تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 66

(66) هَأَنْتُمْ هؤُلَآءِ حَجَجْتُمْ فِیَما لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَآجُّونَ فِیمَا لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ وَاللَّهُ یَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
هان (ای اهل کتاب!) شما همانان هستید که درباره (حضرت عیسی و) آنچه بدان علم داشتید محاجّه و نزاع کردید، پس چرا درباره (ابراهیم و) آنچه بدان علم ندارید نزاع می کنید؟ در حالی که خداوند می داند و شما نمی دانید.
نکته ها:
این آیه تذکّر و هشداری است به اهل کتاب، که شما در مورد آنچه بدان علم و آگاهی دارید، اشکال تراشی و سؤالات بی جا می کنید. با آنکه شما زندگی طبیعی حضرت عیسی ونیاز او به غذا ومسکن ولباس را دیده اید، ولی باز هم در مورد او به گفتگو نشسته اید. گروهی او را دروغگو وگروهی فرزند خدا می پندارید.**تفاسیر المیزان، فی ظلال، مراغی و المنار.*** و یا در شناخت محمّدصلی الله علیه و آله که نشانه هایش در تورات وانجیل آمده وبرای شما شناخته شده است، به بحث وگفتگو می پردازید.**تفاسیر مجمع البیان و قرطبی.*** شما که درباره معلومات، اهل جدال و بحث هستید و به نقطه ی توافقی نمی رسید، دیگر چه کار به مسأله ای دارید که در مورد آن علم ندارید؟ مثل اینکه مذهب حضرت ابراهیم چه بوده است؟
پیام ها:
1- افراد مغرور و لجوج را تحقیر کنید. (هاانتم هؤلاء)
2- افراد لجوج، حتّی در امور روشن به نزاع می نشینند. (حاججتم فیمالکم به علم)
3- اگر سرچشمه ی مباحثات، تحقیق باشد ارزش دارد، ولی اگر برای طفره رفتن باشد، مورد انتقاد است. (حاججتم فیما لکم به علم)

سوره آل عمران آیه 67

(67) مَا کَانَ إِبْرَهِیمُ یَهُودِیّاً وَلَا نَصْرَانِیّاً وَلَکِنْ کَانَ حَنِیفاً مُّسْلِماً وَ مَا کَانَ مِنَ الْمُشْرِکِینَ
(برخلاف ادّعای یهودیان و مسیحیان،) ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی، بلکه او فردی حق گرا و تسلیم خدا بود و هرگز از مشرکان نبود.
نکته ها:
«حَنَف»، به معنای گرایش به حقّ است و در مقابل آن واژه ی «جَنَف»، معنی گرایش و تمایل به باطل را می دهد. بنابراین «حَنیف» به کسی گفته می شود که در مسیر باشد، ولی بت پرستان آن را در مورد خود بکار می بردند و مشرکان نیز «حُنفاء» خوانده می شدند.
این آیه، با آوردن کلمه ی (مسلماً) در کنار کلمه ی (حنیفاً)، هم دامن ابراهیم را از لوث شرک پاک کرده است و هم دامن این کلمه ی مقدّس را از لوث مشرکان.**حضرت علی علیه السلام فرمودند: دین ابراهیم همان دین محمّدصلی الله علیه و آله بود. بحار، ج 12، ص 11.***
امام صادق علیه السلام در تفسیر عبارت (حنیفاً مسلماً) فرمودند: «خالصاً مخلصاً لیس فیه شی ء من عبادة الاوثان» یعنی ابراهیم شخصی خالص و برگزیده بود که در او ذره ای از پرستش بت ها نبود.**تفسیر نورالثقلین ؛ کافی، ج 2، ص 15..***

سوره آل عمران آیه 68

(68) إِنَّ أَوْلَی الْنَّاسِ بِإِبْرَهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَهَذَا الْنَّبِیُّ وَالَّذِینَ ءَاَمَنُواْ وَاللَّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنِینَ
همانا سزاوارترین افراد به ابراهیم، کسانی هستند که از او پیروی کردند و (نیز) این پیامبر و کسانی که (به او) ایمان آورده اند، و خداوند سرور و سرپرست مؤمنان است.
نکته ها:
از این آیه معلوم می شود که نسبت ایمانی، فراتر و محکم تر از نسبت خویشاوندی است و افرادی که همفکر و هم خط و هم هدف باشند، به همدیگر نزدیک تر از کسانی هستند که در ظاهر قوم و خویشند، ولی به لحاظ فکری و اعتقادی از همدیگر جدایند. امام صادق علیه السلام به یکی از یاران با وفایش فرمود: «انتم واللّه من آل محمّد» به خدا سوگند که شما از آل محمّد صلی الله علیه و آله هستید. و سپس آیه فوق را تلاوت فرمود.**تفسیر مجمع البیان.*** رسول اکرم صلی الله علیه و آله نیز در مورد سلمان فارسی فرمودند: «سلمان منّا اهل البیت»**بحار، ج 10، ص 123.***
با اینکه آیه فرمود: نزدیک ترین مردم به ابراهیم، پیروان او هستند، لکن نام پیامبر اسلام و مسلمانان را جداگانه برد، تا بهترین نمونه ی پیروی را در وجود حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و مسلمانان، به دنیا نشان دهد.
در روایتی آمده است: (انّ ولیّ محمّد مَن اطاع اللّه و انْ بَعُدتْ لَحمَته، و انّ عدوّ محمّد مَن عَصی اللّه و انْ قَرُبتْ قَرابته)**تفسیر مجمع البیان.*** دوست و طرفدار محمّدصلی الله علیه و آله کسی است که خدا را اطاعت کند، هرچند به لحاظ فامیلی از او دور باشد و دشمن پیامبر کسی است که خدا را نافرمانی کند، هرچند با پیامبر نسبت و نزدیکی داشته باشد.
امام صادق علیه السلام فرمود: مراد از «الذّین آمنوا» در آیه، امامان و پیروان آنها هستند.**کافی، ج 1، ص 416.***
پیام ها:
1- پیوند مردم با رهبر، پیوند مکتبی است، نه پیوند قبیله ای، زبانی، منطقه ای و نژادی. (انّ أولَی النّاس بابراهیم لَلّذین اتّبعوه)
2- ملاک قُرب به انبیا، اطاعت از آنان است. (أولَی النّاس بابراهیم لَلّذین اتّبعوه)
3- پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و مسلمانان، در خط ابراهیم و هم مرام و هم هدف با او هستند. (أولَی النّاس بابراهیم... وهذا النّبی)