هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 826: قرائت قرآن با صدای خروس!

ابوحاتم سیستانی از دانشمندان نامی است. تاریخ درگذشت او را به اختلاف از سال 248 تا 255 قمری نوشته اند. ابوحاتم که نامش سهل بن محمد است، در علوم قرآنی و لغت و شعر استاد مسلم عصر بود. وی در شهر بصره می زیست و کتاب های پرارزش و جالبی را تالیف نموده است. ابوحاتم سیستانی به آهنگ دیداری از شهر بغداد پایتخت عراق و مقر خلفای عباسی و مرکز علمی آن جا، وارد بغداد شد و به مسجدی در آمد. مردی در مسجد نشسته بود و چون دید که ابوحاتم اهل فضل و کمال است از وی معنی آیه قُوا اَنفُسَکم و اَهلیکُم ناراً** تحریم/ 6، ترجمه: خود و خانواده خویش را از آتش نگه دارید (و حفظ کنید).*** را پرسید.
ابوحاتم گفت: ق)). آن مرد گفت: تثنیه آن چگونه است؟ ابوحاتم گفت: قیا)). آن مرد پرسید: جمع آن چه می شود؟ ابوحاتم پاسخ داد: قوا)). آن مرد گفت: حالا هر سه را صرف کنید. ابوحاتم گفت: ق - قیا - قوا)). در این هنگام مرد پارچه فروشی که در گوشه مسجد نشسته بود و مقداری قماش و پارچه جلوی خود نهاده بود به مرد سؤال کننده رو نموده و گفت: مواظب پارچه های من باش تا من برگردم. مرد پارچه فروش همان لحظه به کلانتری رفته و شکایتی را مطرح کرده و گفته بود: من عده ای زنادقه** مفرد آن زندیق است یعنی: ملحد، بی دین، بددین. ***را دیدم که در مسجد نشسته اند و با صدای خروس قرآن می خوانند! هنوز اندکی نگذشته بود که مأموران و پاسبانان به مسجد ریخته و آن دو نفر (ابوحاتم و مرد سؤال کننده) را دستگیر نموده، به نزد رییس کلانتری آوردند.رئیس کلانتری از آن دو پرسید: موضوع چه بوده است؟ ابوحاتم جریان را تعریف نموده و گفت: این مرد صرف کلمه قوا را از من پرسید و من هم برای او شرح می دادم که مفرد و تثنیه و جمع آن چیست. در این هنگام - در حالی که گروه انبوهی از مردم گرد آمده بودند تا ببینند برای آن دو نفر چه مجازاتی تعیین می گردد - رئیس کلانتری به ابوحاتم رو نموده و گفت: آخر دانشمندی چون شما در نزد عوام نادان چنین زبانش را به ادای این کلمات رها می کند؟! باید مواظبت کنید و در اندیشه عوام الناس باشید تا کار بدین جا نکشد.
سپس تازیانه بر کشید و به جان تماشاگران افتاد و آنان را از گرداگرد آن دو متفرق کرد. آنگاه به ابوحاتم گفت: استاد! مبادا بار دیگر بی احتیاطی کنید و چنین سخنانی نزد مردم بی تمیز و عوام کالانعام بر زبان آورید. ابوحاتم سیستانی وقتی وضع را چنین دید، درنگ را جایز ندانست و همان روز در بغداد خارج شد و به قول معروف عطایش را به لقایش بخشید به همان جهت دانشمندان بغداد نتوانستند از دانش او بهره برند و او نیز تا زنده بود به بغداد باز نگشت.** ر. ک: داستان های اسلامی 1 / 126 - 124، به نقل از: بغیة الوعاة 1 / 606، ترجمه روضات الجنات 4 / 211.***
دامن بکش زصحبت جاهل که فی المثل - جهل آتش است و صحبت جاهل جهنم است
صادق سرمد))

حکایت 827: بیوه مرد فرصت طلب!

مبرد می نویسد: ابوجعفر منصور دوانیقی، کسی را برای سرپرستی حقوق نابینایان و بیوه زنان و یتیمان معین کرده بود. یکی از فرصت طلبان به همراه فرزندش به نزد این سرپرست آمد و از او خواست که اسمش را جزو بیوگان بنویسد. سرپرست گفت: بیوگان زن هستند چگونه نام تو را جزو آن ها بنویسم؟ گفت: اگر نمی شود پس جزو نابینایان بنویس. گفت: آری این یکی می شود زیرا خداوند فرموده است: فانَّها لا تَعمَی الابصارُ وَ لکِن تَعمَی القُلُوبُ التی فِی الصُّدورِ** حج / 46.*** یعنی: چرا که چشم های ظاهر نابینا نمی شود بلکه دلهایی که در سینه هاست کور می شود)). مرد گفت: پس نام فرزندم را هم جزو یتیمان بنویس. سرپرست گفت: این کار را هم می کنم زیرا بچه ای که پدرش تو باشی در واقع یتیم است.** ر. ک: قرآن پژوهی / 779 به نقل از: وفیات الاعین 4 / 315.***
لیس الیتیم مَن قد مات والده - اءنّ الیتیم یتیم العلم و الادب

حکایت 828: صد و هشتاد درجه تفاوت!

آورده اند که: عبدالله پسر احمد بن حنبل را دیدند که به هنگام نماز آیه اول سوره مبارکه علق را چنین می خواند: اِقرأ بِاسمِ ربِّکَ اَلَّذِی خُلِقَ** صورت صحیح آیه چنین است اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ، ترجمه: بخوان به نام پروردگارت که (جهان را) آفرید، نکته: چهار سوره ای که سجده واجب دارند ( سوره های عزائم) به هنگام نماز، موجب باطل شدن نماز است این چهار سوره عبارتند از: الف: سوره سجده. ب: سوره فصلت. ج: سوره نجم. د: سوره علق.*** (به جای: خَلَق). به او گفتند: تو و پدرت ( احمد بن حنبل) صد و هشتاد درجه با یکدیگر فرق دارید زیرا پدرت بر این عقیده بود که قرآن مخلوق نیست (و قدیم است) ولی تو می پنداری که پروردگار مخلوق است!** ر. ک: ربیع الابرار 1 / 626 - 625.***