هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 254 : درس خارج قرآن!

چند روز بود که درس خارج فقه آیت الله شهید محمد باقر صدر تعطیل شده بود و شاگردانش منتظر بودند تا ببینند بار دیگر چه زمانی درس استاد شروع خواهد شد. یک روز ناگهان این خبر بین شاگردان ایشان دهان به دهان افتاد که آیت الله العظمی صدر به جای درس خارج فقه درس تفسیر قرآن خواهند داد این خبر موجب تعجب طلاب حوزه علمیه نجف شد چون در آن حوزه کمتر دیده شده بود که یک مرجع تقلید، تفسیر قرآن بگوید آنچه بیش از هر چیزی تعجب همگان را برمی انگیخت این بود که چرا آیت الله صدر درس خارج فقه را تعطیل نموده و آن را به درس تفسیر قرآن تبدیل می کند با اینکه ایشان می تواسنت در کنار درس فقه، درس تفسیر نیز بگوید. یکی از شاگردان برجسته ایشان در همان ایام به خدمت استاد رسیده و پرسید: حضرت استاد! چرا درس فقه را تعطیل می کنید تا به جای آن تفسیر بگویید با اینکه بسیار کم سابقه است که فقیه و مرجع تقلیدی چون شما، درس تفسیر بگوید و تدریس فقه را ترک کند؟ آیت الله صدر نگاهی به او کرد و گفت: بلی، شاید هم بی سابقه باشد ولی برای من تدریس و تألیف به صورت یک حرفه و هدف در زندگی نیست بلکه من ادای وظیفه شرعی و انسان می کنم. امروز در این برهه از تاریخ اسلام و مسلمین که انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (قدس سره) پیروز شده و پوزه قدرت های شیطانی را به خاک مالیده و امت اسلام را در سر تا سر دنیا بیدار کرده است، من موظفم که با تفسر قرآن، افکار مردم مسلمان عراق را آگاه و آرمانهای انقلابی اسلام را مطرح سازم و با گفتن مطالب شور آفرین حماسی و اجتماعی قرآن، دلها را برای پیوستن به انقلاب اسلامی ایران آماده کنم و بدین وسیله کمکی به جهان شدن انقلاب اسلامی و زعامت شایسته امام خمینی (قدس سره) بنمایم. همچنین مردم عراق را نیز برای برپایی یک جنبش عمومی علیه حکومت بعثی مهیا کنم این امر مهم را با تدریس خارج فقه نمی توان به شایستگی انجام داد بلکه باید با قرآن پای به این صحنه ها نهاد از طرفی دیگر درس خارج فقه و اصول، بیش از حد در حوزه گفته می شود اما جای تفسیر قرآن سخت خالی است**ر.ک: سرگذشت های تلخ و شیرین قرآن 2/ 52 51. ***.

حکایت 255 : عدالت و تعدد زوجات

روزی، ابن ابی العوجآء یکی از دانشمندان مخالف اسلام پرسشی درباره تعدد زوجات، مطرح کرد و گفت: قرآن از سویی می گوید: فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی و ثلاث و رباع فان خفتم الا تعدلوا فواحده**نساء/ 3، ترجمه: و با زنان پاک (دیگر) ازدواج نمایید دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید عدالت را (درباه همسران متعدد) رعایت نکنید تنها یک همسر بگیرید. *** و از سویی دیگر در هیمن سوره می گوید: ولن تستطیعوا ان تعدلوا بین النسآء ولو حرصتم**نساء/ 129، ترجمه: شما هرگز نمی توایند در میان زنان، عدالت برقرار کنید هر چند کوشش نمایید. *** حال با ضمیمه کردن آیه دوم به آیه اول نتیجه می گیریم که تعدد زوجات در اسلام، ممنوع است زیرا تعدد زوجات مشروط به عدالت است و عدالت هم ممکن نیست پس تعدد زوجات در اسلام ممنوع و حرام است)). هشام بن حکم که در آن مجلس حاضر بود، نتوانست پرسش و اشکال ابن ابی العوجآء را پاسخ دهد، لذا از او فرصت خواست تا پس از چند روز پاسخی مناسب بیابد هشام بدین منظور، (از شهر خود که ظاهراً کوفه بود) به سوی مدینه (برای یافتن پاسخ همین یک سؤال) شتافت و به محضر مبارک حضرت امام صادق (علیه السلام) رسید**آورده اند که: امام صادق (علیه السلام) از آمدن هشام به مدینه در غیر وقت حج و عمره، تعجب کرد لذا شام علت آمدن خود را به عرض آن حضرت رسانید. *** و پرسش واشکال ابن ابی العوجآء را برای آن حضرت بازگفت. امام (علیه السلام) فرمود: منظور از عدالت در آیه اول: فان خفتم الا تعدلوا... عدالت در نفقه (خرجی) و رعایت حقوق همسری و طرز رفتار و کردار است اما مراد از عدالت در آیه دوم: ولن تستطیعوا ان تعدلوا... که امری محال شمرده شد عدالت در تمایلات قلبی و محبت است بنابراین، تعدد زوجات در اسلام ممنوع و حرام نیست و با شرایطی جایز است. هشام از سفر بازگشت و پاسخ امام (علیه السلام) را در اختیار ابن ابی العوجآء قرار داد. ابن ابی العوجآء پس از شنیدن پاسخ مذکور، سوگند یاد کرد که این پاسخ از تو ( هشام) نیست**ر.ک: جلوه هایی از نور قرآن در مناظره ها، نکته ها و قصه ها/ 19 18 به نقل از: هشام بن الحکم/ 85. الکافی 5/ 362، کتاب النکاح، باب 37 ح 1 تفسیر نمونه 4/ 155 به نقل از: تفسیر برهان 1/ 420. ***.

حکایت 256 : مسئولیت پذیرش ولایت

ابو خالد کابلی گوید: به منزل امام باقر (علیه السلام) رفتم، فرمود تا صبحانه آوردند، خوردم پاکیزه تر و خوشبوتر از آن در عمرم ندیده بودم پس از خوردن صبحانه به من فرمود: غذا چگونه بود؟
عرض کردم: هرگز نظیف تر و خوشبوتر از این غذا نخورده بودم ولی هنگام خوردن به یاد این آیه افتادم ثم لتسالن یومئذ عن النعیم**تکاثر/ 8، ترجمه: سپس در آن روز (همه شما) از نعمت هایی که داشته اید باز پرسی خواهید شد. ***.
حضرت فرمود: انما تسألون عما انتم علیه من الحق نعیم (نعمت)، حب ما اهل بیت و مقام ولایت است و از آن سؤال و بازخواست می شوید**ر.ک: داستان های صاحبدلان 1/ 78، به نقل از: بحارالأنوار 46/ 297. ***.