هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 648: معبودی لگدمال شده!

هنگامی که ابومسلم خراسانی وارد مرو شد از مروی ها پرسید: آیا در سرزمین شما حکیمی وجود دارد؟ گفتند: آری، فلان شخص مجوسی مرد حکیمی است. ابومسلم دستور داد او را به حضور بیاورند.
وقتی که حکیم به حضور ابومسلم رسید ابومسلم از وی پرسید: چرا خودت را ملقب به حکیم ساخته ای؟ حکیم گفت: برای این که خدایی دارم که هر بامداد آن را در زیر پای خود می گذارم! ابومسلم که از منظور او اطلاعی نداشت دستور داد تا شمشیر حاضر نموده و گردن او را بزنند. مجوسی گفت: ای امیر! آرام باش تا منظور خودم را به اطلاع تو برسانم مگر نه این است که شما در قرآن خود، چنین تلاوت می کنید: أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ؟** جاثیه/ 23، ترجمه: آیا دیدی کسی را که معبود خود را هوای نفس خویش قرار داده است. درباره نظیر این آیه ر. ک: فرقان / 43.*** ابومسلم گفت: آری، چنین آیه ای را خوانده ام.
حکیم گفت: من هر روز هوای نفسم را پایمال می کنم تا بر من چیره نگردد.** امام علی علیه السلام می فرماید: الهوی اِله مَعبُود. ترجمه: هوی و هوس خدایی است پرستیده شده (و هواپرست، خداپرست نیست) ر. ک: غررالحکم 1 / 107، فصل اول شماره 2227.*** ابومسلم پاسخ او را پسندید و گفت: جوابی درست بیان نمودی.** ر. ک: کشکول شیخ بهایی 2 / 191.***

حکایت 649 : مزه آب

روایت نموده اند که از امام جعفر صادق - علیه صلوات الله الصادق - سؤال کردند که: آب چه طعمی دارد؟ حضرت فرمودند: طعم حیات ( مزه زندگی) دارد.** ر. ک: گلشن لطائف 2/ 187، لطیفه 1028، تفسیر نمونه 13 / 397 - 396، از شخصی پرسیدند: نان چه مزه ای دارد؟ گفت: مزه خورشش (یعنی بستگی دارد که نان با چه خورشی خورده شود) ر. ک: محاضرات الادبآء 2 / 609.***
نکته: آن حضرت در پاسخ خویش به این آیه اشاره فرموده اند: وَ جعلنا مِنَ الماء کلَّ شی ءٍ حَیٌّ** انبیآء/ 30.*** یعنی: و هر چیز زنده ای را از آب قرار دادیم)).
علامه حسن زاده آملی در کتاب هزار و یک نکته می نویسد: آب ماده حیات کل است قرب الاسناد: الحسن بن ظریف عن الحسین بن علوان عن جعفر علیه السلام قال: کُنتُ عندَهُ جالساً اِذ جآءَهُ رَجُل فسَألَهُ عن طعم المآءِ و کانُوا یَظُنونَ اَنَّه زِندیق فَأَقبَلَ اَبوعبدِاللهِ (الصادق علیه السلام) یَضرِبُ فیهِ و یَصعَدُ ثُمَّ قال له: وَیلَکَ طعمُ المآءِ طعمُ الحَیاةِ اءنّ الله عز و جلَّ یقُولُ: وَ جَعَلنا مِنَ الماء کلَّ شی ءٍ حَیٌّ اَفَلا یُؤمِنُونَ)).** ر. ک: هزار و یک نکته / 677 - 676، نکته 842، به نقل از: قرب الاسناد / 73، (چاپ نجف).***

حکایت 650 : آیات طی الارض

روزی مرحوم علامه سید محمد حسین حسینی تهرانی از استادشان مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبایی (صاحب تفسیر شریف المیزان پرسیدند: طی الارض چیست؟ علامه طباطبایی در پاسخ فرمودند: حقیق طی الارض، پیچیدن زمین در زیر گام رونده است. برادر ما مرحوم آقا سید محمدحسن الهی قاضی یک روز به وسیله شاگردی که داشت، و او احضار ارواح می نمود،** البته نه با آینه و نه با میز سه گوش و... بلکه دستی به چشم خود می کشید و فورا احضار می کرد.*** از روح مرحوم حاج میرزا علی آقای قاضی - رضوان الله علیه - راجع به طی الارض سؤال کرده بود. مرحوم قاضی - رحمة الله علیه - جواب داده بودند که طی الارض شش ( چند) آیه از اول سوره طه است.
طه مَا أَنزَلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَی إِلَّا تَذْکِرَةً لِّمَن یَخْشَی تَنزِیلًا مِّمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلَی الرَّحْمَنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوَی لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَی وَ إِن تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ یَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفَی اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَی.** طه / 1 - 8، ترجمه: طه! ما قرآن را بر تو نازل نکردیم که به زحمت افتی، آن را فقط برای یادآوری کسانی که (از خدا) می ترسند نازل ساختیم. (این قرآن) از سوی کسی نازل شده که زمین و آسمانهای بلند را آفریده است. همان بخشنده ای که بر عرش مسلّط است. از آن اوست آنچه در آسمانها، و آنچه در زمین، و آنچه میان آن دو، و آنچه در زیر خاک (پنهان) است. اگر سخن آشکارا بگویی (یا مخفی کنی)، او اسرار - و حتی پنهان تر از آن - را نیز می داند. او خداوندی است که معبودی جز او نیست؛ و نامهای نیکوتر از آن اوست.***
علامه تهرانی دوباره پرسیدند: مراد از این آیات چیست؟ آیا مرحوم قاضی خواسته اند به طور رمز صحبت کنند و مثلا بگویند که طی الارض با اتصاف به صفات الهیه حاصل می شود؟ علامه طباطبایی در پاسخ فرمودند: نه، برادر ما مردی با هوش و چیزفهم بود و طوری مطلب را بیان می کرد. مثل آن که دستور العمل برای طی الارض را خودش از این آیات فهمیده است. و این آیات بسیار عجیب است به خصوص آیه شریفه: الله لا اله الا هو له الاسمآء الحسنی چون این آیه تمام اسماء را در وجود مقدس حضرت حق جمع می کند و مانند جمعیت این آیه در قرآن کریم، نداریم.** ر. ک: مهر تابان/ 177 - 176، نکته: درباره دو نمونه عینی از طی الارض در قرآن مجید، ر. ک: نمل / 40 - 39.***