تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 74

(74) یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَآءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ
(خداوند) هر که را بخواهد به رحمت خویش اختصاص دهد و خداوند صاحب فضل بزرگ است.
نکته ها:
این آیه، تصوّر غلط یهود را که خداوند هیچ قومی را مانند یهود مورد لطف خویش قرار نمی دهد، نفی کرده و می فرماید: خداوند بهتر می داند چه کسی را عهده دار رسالت خویش بگرداند. او در میان بندگانش لایق ترین فرد را انتخاب نموده و مورد لطف خاص خویش قرار می دهد. خداوند، هم لطفش توسعه دارد و هم حکمتش انتخابگر است.

سوره آل عمران آیه 75

(75) وَمِنْ أَهْلِ الْکِتَبِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ وَمِنْهُمْ مَّنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِینَارٍ لَّا یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ إِلَّا مَادُمْتَ عَلَیْهِ قَآئِماً ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ لَیْسَ عَلَیْنَا فِی الْأُمِّیِّینَ سَبِیلٌ وَیَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ الْکَذِبَ وَهُمْ یَعْلَمُونَ
واز اهل کتاب کسانی هستند که اگر او را بر اموال بسیاری امین گردانی، به تو باز می گرداند و بعضی از آنان (به قدری نادرستند که) اگر او را بر دیناری امین گردانی، آن را به تو برنمی گرداند، مگر آنکه (برای مطالبه آن) دائماً بالای سر او بایستی، این (خیانت در امانت،) به جهت آن است که گفتند: درباره ی امّیّین (غیر اهل کتاب) هرچه کنیم بر ما گناهی نیست، در حالی که آنها آگاهانه بر خداوند دروغ می بندند.
نکته ها:
در روایات آمده است که امانت را به صاحبش برگردانید، حتّی اگر صاحب امانت، فاسق باشد.**تفسیر مجمع البیان، ج 2، ص 778.***
پیام ها:
1- در مورد مخالفانِ خود، انصاف را مراعات کنید و همه را خائن ندانید. (من اهل الکتاب... یؤدّه الیک)
2- امانتداری، ملاکی برای ارزشیابی افراد است. (یؤدّه... لایؤدّه)
3- ارزشهای اخلاقی، ثبات دارند. حفظ امانت، در نزد همه نیکو، و خیانت در آن، نسبت به هر کسی باشد زشت است. ردّ امانت، یک ارزش است، گرچه از یهود باشد. (یؤدّه... لایؤدّه)
4- قیام ومقاومت، برای گرفتن حقّ لازم است. (لایؤدّه الیک الا ما دمت علیه قائماً)
5 - استثمار، استحمار و نژادپرستی، ممنوع است. (لیس علینا فی الاُمّیین سبیل)
6- یهود و نصاری، خود را اندیشمند، و مسلمانان را بی سواد و امّی می پنداشتند. (لیس علینا فی الامیّین سبیل)
7- بالاتر از گناه، توجیه گناه است. یهود اموال مردم را به ناحق می خوردند و می گفتند: خداوند به این کار راضی است. (یقولون علی اللّه الکذب)

سوره آل عمران آیه 76

(76) بَلَی مَنْ أَوْفَی بِعَهْدِهِ وَاتَّقَی فَإِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ
آری، هر کس به عهد خویش وفا کند و تقوا داشته باشد، پس بی گمان خداوند پرهیزکاران را دوست می دارد.
نکته ها:
وفای به عهد در تمام موارد زیر لازم است:
الف: عهدی که خداوند از طریق فطرت یا انبیا با انسان ها بسته است.**(ألم أعهد الیکم یا بنی آدم...) یس، 60. ***
ب: عهدی که انسان با خدا می بندد.**(و منهم من عاهد اللّه لئن آتانا من فضله...) توبه، 75.***
ج: عهدی که انسان با مردم می بندد.**(و الموفون بعهدهم اذا عاهدوا...) بقره، 177.***
د: عهد رهبر با امّت و بالعکس.**(الذین عاهدت منهم ثم ینقضون عهدهم) انفال، 56.***
پیام ها:
1- در برابر تفکّرات غلط، موضع بگیرید. (بلی)**کلمه «بلی» غالباً در موردی بکار می رود که منطق و تفکّر قبلی را رد می کند.***
2- تقوی، انسان را از دروغ بستن به خدا و ضایع کردن حقّ مردم بیمه می کند. (یقولون... الکذب... بلی من اوفی و اتّقی)
3- شعار، کار ساز نیست، عمل و تقوا لازم است. (اوفی واتّقی)
4- وفای به عهد، از نشانه های تقواست. (اوفی واتّقی)
5 - وفای به عهد وتقوا، ملاک محبوبیّت است، نه اهل کتاب بودن. (یحبّ المتّقین)