تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 76

(76) بَلَی مَنْ أَوْفَی بِعَهْدِهِ وَاتَّقَی فَإِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ
آری، هر کس به عهد خویش وفا کند و تقوا داشته باشد، پس بی گمان خداوند پرهیزکاران را دوست می دارد.
نکته ها:
وفای به عهد در تمام موارد زیر لازم است:
الف: عهدی که خداوند از طریق فطرت یا انبیا با انسان ها بسته است.**(ألم أعهد الیکم یا بنی آدم...) یس، 60. ***
ب: عهدی که انسان با خدا می بندد.**(و منهم من عاهد اللّه لئن آتانا من فضله...) توبه، 75.***
ج: عهدی که انسان با مردم می بندد.**(و الموفون بعهدهم اذا عاهدوا...) بقره، 177.***
د: عهد رهبر با امّت و بالعکس.**(الذین عاهدت منهم ثم ینقضون عهدهم) انفال، 56.***
پیام ها:
1- در برابر تفکّرات غلط، موضع بگیرید. (بلی)**کلمه «بلی» غالباً در موردی بکار می رود که منطق و تفکّر قبلی را رد می کند.***
2- تقوی، انسان را از دروغ بستن به خدا و ضایع کردن حقّ مردم بیمه می کند. (یقولون... الکذب... بلی من اوفی و اتّقی)
3- شعار، کار ساز نیست، عمل و تقوا لازم است. (اوفی واتّقی)
4- وفای به عهد، از نشانه های تقواست. (اوفی واتّقی)
5 - وفای به عهد وتقوا، ملاک محبوبیّت است، نه اهل کتاب بودن. (یحبّ المتّقین)

سوره آل عمران آیه 77

(77) إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَیْمَنِهِمْ ثَمَناً قَلِیلاً أُوْلَئِکَ لَاخَلَقَ لَهُمْ فِی الْأَخِرَةِ وَلَا یُکَلِّمُهُمْ اللَّهُ وَلَا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَمَةِ وَلَا یُزَکِّیهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ
همانا کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خودشان را به بهای ناچیزی می فروشند، آنان برایشان نصیبی در آخرت نیست و خداوند در قیامت با آنها سخن نمی گوید و به آنان نیز نظر (لطف) نمی کند، آنها را (از گناه) پاک نمی سازد و برای آنان عذابی دردناک است.
نکته ها:
این آیه، کسانی را که پیمان شکنی می کنند، به پنج نوع قهر الهی تهدید می کند: بی بهرگی در آخرت، محرومیّت از خطاب الهی، محرومیّت از نظر لطف الهی، محرومیّت از پاکی از گناه و گرفتاری به عذاب دردناک.
در روایات شیعه و سنّی آمده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: (لا ایمان لِمَن لااَمان له و لا دین لِمَن لاعهد له) کسی که مراعات امانت نکند، ایمان ندارد و آن کسی که به عهد خویش وفادار نباشد بی دین است.**تفسیر مراغی و نورالثقلین.***
در بعضی روایات آمده است که مراد از «عهد اللّه»، حقایق مربوط به پیامبر اسلام در تورات است که به دست عالمان یهود تحریف گشته است.
مقایسه کنیم وضع کسانی را که از جانب خداوند به آنها سلام داده می شود؛ (سلامٌ قولاً من ربّ رحیم)**یس، 58.*** با کسانی که خدا هیچ سخنی با آنان نگوید؛ (لایکلّمهم اللّه) واگر ناله ای سر دهند با جمله ی (اخسئوا فیها ولاتکلمون)**مؤمنون، 108.*** خفه می شوند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: هر کس با سوگند، مال و ثروت برادرش را به ناحق بخورد، مورد غضب الهی است. سپس این آیه را تلاوت نمودند.**تفسیر نورالثقلین.***
حضرت علی علیه السلام فرمودند: مراد از نگاه خداوند در قیامت؛ (لاینظر الیهم) نگاه رحمت است، (نه نگاه با چشم).**تفسیربرهان، ج 1، ص 293.***
پیام ها:
1- امانت مردم نزد انسان، عهد الهی است. در آیات قبل خواندیم که بعضی امانت مردم را بر نمی گردانند، در این آیه به جای امانت مردم، کلمه ی (عهداللّه) بکار رفته است.
2- پیمان شکنی، از گناهان کبیره است. این نوع تهدید پی درپی، در باره هیچ گناهی در قرآن مطرح نشده است. (یشترون بعهد اللّه... لا خلاق لهم...)
3- سوگند دروغ، سبب محرومیّت در قیامت می شود. (یشترون... ایمانهم)
4- دنیاپرستی، ریشه ی پیمان شکنی است. (ثمناً)
5 - بهای پیمان شکنی هرچه باشد، کم است. (ثمناً قلیلاً)
6- کیفرهای قیامت، متناسب با عملکرد خود ماست. بی اعتنایی ما به تعهّدات الهی، سبب بی اعتنایی خدا به ماست. (لا یکلّمهم، لا ینظر الیهم، لایزکّیهم)
7- عذاب های اُخروی، هم جسمی است و هم روحی. هم تحقیر است؛ (لایکلّمهم اللّه) و هم شکنجه و مجازات. (ولهم عذاب الیم)

سوره آل عمران آیه 78

(78) وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِیقاً یَلْوُُنَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتَبِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْکِتَبِ وَ مَا هُوَ مِنَ الْکِتَبِ وَیَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَیَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ الْکَذِبَ وَهُمْ یَعْلَمُونَ
وهمانا از ایشان (اهل کتاب) گروهی هستند که زبان خود به خواندن کتاب (ودست نوشته ی خودشان چنان) می چرخانند که شما گمان کنید آن از کتاب آسمانی است، در حالی که از کتاب نیست و می گویند: آن (چه ما می خوانیم) از جانب خداست، در حالی که از جانب خدا نیست وآنها آگاهانه بر خداوند دروغ می بندند.
نکته ها:
گناه علما و دانشمندانِ بی تقوا چند برابر است، زیرا:
الف: مردم را به اشتباه می اندازند. (لتحسبوه من الکتاب)
ب: به خداوند دروغ می بندند. (هو من عنداللّه)
ج: تمام این حرکت ها را آگاهانه انجام می دهند. (وهم یعلمون)
پیام ها:
1- در قضاوت ها، انصاف داشته باشیم وهمه را به یک دید نگاه نکنیم. (وانّ منهم لفریقاً...)
2- حضور دانشمندان خائن در میان اهل کتاب، قطعی است. (لفریقاً)
3- عوام فریبی ولفّاظی، از گناهان دانشمندان است. (یلوون السنتهم)
4- نطق خوب، اگر در مسیر حقّ نباشد، وسیله ای برای انحراف است. (یلوون السنتهم)
5 - گمراه کنندگان، مقدّسات مذهبی و کتب آسمانی را دستاویز خود قرار می دهند. (بالکتاب)
6- التقاط، یکی از حربه های زهرآگین فرهنگی دشمن است. (لتحسبوه من الکتاب)
7- اگر دشمن زمینه ی پذیرش انحراف را در شما ببیند، ادّعاهای خطرناک تری مطرح می کند. (لتحسبوه من الکتاب ...یقولون هو من عنداللّه)
8 - بزرگ ترین خیانت به فرهنگ وعقیده ی انسان، تحریفِ آگاهانه ومغرضانه ی علما و خواصّ است. (یقولون علی اللّه الکذب و هم یعلمون)