تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 174

(174) فَانْقَلَبُواْ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَّمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُواْ رِضْوَنَ اللَّهِ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِیمٍ
پس (این مجروحینی که برای بار دوّم آماده دفاع شدند؛ بدون رخ دادن عملیاتی) با نعمت و فضل خداوند (به مقرّ خود) بازگشتند، در حالی که هیچ گزندی به آنها نرسید و (همچنان) از رضای پروردگار پیروی کردند و خداوند صاحب فضل بزرگی است.
نکته ها:
پس از آنکه مجروحان جنگ اُحد، به فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله بار دیگر برای دفاع از اسلام بسیج شده و تا منزلگاه حمراءالاسد در تعقیب دشمن رفتند، دشمنان از آمادگی و روحیّه ی مسلمانان به هراس افتاده، از هجوم مجدّد منصرف شده و بازگشتند. این آیه در تقدیر از رزمندگان مجروح و مخلص جنگ احد است.
پیام ها:
1- حرکت در مسیر انجام وظیفه، همراه با توکّل به خدا، سبب تبدیل مشکلات به آسانی می شود. (فانقلبوا بنعمة....)
2- چه بسیار کسانی که در راه خدا، به استقبال خطر رفته و سالم برگشته اند. (لم یمسسهم سوء)
3- برای مردان خدا اصل رضایت الهی است، نه شهادت. (لم یمسّهم سوء واتّبعوا رضوان اللّه)
4- فضلِ بزرگ خدا، نصیب شرکت کننده در جبهه است. (واللّه ذوفضل عظیم)

سوره آل عمران آیه 175

(175) إِنَّمَا ذَلِکُمُ الشَّیْطَنُ یُخَوِّفُ أَوْلِیَآءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ کُنْتُم مُّؤْمِنِینَ
این شیطان است که دوستان خویش را (از قدرت کفّار) می ترساند، پس اگر ایمان دارید از آنان نترسید و فقط از (مخالفت) من بترسید.
پیام ها:
1- هرگونه شایعه ای که مایه ی ترس و یأس مسلمانان گردد، شیطانی است. (انما ذلکم الشیطان یخوّف اولیائه)
2- شیوه ی ارعاب و تهدید، سیاست دائمی قدرت های شیطانی است. (یخوّف)
3- افراد ترسوی میدان های نبرد، یار شیطان وتحت نفوذ شیطانند. (یخوّف اولیائه)
4- مؤمنان شجاع، از ولایت شیطان دورند. (الشیطان یخوّف اولیائه)
5 - ترس از خدا، زمینه ی فرمان پذیری و ترس از غیر خدا، زمینه ی فرمان گریزی است. (فلا تخافون و خافون) (با توجّه به آیات قبل)
6- مؤمن واقعی از غیر خدا نمی ترسد و می داند که ایمان از شجاعت جدا نیست. (و خافون ان کنتم مومنین)

سوره آل عمران آیه 176

(176) وَلَا یَحْزُنْکَ الَّذِینَ یُسَرِعُونَ فِی الْکُفْرِ إِنَّهُمْ لَن یَضُرُّواْ اللَّهَ شَیْئاً یُرِیدُ اللَّهُ أَلَّا یَجْعَلَ لَهُمْ حَظّاً فِی الْأَخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ
و (ای پیامبر!) کسانی که در کفر می شتابند، ترا اندوهگین نکنند. آنان هرگز به خداوند ضرری نمی زنند. خداوند خواسته است که برای آنها هیچ بهره ای در قیامت قرار ندهد و برای آنان عذابی بزرگ است.
نکته ها:
گویا شرکت کنندگان در جنگ اُحد، از همدیگر می پرسیدند: حال که ما شکست خوردیم و کفّار پیروزمندانه به مکّه برگشتند، چه خواهد شد؟ آیه در پاسخ آنان می فرماید: ناراحت نباشید، این مهلت الهی است تا پیمان کفرشان پر شود و دیگر حظّی در آخرت نداشته باشند.
پیام ها:
1- آرامش خود را حفظ کنید، که تلاش های کفّار در محو اسلام بی اثر است. (لایحزنک... انهم لن یضرّوا اللّه)
2- کفر انسان ها، اندک ضرری به ساحت قدس خدا نمی زند. (لن یضرّوا اللّه شیئاً)
3- حضور در میدان کفر، انسان را از قابلیّت توبه و دریافت رحمت الهی محروم می کند. (الاّ یجعل لهم حظّاً فی الاخرة)
4- مهلت دادن به کفّار، سنّت الهی است، نه آنکه نشانه ی ناآگاهی و یا ناتوانی خداوند باشد. (یریداللّه الاّ یجعل لهم حظّاً فی الاخرة)
5 - محرومیّت انسان در آخرت، ناشی از عملکرد او در دنیاست. (یسارعون فی الکفر... الا یجعل لهم حظّاً فی الاخرة)
6- هم فضل الهی بزرگ است و هم قهر او. (در دو آیه قبل، نسبت به مجروحانی که به فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله به جبهه رفتند، از فضل عظیم الهی بشارت داد و در این آیه نسبت به کفّار سرسخت، عذاب عظیم را یادآور می شود). (لهم عذاب عظیم)