مکرهم لتزول منه الجبال)**ابراهیم، 46.*** ولی در برابر اراده ی خداوند، سست و ضعیف است.
پیام ها:
1- لازمه ی ایمان، جهاد با کفّار است. (الّذین آمنوا یقاتلون)
2- جهاد اسلامی، در راه خدا و برای حفظ دین خداست، نه کشورگشایی یا انتقام گیری. (یقاتلون فی سبیل اللّه)
3- جامعه ی الهی و غیر الهی را از نوع درگیری هایشان می توان شناخت. (فی سبیل اللّه، فی سبیل الطاغوت)
4- درگیری و تضاد همیشه بوده وهست، ولی در چه راهی وبرای چه هدفی؟ (فی سبیل اللّه...)
5 - مثلث کفر، طاغوت وشیطان، اتحاد محکمی دارند. (کفروا، الطاغوت، الشیطان)
6- با مقایسه میان دو نوع مبارزه وهدف، به ارزش کار خود پی ببرید ودر جنگ بکوشید. (فقاتلوا اولیاء الشیطان)
7- گرچه دشمنان نقشه ها دارند، ولی نترسید، که نقشه هایشان ضعیف است. (انّ کید الشیطان کان ضعیفاً)
8 - پایان خط طاغوت و راه شیطان، ناکامی است. (انّ کید الشیطان کان ضعیفاً)