تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 168

(168) الَّذِینَ قَالُواْ لإِخْوَنِهِمْ وَقَعَدُواْ لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُواْ قُلْ فَادْرَءُواْ عَنْ أَنْفُسِکُمُ الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صَدِقِینَ
منافقان کسانی هستند که (بعد از پایان جنگ اُحد، دست به تبلیغات یأس آور زده و در حالی که خود از جنگ سر باز زده و در خانه های) خود نشسته اند و در حقّ برادران خود گفتند: اگر از ما پیروی می کردند کشته نمی شدند. به آنان بگو: اگر راست می گویید، مرگ را از خودتان باز دارید.
پیام ها:
1- منافقان به هنگام حرکت مردم به جبهه ها، در خانه ها می نشینند. (و قعدوا)
2- منافقان، روحیه ی خانواده های شهدا را تضعیف می کنند. (لو اطاعونا ما قتلوا)
3- منافقان، خود را رهبر فکری دیگران می دانند. (لو اطاعونا)
4- در جهان بینی منافقان، اصالت با زندگی مادّی و رفاه است. (و قعدوا لو اطاعونا ما قتلوا)
5 - ایمان به مقدّر بودن مرگ، سبب شجاعت و پذیرش رفتن به جبهه است و در بینش منافقان، شهادت و سعادت اُخروی جایگاه ندارد. (لو اطاعونا ما قتلوا)
6- باید با تبلیغات سوء منافقان برخورد کرد. (قل فادرؤا عن انفسکم الموت)
7- انسان نمی تواند مرگ را از خود دفع کند. (فادرؤا عن انفسکم الموت)
8 - مرگ به دست خداست، جبهه یا خانه در مرگ نقش اصلی را ندارند. (فادرؤا عن انفسکم الموت و ان کنتم صادقین)

سوره آل عمران آیه 169

(169) وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُواْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَتاً بَلْ أَحْیَآءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ
و هرگز گمان مبر آنها که در راه خدا کشته شده اند، مردگانند؛ بلکه آنها زندگانی هستند که نزد پروردگارشان روزی داده می شوند.
نکته ها:
ما بر مبنای قرآن که شهیدان را زنده می داند، به شهدای راه اسلام و خصوصاً شهدای کربلا سلام کرده، با آنان حرف می زنیم و توسل می جوییم.
ابوسفیان در پایان جنگ اُحد با صدای بلند فریاد می زد: این هفتاد کشته ی مسلمانان در احد، به عوض هفتاد کشته ی ما در جنگ بدر. ولی رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کشته های ما در بهشت جای دارند، ولی کشتگان شما در دوزخند.**تفسیر مجمع البیان.***

نکاتی پیرامون شهید و شهادت

1- در روایات آمده است که شهید، هفت ویژگی اعطایی از جانب خداوند دارد: اوّلین قطره ی خونش، موجب آمرزش گناهانش می گردد. سر در دامن حورالعین می نهد. به لباس های بهشتی آراسته می گردد. معطّر به خوش بوترین عطرها می شود. جایگاه خود را در بهشت مشاهده می کند. اجازه ی سیر و گردش در تمام بهشت به او داده می شود. پرده ها کنار رفته و به وجه خدا نظاره می کند.**وسائل، ج 11، ص 10.***
2- پیامبر صلی الله علیه و آله از شخصی شنید که در دعا می گوید: «اسئلک خیر ما تسئل» خدایا! بهترین چیزی که از تو درخواست می شود به من عطا کن، فرمود: اگر این دعا مستجاب شود، در راه خدا شهید می شود.**مستدرک، ج 2، ص 243.***
3- در روایت آمده است: بالاتر از هر نیکی، نیکوتری هست، مگر شهادت که هرگاه شخصی شهید شود، بالاتر از آن خیری متصوّر نیست.**بحار، ج 74، ص 61.***
4- در روز قیامت، شهید مقام شفاعت دارد.**بحار، ج 2، ص 15.***
5 - از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: در قیامت لغزش های شهیدبه خودش نیز نشان داده نمی شود.**وسائل، ج 11، ص 9.***
6- شهدای صف اوّلِ حمله و خط شکن، مقامشان برتر است.**میزان الحکمة.***
7- مجاهدان از درب مخصوص وارد بهشت می شوند**بحار، ج 97، ص 8.*** و قبل از همه به بهشت می روند**بحار، ج 97، ص 11.*** و در بهشت جایگاه مخصوصی دارند.**تفسیر نورالثقلین، ج 2، ص 241.***
8 - تنها شهید است که آرزو می کند به دنیا بیاید و دوباره شهید شود.**کنزالعمّال، ج 4،ص 290.***
9- بهترین و برترین مرگ ها، شهادت است.**بحار، ج 100، ص 8.***
10- هیچ قطره ای محبوب تر از قطره ی خونی که در راه خدا ریخته شود، در نزد خداوند نیست.**وسائل، ج 11، ص 6.***
11- در قیامت، شهید سلاح به دست، با لباس رزم و بوی خوش به صحنه می آید و فرشتگان به او درود می فرستند.**بحار، ج 97، ص 13.***
12- امامان ما شهید شدند. بسیاری از انبیا ورهروان وپیروان آنان نیز شهید شدند. (وکایّن من نبیّ قاتل معه ربّیّون کثیرا)**آل عمران، 146.***، (یقتلون النبیین بغیر حق)**بقره، 61.***
13- حضرت علی علیه السلام با داشتن دهها فضیلت اختصاصی، تنها وقتی که در آستانه ی شهادت قرار گرفت فرمود: «فزت و ربّ الکعبة» او اوّل کسی بود که ایمان آورد، جای پیامبر صلی الله علیه و آله خوابید، برادر پیامبر شد، تنها خانه ی او به مسجد پیامبر درب داشت، پدر امامان و همسر زهراعلیهاالسلام بود. بت شکن بود، ضربت روز خندق او، از عبادت ثقلین افضل شد. امّا در هیچ یک از موارد مذکور نفرمود: «فُزت»
14- علی علیه السلام می فرمود: قسم به خدایی که جان فرزند ابوطالب در دست اوست، تحمّل هزار ضربه شمشیر در راه خدا، آسان تر از مرگ در رختخواب است.**نهج البلاغه.***
15- علی علیه السلام در جنگ احد ناراحت بود که چرا به شهادت نرسیده است تا اینکه مژده شهادت در آینده را از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله دریافت نمود.
16- شهید مطهری در کتاب حماسه حسینی می نویسد: سخاوتمند، هنرمند و عالم؛مال، هنر و علم خود را که بخشی از وجود اوست جاودانه می کند، امّا شهید، خودش را جاودانه می کند.**حماسه حسینی، ج 3، ص 40.***
17- در عالم حیوانات نیز گوسفندِ مرده بی ارزش است، گوسفندی که به سوی قبله و با نام خدا ذبح شود، ارزش دارد.
18- همان گونه که کور، مفهوم بینایی را درک نمی کند، زندگان دنیا حیات شهدا را درک نمی کنند.
19- وقتی انفاق مال در راه خدا، قابلیّت رشد تا هفتصد برابر و بیشتر را دارد، دادن خون و جان، در راه خدا چگونه است؟
پیام ها:
1- شهادت، پایان زندگی نیست، آغاز حیات است. بسیاری از زندگان مرده اند، ولی کشتگان راه خدا زنده اند. (بل أحیاءٌ)
2- شهادت، باختن و از دست دادن نیست؛ بلکه یافتن و به دست آوردن است. (بل أحیاء... یرزقون)
3- کشته شدن، آنگاه ارزشمند است که در راه خدا باشد. (قتلوا فی سبیل اللَّه)
4- تصوّر هلاکت و یا خسارت برای شهید، تفکّری انحرافی است که باید اصلاح شود. (لا تحسبنّ)