تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 183

(183) أَلَّذِینَ قَالُواْ إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَیْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّی یَأْتِیَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْکُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَآءَکُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِی بِالْبَیِّنَتِ وَ بِالَّذِی قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَدِقِینَ
کسانی که گفتند: همانا خداوند از ما پیمان گرفته که به هیچ پیامبری ایمان نیاوریم، مگر آنکه (به صورت معجزه) یک قربانی برای ما بیاورد، که آتش (صاعقه آسمانی) آن را بخورد! بگو: (این حرف ها بهانه است،) بی گمان پیامبرانی پیش از من، با دلائلی روشن و (حتی) با همین (پیشنهادی) که گفتید، برای شما آمدند، پس اگر راست می گویید چرا آنان را کشتید؟
نکته ها:
برخی برای فرار از قبول اسلام، بهانه تراشی نموده و می گفتند: خداوند از ما تعهّد گرفته تنها به پیامبری ایمان بیاوریم که حیوانی را قربانی کند و صاعقه ی آسمانی آن قربانی را در برابر چشم مردم بسوزاند، تا به پیامبری او یقین کنیم. این آیه نازل شد تا پیامبر صلی الله علیه و آله به آن بهانه تراشان لجوج بگوید: اگر شما راست می گویید، چرا به پیامبران قبل از من که علاوه بر انواع معجزات، آنچه را شما درخواست می کنید به شما عرضه کردند، ایمان نیاوردید؟
امام صادق علیه السلام پس از تلاوت این آیه فرمود: میان یهودیانِ بهانه جوی زمان پیامبر اسلام و یهودیانی که انبیا را می کشتند، پانصد سال فاصله بوده است، امّا به خاطر رضایت آنان بر قتل نیاکان، خداوند نسبت قتل را به آنان نیز داده است.**تفسیر برهان، ج 1، ص 328 ؛ کافی، ج 2، ص 409. (به نقل از تفسیر راهنما)***
در تورات، کتاب اوّل پادشاهان، باب 18 جمله 3 و 4، ماجرای به شهادت رساندن انبیای بنی اسرائیل آمده است. همچنین در سِفر لاویان، باب 9 جمله ی دوّم، موضوع قربانی قوچ آمده است.
پیام ها:
1- فرار از پذیرش حقّ را با عناوین مذهبی توجیه نکنید. (انّ اللّه عهدالینااَلاّ نؤمن)
2- یهود، موسی را آخرین پیامبر نمی دانستند، بلکه می گفتند: عهد خدا با ما آن بوده است که پیامبر بعدی، چنین وچنان باشد. (عهد الینا... یأتینا بقربان)
3- انسانی که روحیه ی استکباری پیدا کرد، هم به خدا تهمت می زند؛ (انّ اللّه عهد الینا) و هم تسلیم هیچ پیامبری نمی شود؛ (ألاّ نؤمن لرسول) و هم توقّع دارد که معجزه ها، مطابق تمایلات و خواست های او باشد. (حتی یأتینا بقربان)
4- قربانی حیوان، تاریخی بس طولانی دارد. (...بقربان)
5 - سوابق هر گروه وملّتی، بهترین گواه بر صدق یا کذب ادّعای آنهاست. (جاءکم... بالبیّنات و بالّذی قلتم)
6- بهانه تراشی مخالفان، در طول تاریخ شبیه هم است. (و بالّذی قلتم)
7- استدلال و احتجاج پیامبر با یهود، به تعلیم خداوند بود. (قل قد جائکم)
8 - گاهی برای اثبات یا حقّانیت یک امر یا مصلحت مهم تر باید اموالی فدا شود. آری، اگر مالی آتش گرفت ولی چشمی بیدار و یا دلی روشن شد، اسراف نخواهد بود. (قد جائکم رسلی... بالّذی قلتم...)
9- رضایت بر گناهِ نیاکان، سبب شریک شدن در جرم آنان است. (فلم قتلتموهم)

سوره آل عمران آیه 184

(184) فَإِنْ کَذَّبُوکَ فَقَدْ کُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِکَ جَآءُواْ بِالْبَیِّنَتِ وَالزُّبُرِ وَ الْکِتَبِ الْمُنِیرِ
(بنابراین) پس اگر تو را تکذیب کردند (چیز تازه ای نیست، زیرا) انبیای قبل از تو نیز که همراه با معجزات و نوشته ها و کتاب روشنگر آمده بودند، تکذیب شدند.
پیام ها:
1- آشنایی با تاریخ گذشتگان، روحیه ی صبر و مقاومت را در انسان بالا می برد. (فان کذّبوک فقد کُذّب رسل من قبلک)
2- تمام انبیا، مخالفانی داشته اند. (کُذِّب رسل)
3- حرکت انبیا در طول تاریخ، یک حرکت فرهنگی، فکری و اعتقادی بوده است. (بالبیّنات والزبر والکتاب)
4- معجزات پیامبران متنوّع بوده اند، ولی اصول همه ی ادیان یکی بوده است. کلمه ی (البینات) جمع، ولی (الکتاب) مفرد آمده است.

سوره آل عمران آیه 185

(185) کُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیَمَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَیَو ةُ الدُّنْیَآ إِلَّا مَتَعُ الْغُرُورِ
هرکسی چشنده ی مرگ است. و بی گمان روز قیامت پاداش های شما به طور کامل پرداخت خواهد شد. پس هرکس از آتش بر کنار شد و به بهشت وارد گشت، قطعاً رستگار است و زندگانی دنیا، جز مایه ی فریب نیست.
نکته ها:
این آیه به پیامبر و دیگر مصلحان که مورد آزار و اذیّت و تکذیب کفّار قرار می گیرند، روحیه ی صبر ومقاومت می بخشد، زیرا می فرماید: همه می میرند ولجاجت ها موقّتی است و پاداش تحمّل این مشکلات را خداوند بی کم وکاست عطا می کند.
امام صادق علیه السلام درباره ی (کلّ نفس ذائقة الموت) فرمودند: همه ی اهل زمین و آسمان می میرند و فقط ملک الموت و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل باقی می مانند، سپس ملک الموت مأمور می شود که روح آنان را نیز بگیرد و تنها خود باقی می ماند و خداوند به او خطاب می کند که بمیر، او نیز می میرد.**کافی، ج 3، ص 256.*** و همچنین آن حضرت فرمودند: کسی که مرگ را نچشیده و کشته شده، به دنیا برگردانده می شود تا مرگ را بچشد.**تفسیر عیّاشی، ج 2، ص 202.***
پیام ها:
1- مرگ در راه است، پس این همه لجاجت واستکبار در برابر حق، برای چه؟ (کذّبوک... کلّ نفس ذائقة الموت)
2- مرگ، عدم نیست، یک امر وجودی است که قابل چشیدن است، راه انتقال از دنیا به آخرت است. (ذائقة الموت)
3- گناهان وعوامل سوق دهنده به دوزخ، دارای جاذبه هایی است که باید انسان با نیروی ایمان و عمل صالح خود را برهاند. (زُحزِح عن النّار)
4- جزای کامل در آخرت است، و پاداش های دنیوی بی ارزش. (توفون اُجورکم یوم القیامة... ما الحیوة الدنیا الاّ متاع الغرور)