تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 192

(192) رَبَّنَآ إِنَّکَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَیْتَهُ وَمَا لِلظَّلِمِینَ مِنْ أَنْصَارٍ
پروردگارا! هر که را تو (بخاطر اعمال بدش) به دوزخ افکنی، پس بی شک او را خوار و رسوا ساخته ای و برای ستمگران هیچ یاورانی نیست.
نکته ها:
از امام باقر علیه السلام درباره ی (و ما للظالمین من انصار) سؤال کردند، حضرت فرمودند: یعنی آنها امامانی ندارند تا آنان را به نام بخوانند، (و از آنان شفاعت کنند).**تفسیر عیّاشی، ج 1، ص 211.***
پیام ها:
1- آتش قیامت سخت است، امّا نزد اولوا الالباب که خواهان کرامت انسان هستند خواری ورسوایی قیامت، دردناک تر از آن است. (من تدخل النّار فقد اخزیته)
2- ستمگران، از شفاعتِ دیگران محروم هستند. (ما للظالمین من انصار)

سوره آل عمران آیه 193

(193) رَبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیاً یُنَادِی لِلْإِیمَنِ أَنْ ءَامِنُواْ بِرَبِّکُمْ فََامَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَکَفِّرْ عَنَّا سَیَِّاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ
پروردگارا! همانا ما دعوت منادی ایمان را شنیدیم که (می گفت:) به پروردگارتان ایمان بیاورید، پس ایمان آوردیم. پروردگارا! پس گناهان ما را بیامرز و زشتی های ما را بپوشان و ما را با نیکان بمیران.
نکته ها:
شاید مراد از «ذنوب» گناهان کبیره باشد و مراد از «سیّئات» گناهان صغیره، چنانکه در آیه ی شریفه (ان تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه نکفّر عنکم سیّئاتکم...)**نساء، 31. ***«سیّئات» در برابر «کبائر» آمده است. و ممکن است مراد از «سیّئات» آثار گناه باشد.
در برابر خردمندانی که دعوت ایمان را اجابت کرده و می گویند: «سَمِعنا»، افرادی هستند که نسبت به این دعوت بی اعتنایی می کنند و در قیامت با حسرت تمام می گویند: (لوکنّا نسمع او نعقل ما کنّا فی اصحاب السعیر)**ملک، 10.***
پیام ها:
1- خردمندان، آماده ی پذیرش حقّ هستند و در کنار پاسخگویی به ندای فطرت، به ندای انبیا، علما و شهدا پاسخ می دهند. (انّنا سمعنا منادیاً ینادی للایمان...)
2- استغفار و اعتراف، نشانه ی عقل است. (اولواالالباب... ربّنا فاغفر لنا)
3- از آداب دعا که زمینه ی عفو الهی را فراهم می کند، توجّه به ربوبیّت الهی است. (ربّنا فاغفر لنا)
4- ایمان، زمینه ی دریافت مغفرت است. (امنّا، فاغفر لنا)
5 - دیگران را در دعای خود شریک کنیم. (فاغفر لنا)
6- پرده پوشی وعفو، از شئون ربوبیّت واز شیوه های تربیت است. (ربّنا... کفّرعنّا)
7- مرگِ انسان با اراده الهی است. (توفّنا)
8 - خردمندانِ دوراندیش، مرگ با نیکان را آرزو می کنند و به فکر حسن عاقبت هستند. (توفّنا مع الابرار)
9- ابرار مقامی دارند که خردمندان آرزوی آن را می کند. (اولواالالباب...توفّنا مع الابرار)

سوره آل عمران آیه 194

(194) رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَی رُسُلِکَ وَلَا تُخْزِنَا یَوْمَ القِیمَةِ إنَّکَ لَا تُخْلِفُ الْمِیعَادَ
(خردمندان می گویند:) پروردگارا! آنچه را به واسطه ی پیامبرانت به ما وعده داده ای، به ما مرحمت فرما و ما را در روز قیامت خوار مساز، که البتّه تو خلاف وعده انجام نمی دهی.
نکته ها:
در این چند آیه، خداوند متعال مسیر رشد خردمندان و اولوا الالباب را این گونه ترسیم می کند: یاد خدا، فکر، رسیدن به حکمت، تسلیم انبیا شدن، استغفار، خوب مردن، در انتظار الطاف الهی و نجات از رسوایی و خواری.
در آیات قبل ایمان خردمندان به خداوند و قیامت مطرح بود و در این آیه ایمان به نبوّت نیز مطرح شده است. (ما وعدتنا علی رسلک)
تکرار «ربّنا» در سخنان اولواالالباب، نشان شیفتگی آنان به ربوبیّت الهی است.
اولوا الالباب، هم عزّت دنیا را می خواهند و هم عزّت آخرت را. جمله ی (آتنا ما وعدتنا علی رسلک) مربوط به دنیاست که خداوند وعده نصرت به اهل حقّ داده است: (انّا لننصر رسلنا)**غافر، 51.*** وجمله ی «و لاتخزنا» مربوط به عزّت در آخرت است.
پیام ها:
1- وفای به وعده، از شئون ربوبیّت الهی است. (ربّنا اتنا ما وعدتنا)
2- گرچه خداوند به وعده های خود وفا می کند، لکن ما نیز باید دعا کنیم. (اتنا ما وعدتنا)
3- خردمندان به همه ی انبیا وهمه وعده های الهی ایمان دارند. (ماوعدتنا علی رسلک)
4- نهایت آرزوی خردمندان، رسیدن به الطاف الهی و نجات از دوزخ و رسوایی در قیامت است. (اتنا ما وعدتنا، ولاتخزنا یوم القیمة)
5 - بیم و امید باید در کنار هم باشد. (اتنا ما وعدتنا... ولاتخزنا)