تفسیر نور جلد 2

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره آل عمران آیه 52

(52) فَلَمَّآ أَحَسَّ عِیَسی مِنْهُمُ الْکُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِی إِلیَ اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِیُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ ءَاَمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
پس چون عیسی از آنان (بنی اسرائیل) احساس کفر کرد، گفت: کیانند یاران من (در حرکت) به سوی خدا؟ حواریّون (که شاگردان مخصوص او بودند) گفتند: ما یاوران (دین) خدا هستیم که به خداوند ایمان آورده ایم، و تو (ای عیسی!) گواهی ده که ما تسلیم (خدا) هستیم.
نکته ها:
با اینکه بنی اسرائیل، زنده کردن مردگان و شفادادن کوران را از حضرت عیسی علیه السلام دیدند، ولی باز هم لجاجت ورزیده و کفر می گفتند، به گونه ای که به فرموده ی امام صادق علیه السلام، عیسی سخنان کفرآمیز آنان را می شنید.**بحار، ج 14، ص 373.***
«حَواریّون» جمع «حَواریّ» به معنای تغییر دهنده مسیر است. حواریّون، کسانی بودند که مسیر انحرافی مردم را رها و به راه حقّ پیوستند.**التحقیق فی کلمات القرآن.*** تعداد آنان دوازده نفر بود واسامی آنان در انجیل مَتی ولوقا آمده است. امام رضا علیه السلام فرمود: آنان افرادی بودند که هم خود را پاک ونورانی کردند و هم برای پاک کردن دیگران کوشیدند.**تفسیر نمونه.***
در کافی از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود: حواریّون عیسی در مرحله عمل او را رها کردند، ولی حواریّون ما انواع بلاها را به جان می خرند.**کافی، ج 8، ص 268.***
پیام ها:
1- هوشیاری در شناخت افکار و عقاید مردم، شرط رهبری است. (فلمّا أحسّ عیسی منهم الکفر)
2- نفَسِ عیسی، مرده را زنده می کند، کور مادر زاد را شفا می بخشد، امّا انسان های لجوج از آن بهره ای نمی برند. (فلما احس عیسی منهم الکفر...)
3- انبیا، گرفتار کفّار لجوج بودند و یاران اندک داشتند. (احسّ عیسی منهم الکفر)
4- بی تقوایی و عدم اطاعت از رهبری، نوعی کفر است. (فاتّقوا اللّه واطیعون فلما احسّ عیسی منهم الکفر)
5 - شناخت نیروهای وفادار وسازماندهی وتمرکز آنان وجداسازی جبهه ی حقّ از باطل، برای رهبری و ادامه حرکت او ضروری است. (من أنصاری الی اللّه)
6- تجدید بیعت با رهبری، ارزش سیاسی، اجتماعی ودینی دارا. (نحن انصاراللّه)
7- انبیا، مردم را برای خدا می خواهند، نه خود. (من انصاری الی اللّه...نحن انصاراللّه)
8 - یاری کردن منادیان الهی، یاری خداوند است. (نحن انصار اللّه)
9- سبقت در حمایت از رهبران دینی، دارای ارزش است. با اینکه حضرت عیسی طرفدارانی داشت، ولی خداوند از ایمان حواریّون ستایش نموده، و این به خاطر سبقت و صراحت آنان است. (من انصاری... نحن انصاراللّه)
10- مقام تسلیم در برابر خداوند، پس از مرحله ایمان است. (امنَّا باللَّه... مسلمون)
11- انبیا، شاهدان و گواهان در قیامت هستند. (واشهد بانّا مسلمون)

سوره آل عمران آیه 53

(53) رَبَّنَآ ءَاَمَنَّا بِمَآ أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الْرَّسُولَ فَاکْتُبْنَا مَعَ الْشَّهِدِینَ
پروردگارا! به آنچه نازل کرده ای ایمان آورده ایم و از پیامبر پیروی نمودیم، پس ما را در زمره گواهان بنویس.
نکته ها:
در عبارت «مع الشاهدین» معنای حمایت است که در عبارت «من الشاهدین» نیست. نظیر تفاوت «آمنوا به» و«آمنوا معه». چون در آیه ی قبل حضرت عیسی به عنوان شاهد مطرح شد، پس با شاهدان بودن یعنی همراه و یاور انبیا بودن.
پیام ها:
1- لازمه ی ایمان، اطاعت از پیامبر است. (آمنّا... واتّبعنا الرسول)
2- ایمان به تمام دستورات الهی لازم است. (بما انزلت)
3- از خداوند بخواهیم که ایمان ما را تثبیت کرده و مارا از حامیان انبیا قرار دهد. (فاکتبنا مع الشاهدین)

سوره آل عمران آیه 54

(54) وَمَکَرُواْ وَمَکَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَیْرُ الْمَکِرِینَ
و (دشمنان عیسی) تدبیر خود را (برای کشتن او) بکار بستند. خداوند نیز تدبیر خود را (برای حفظ او) بکار برد و خداوند بهترین تدبیر کننده است.
نکته ها:
امام رضا علیه السلام فرمود: مراد از مکر خدا، کیفرِ مکر است وگرنه او اهل مکر نیست.**عیون اخبارالرضا، ج 1، ص 126.***
گرچه آیه به یکی از سنّت های الهی اشاره دارد، ولی با توجّه به آیات قبل که حضرت عیسی کفر بنی اسرائیل را احساس کرد و با توجّه به آیه بعد که خداوند عیسی علیه السلام را به آسمان بالا برد، استفاده می شود که مراد از مکر در اینجا، توطئه ی قتل حضرت عیسی است که گروهی در زمان آن حضرت برای خاموش کردن دعوت او نقشه ها کشیده و تدبیرها نمودند، حتّی برای حبس و دستگیری و معرّفی او جایزه تعیین و مقدّمات اعدام و به دار آویختن او را فراهم کردند. امّا خداوند نقشه ی آنها را نقش برآب کرد و او را به بهترین شکل نجات داد.
پیام ها:
1- خداوند، پشتیبان اولیای خویش است. (ومکروا ومکر اللّه)
2- تدبیر وحرکت انسان، مقدّمه ی قهر یا لطف خداوند است. (ومکروا ومکر اللّه)
3- کیفرهای الهی، با جرم بشر تناسب و سنخیّت دارد. (و مکروا و مکر اللّه)
4- اراده وتدبیر خدا، بالاتر از هر تلاش، حرکت وتدبیر است. (واللّه خیرالماکرین)