هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 520: مطالعه قرآن

مرحوم حضرت آیة الله العظمی بهاءالدینی عالمی وارسته و روشن بین بود. همه روزه، جویندگانعلم و ادب در نزدش اجتماع می کردند و او با فروتنی تمام آب گوارای اخلاق و معنویت را به کام پرعطش آنان می چشاند و راه و رسم بندگی به درگاه ربوبی را به آنان می آموخت. او خود الگویی راستین و قامتی استوار در عرصه ادب و اخلاق اسلامی بود که هر بیننده حقیقت جو را شیفته خویش می کرد، ساده و بی تکلف با اشخاص رو به رو می شد، به گونه ای که کسی در برخورد با ایشان خود را مزاحم احساس نمی کرد. مطالعه اش را در تفکر می دانست یک بار سؤالی پرسیدم جوابم را نداد، گفتم: آقا! مثل این که نشنیدید. فرمود: ببخشید در حال مطالعه بودم)). در حالی که کتابی پیش روی نداشت!
آن بزرگوار این شیوه مطالعه تفکری را در رابطه با قرآن نیز داشت. غالباً به جای خواندن قرآن، نوار قاریان را گوش می کرد، یک نوبت که در حال گوش دادن به نوار عبدالباسط** استاد عبدالباسط محمد عبدالصمد (قاری حنجره طلایی).***قاری مصری بود، فردی با حالت اعتراض گفت: آقا چرا نوارهای اهل سنت را گوش می دهید؟ ایشان فرمود: مگر ایرادی دارد؟ گفت: آن ها که قرآن را نمی فهمند، آقا اندکی مکث کرد و فرمود: شیعه و سنی هیچکدام قرآن را درست نمی فهمند.
آری، او با این شیوه به ما این درس را همواره می داد که تلاوت قرآن را منحصر در قرائت ندانیم بلکه مهم، تدبر و تفکر است و این امر از طریق شنیدن بهتر حاصل می شود.** ر. ک: ماهنامه بشارت، شماره 12 / 36، به نقل از: برادر عبدالله توحیدی.***

حکایت 521 : تاریخ پیدایش علامت های قرآن

تاریخ نویسان این گونه نوشته اند که: پس از آن که ابوالاسود دؤَلی تقاضای زیاد بن سمیه رامبنی بر فراهم آوردن روش قاعده ای جهت صحیح خواندن قرآن و وضع نمودن اعراب و نشانه های حرکات و سکوت پذیرفت.** تفصیل آن را در حکایت 525 آورده ایم.*** زیاد سی نفر نویسنده برای ابوالاسود تهیه دید و آن ها را نزد وی فرستاد و او نیز از میان آن ها یک نفر نویسنده را که از قبیله عبد قیس بود انتخاب کرد و به وی گفت: قرآن را برگیر و با رنگی متفاوت از رنگ خط قرآن طبق گفته های من نشانه گذاری کن. ابوالاسود به او گفت: وقتی دیدی لبهایم را درمورد حرفی گشوده و بالا بردم، یک نقطه روی آن حرف قرار ده ( فتحه).** گویند در قرآن 93243 عدد فتحه وجود دارد. ر. ک: دانستنی های قرآن / 34.***
و هرگاه درباره حرفی لبهایم را پایین آوردم، نقطه ای زیر آن بگذار ( کسره)** گویند در قرآن 39586 عدد کسره وجود دارد. ر. ک: دانستنی های قرآن / 34.*** و اگر لبهایم را در مورد حرفی بستم، ( لبهایم را به هم جمع نموده و همانند غنچه کردم) یک نقطه در وسط آن بنویس ( ضمه). **گویند در قرآن 4804 عدد ضمه وجود دارد. ر. ک: دانستنی های قرآن / 34.*** و در صورتی که همراه با این حرکات، حرفی را با غنّه **آواز و صدایی که از کام و فضای بینی بیرون آید (به اصطلاح تودماغی غنوی باشد).*** ادا کردم دو نقطه در همان مواضع بگذار ( تنوین).
ابوالاسود با تأنی و شمرده شمرده آیات قرآن را می خواند و نویسنده مذکور حروف و کلمات قرآن را به منظور نشان دادن اعراب آن ها نقطه گذاری می کرد و هر برگی از قرآن که نقطه گذاری آن انجام می گرفت ابوالاسود در آن تجدید نظر می نمود و به همین ترتیب تمام قرآن، نقطه گذاری ( نقطه های اعراب) شد و دیگران نیز از این روش در نگارش قرآن پیروی می کردند.** ر. ک: پژوهشی در تاریخ قرآن کریم/ 467 466.***

حکایت 522 : مد و قصر

روایت نموده اند که: ابن مسعود مردی را قرائت می آموخت. پس آن مرد چنین خواند: انّما الصَّدقاتُ للفُقراءِ و المَساکینَ** توبه / 60، ترجمه: زکات ها مخصوص فقراء و مساکین (و...) است.*** و مد در کلمه فُقَرَآءِ را به جای نیاورد.** مد در این کلمه مد متصل (مد واجب) است. ***ابن مسعود گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم این چنین به من نیاموخت. آن مرد گفت: پس چگونه به تو آموخت ای ابوعبدالرحمن؟ گفت: بدین گونه: انّما الصَّدقاتُ للفُقراءِ و المَساکینَ را با مد خواند. **ر. ک: ترجمة الاتقان فی علوم القرآن 1 / 313 نوع سی و دوم مد و قصر به نقل از: سنن سعید بن منصور.***