تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 184

(184) فَإِنْ کَذَّبُوکَ فَقَدْ کُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِکَ جَآءُواْ بِالْبَیِّنَتِ وَالزُّبُرِ وَ الْکِتَبِ الْمُنِیرِ
(بنابراین) پس اگر تو را تکذیب کردند (چیز تازه ای نیست، زیرا) انبیای قبل از تو نیز که همراه با معجزات و نوشته ها و کتاب روشنگر آمده بودند، تکذیب شدند.
پیام ها:
1- آشنایی با تاریخ گذشتگان، روحیه ی صبر و مقاومت را در انسان بالا می برد. (فان کذّبوک فقد کُذّب رسل من قبلک)
2- تمام انبیا، مخالفانی داشته اند. (کُذِّب رسل)
3- حرکت انبیا در طول تاریخ، یک حرکت فرهنگی، فکری و اعتقادی بوده است. (بالبیّنات والزبر والکتاب)
4- معجزات پیامبران متنوّع بوده اند، ولی اصول همه ی ادیان یکی بوده است. کلمه ی (البینات) جمع، ولی (الکتاب) مفرد آمده است.

سوره آل عمران آیه 185

(185) کُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیَمَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَیَو ةُ الدُّنْیَآ إِلَّا مَتَعُ الْغُرُورِ
هرکسی چشنده ی مرگ است. و بی گمان روز قیامت پاداش های شما به طور کامل پرداخت خواهد شد. پس هرکس از آتش بر کنار شد و به بهشت وارد گشت، قطعاً رستگار است و زندگانی دنیا، جز مایه ی فریب نیست.
نکته ها:
این آیه به پیامبر و دیگر مصلحان که مورد آزار و اذیّت و تکذیب کفّار قرار می گیرند، روحیه ی صبر ومقاومت می بخشد، زیرا می فرماید: همه می میرند ولجاجت ها موقّتی است و پاداش تحمّل این مشکلات را خداوند بی کم وکاست عطا می کند.
امام صادق علیه السلام درباره ی (کلّ نفس ذائقة الموت) فرمودند: همه ی اهل زمین و آسمان می میرند و فقط ملک الموت و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل باقی می مانند، سپس ملک الموت مأمور می شود که روح آنان را نیز بگیرد و تنها خود باقی می ماند و خداوند به او خطاب می کند که بمیر، او نیز می میرد.**کافی، ج 3، ص 256.*** و همچنین آن حضرت فرمودند: کسی که مرگ را نچشیده و کشته شده، به دنیا برگردانده می شود تا مرگ را بچشد.**تفسیر عیّاشی، ج 2، ص 202.***
پیام ها:
1- مرگ در راه است، پس این همه لجاجت واستکبار در برابر حق، برای چه؟ (کذّبوک... کلّ نفس ذائقة الموت)
2- مرگ، عدم نیست، یک امر وجودی است که قابل چشیدن است، راه انتقال از دنیا به آخرت است. (ذائقة الموت)
3- گناهان وعوامل سوق دهنده به دوزخ، دارای جاذبه هایی است که باید انسان با نیروی ایمان و عمل صالح خود را برهاند. (زُحزِح عن النّار)
4- جزای کامل در آخرت است، و پاداش های دنیوی بی ارزش. (توفون اُجورکم یوم القیامة... ما الحیوة الدنیا الاّ متاع الغرور)

سوره آل عمران آیه 186

(186) لَتُبْلَوُنَّ فِی أَمْوَ لِکُمْ وَأَنْفُسِکُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَبَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَمِنَ الَّذِینَ أَشْرَکُواْ أَذیً کَثِیراً وَإِنْ تَصْبِرُواْ وَ تَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَ لِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
قطعاً شما در اموال وجان های خویش آزمایش خواهید شد و از کسانی که پیش از شما کتاب (آسمانی) داده شده اند واز کسانی که شرک ورزیده اند، آزار بسیاری می شنوید و اگر صبوری و پرهیزگاری پیشه کنید، پس قطعاً آن (صبر، نشانه ی) عزم استوار شما در کارهاست.
نکته ها:
وقتی مسلمانان از مکّه به مدینه مهاجرت کردند، مشرکان دست تجاوز به اموال آنان گشودند، چنانکه به هرکس نیز دست می یافتند، او را مورد آزار قرار می دادند. از طرف دیگر، در مدینه هم یهودیان به آنها زخم زبان می زدند و حتّی برخی با کمال بی شرمی برای زنان و دختران مسلمان، غزل سرایی کرده و یا آنها را هَجو می نمودند. سردمداری این جریان با شخصی به نام کعب بن اشرف بود که رسول خدا صلی الله علیه و آله دستور قتل وی را صادر نمود. این آیه ضمن تسلّی خاطر دادن به مسلمانان، از آنان می خواهد در برابر آزار دشمنان صبر و تقوی پیشه کنند که مایه ی استواری آنان در ایمان می گردد.
امام رضا علیه السلام پرداخت زکات را یکی از مصادیق آزمایش در اموال دانستند که در این آیه مطرح گردیده است.**تفسیر نورالثقلین.***
پیام ها:
1- آزمایش، یک سنّت جدّی الهی است، خود را آماده کنیم. (حرف لام در اوّل و حرف نون مشدّد در آخرِ (لتبلونّ) نشانه ی جدّی بودن مسئله است.)
2- یاد مرگ و زودگذری دنیا، مسائل را برای انسان آسان می کند. (کل نفس ذائقة الموت... لتبلونّ فی اموالکم )
3- بیشترین ابزار آزمایش، مال و جان است. (اموالکم و انفسکم)
4- علاوه بر پذیرش خطر جان و مال، باید خود را برای شنیدن انواع نیش ها و تحقیرها آماده کرد. (ولتسمعنّ...)
5 - شنیدن تحقیر و هجو، و آزار دیدن از دشمن، یکی از وسایل آزمایش است. (لتبلونّ... ولتسمعنّ... اذیً کثیراً)
6- برای رسیدن به اهداف مقدّس، گاهی باید همه گونه سختی را تحمّل کرد. ضربه به مال، جان، حیثیّت و آبرو. (اموالکم و انفسکم ولتسمعنّ... اذیً کثیراً)
7- انتظار زخم زبان از مخالفان، سبب آمادگی مسلمانان است. (لتسمعنّ...)
8 - مخالفان اسلام در ضربه زدن به مسلمان ها، وحدت در هدف و گاهی وحدت در شیوه دارند. (لتسمعنّ من الّذین اوتوا الکتاب... و من الّذین اشرکوا)
9- دشمن به کم قانع نیست. (اذیً کثیراً)
10- صبر و تقوی در کنار هم رمز موفقیّت است. استقامت بدون تقوا، در افراد لجوج نیز پیدا می شود. (تصبروا و تتّقوا)
11- صبر و تقوی، ملازم یکدیگرند.کلمه ی (ذلک) مفرد است، در حالی که به صبر و تقوی که دو چیزند، اشاره دارد.