هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 643: راز خنده فرشته وحی!

هنگامی که سوره الرحمن از طرف خداوند رحمان نازل شد، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به اصحاب اندک خود فرمود: چه کسی حاضر است، برود و این آیات را در حضور کافران قریش بخواند؟ با توجه به این که در آن شرایط، خواندن قرآن مساوی با مرگ بود.
عبد الله بن مسعود برخاست و گفت: من می روم.
پیامبر او را نشاند و بار دیگر مطلب فوق را اعلام کرد.
باز ابن مسعود برخاست و گفت: من می روم. پیامبر برای بار سوم نیز اعلام کرد. ابن مسعود گفت: من می روم. عبدالله بن مسعود شخصی رنجور و کوتاه قد بود. از این رو پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به خاطر ضعف جسمی و رنجوری ابن مسعود، می خواست شخص دیگری برود.
به هر حال به ابن مسعود اجازه داد، ابن مسعود کنار کعبه که محل اجتماع کفار قریش بود رفت و با کمال قاطعیت به تلاوت آیات سوره الرحمن مشغول شد، هنوز آیات را به پایان نرسانده بود که ابوجهل برخاست و آنچنان ابن مسعود را به باد کتک گرفت، که گوش ابن مسعود پاره شد و خون از بینی اش سرازیر گردید، ابن مسعود در حالی که غرق در خون بود، و در چشمش اشک حلقه زده بود، به حضور پیامبر رسید.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم تا این وضع را دید، افسرده خاطر شد، به حدی که سرش را پایین افکند. ناگهان دید جبرئیل در حال خنده فرود آمده و مژده می دهد. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به جبرئیل فرمود:: تو را خندان می بینم با این که ابن مسعود می گرید!))
جبرئیل گفت: به زودی راز خنده ام را در می یابی.
سالها از این ماجرا گذشت تا جنگ بدر پیش آمد، وقتی که مسلمانان در آن جنگ پیروز شدند، ابن مسعود به حضور پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رسید و به عرض رساند من هم می خواهم بهره ای از این جنگ داشته باشم.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم (به آن پیرمرد ناتوان که به همین خاطر جهاد بر او واجب نبود) فرمود: خود را بردار و بین مجروحان گردش کن، و هر کدام از کفار را که رمقی در بدن دارد به قتل برسان در این صورت به پاداش مجاهدان خواهی رسید.
ابن مسعود خود را برداشت و به گردش پرداخت، ناگهان چشمش به ابوجهل افتاد که در خون خود غوطه ور بود ابن مسعود ترسید که مبادا ابوجهل هنوز قدرت برخاستن داشته باشد با احتیاط جلو رفت و نیزه خود را از دور بر گلوگاه ابوجهل گذاشت و فشار داد. فهمید که ابوجهل قدرت برخاستن ندارد. جلوتر رفت و بر سینه ابوجهل نشست. ابوجهل تا او را دید شناخت، گفت: ای چوپان بر مکان بلندی نشسته ای! ابن مسعود گفت: الاِسلامُ یَعلُو و لا یُعلی عَلَیه؛ اسلام پیروز و سربلند است و هیچ چیز بر اسلام بزرگی نیابد.))
ابوجهل گفت: به رفیقت محمد بگو، در این حال مرگ، هیچکس را مثل او دشمن نمی دارم.
سپس گفت: این شمشیرم را که تیزتر و برنده تر است برگیر و سر مرا از پایین گلو ببر. تا وقتی سرم را نزد محمد می برند، بزرگ جلوه کند، ابن مسعود بر عکس وصیت او، سرش را از بالای حلقوم برید.
وقتی که ابن مسعود سر او را از تن جدا کرد، آن قدر ناتوان بود که نمی توانست سررا حمل کند. گوش ابوجعل را سوراخ کرد و طنابی به آن گره زد و آن را بر زمین کشانید تا به حضور پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آورد. در این هنگام جبرئیل در حضور پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود، خندید و گفت:
این گوش پاره شده ابوجهل به جای آن وقتی که گوش ابن مسعود را همین ابوجهل درید، ولی در این جا سر نیز همراه گوش بریده شده است.
به این ترتیب راز خنده قبلی جبرئیل که از آینده درخشان مسلمانان مقاوم بر اثر پشتکار و استقامت حکایت می کرد آشکار گردید.
وقتی که ابن مسعود آخرین سخن ابوجهل را به عرض پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رسانید، پیامبر فرمود:
فرعون من، از فرعون موسی، لجوجتر بود، زیرا فرعون موسی هنگامی که نشانه های مرگ را دید، گفت: به موسی ایمان آوردم،** ر. ک: یونس / 90.*** ولی این فرعون هنگام مرگ بر سرکشی و طغیانش افزود)).** ر. ک: سرگذشتهای عبرت انگیز / 141 - 139، به نقل از: مقتنیات الدرر، ج 13.***

حکایت 644: سوره حمد بر دانه ای از برنج!

سید محمود افندی حمزاوی** محمد بن محمد نسیب بن حسین بن یحیی حمزة الحسینی الحمزاوی الحنفی. ***(1236 - 1305ق)** برابر با 1821 - 1890 میلادی.*** مفتی سرزمین شام بود که کتابهای بسیاری تالیف نمود. او در دمشق به دنیا آمد و در همان سرزمین وفات یافت. خاندان وی در شام به بنی حمزه))** حمزه حرانی یکی از اجداد، نامبرده می باشد.*** مشهور بودند. حمزاوی عهده دار مناصب عالی رتبه شرعی بود که در نهایت به سال 1284 قمری به عنوان مفتی سرزمین شام بدین مقام منصوب گردید و به شهرتی عظیم نائل گشت.
حمزوای در نوشتن خطهای نازک و دقیق، مهارتی تمام داشت تا بدان حد که سوره مبارکه حمد را بر دو سوم دانه ای برنج نوشت.** وَ کَانَ الحَمزَاویّ عزجیباً فی کِتابةِ الدَّقیقَة کَتَبَ سورَةَ الفاتِحَةِ علی ثُلُثَی حَبَّةِ اَرَزٍ. ر. ک: الاعلام (زرکلی) 7 / 185.***
او علاقه وافری به شکار داشت و در تیراندازی دارای مهارتی مثال زدنی بود. حمزاوی فردی فقیه، ادیب و شاعر بود. یکی از تالیفات وی تفسیر در الاسرار است که در آن تمام قرآن مجید را - به گونه مزجی - با حروف بی نقطه ( مهمله)، تفسیر نموده است.** در این باره ر. ک: حکایت 268*** این تفسیر بی نقطه در دو جلد به چاپ رسیده است. **ر. ک: الاعلام (زرکلی) 7 / 185.***

حکایت 645: یا موسی!

چنین حکایت کرده اند که: مأمون بر عبدالله بن طاهر خشم گرفت و با یاران خویش در دستگیری او به مشورت پرداخت. یکی از دوستان عبدالله در آن مجلس حاضر بود. نامه ای خطاب به او نوشت بدین مضمون که: بسم الله الرَّحمِنِ الرّحیم، یا موسی چون عبدالله نامه بر گشاد و این عبارت کوتاه را دید، به شگفتی اندر شد و همچنان در آن باره می اندیشید تا این که دانست مراد دوستش این آیه است که: یا موسی اءنّ المَلَأُ یَأتَمِرُونَ بِکَ لِیَقتُلُوکَ...** قصص / 20.*** یعنی: ای موسی! این انجمن با هم رأی می زنند تا تو را بکشند)).** ر. ک: محاضرات الادبآء 1/ 144، تأثیر قرآن و حدیث در ادبیات فارسی / 13 به نقل از: کتاب الحیوان 1/ 126، نکته: لفظ موسی در قرآن مجید 136 بار و حرف ندای یا 361 بار به کار رفته ( ر. ک: المعجم الاحصایی لالفاظ القرآن الکریم 3 / 1671 - 1667، 1503) و کلمه موسی با حرف ندا - به شکل یا موسی مجموعا 24 بار در قرآن تکرار شده است ( ر. ک: المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم / 682 - 680) حال با توجه به این آمار و ارقام باید دانست که عبدالله بن طاهر اگر با قرآن مانوس و آشنا نبود، چگونه می توانست - با توجه به کثرت تکرار آیات مورد بحث - مراد دوست خود را از این جمله معمایی دریافته و خود را از مهلکه نجات دهد؟! با توجه به این که در آن زمان کتاب های کشف الآیات مدون یا اصلا وجود نداشته و یا این که اگر هم بر فرض، موجود بود بدین شیوه مدون امروزین و با سهولت مورد دسترسی نبوده است).***