هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 238 : جلوه ای ولائی در تفسیر میبدی

یکی از علمای اهل سنت، ابوالفضل رشیدالین میبدی**امام حافظ فخر الاسلام رشید الدین ابوالفضل احمد بن جمال. ***(متوفای قرن ششم هچری قمری) است او در تفسیر خویش کشف الاسرار و عده الابرار (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری**علت اینکه این تفسیر به تفسیر خواجه عبدالله انصاری معروف شد آن است که مولف چنانکه خود در مقدمه می گوید بر تفسیر خواجه عبدالله انصاری نظر داشته و آن را در اختصار و ایجاز به حد اعجاز دیده است و بر آن سر شده که آن را به شرح و بسط بیاراید و مرخ سخن را در آن قضا بال و پری گشاید و همه جا در تلو کلام از درر کلمات پیر هرات، به استشهاد و به عناوین مختلف نقل کرده است. با کمال تأسف اصل تفسیر خواجه عبدالله انصاری در دست نیست. ***) درباره جریان ازدواج آسمانی حضرت علی (علیه السلام) با حضرت فاطمه (علیها السلام)، چنین گفته و چه نیکو در سخن سفته: قصه تزویج فاطمه (سلام الله علیها) آن است که مصطفی (علیه السلام) روزی در مسجد آمد شاخی ریحان به دست گرفته. سلمان (علیه الرحمه) را گفت: یا سلمان رو علی (علیه السلام) را بخوان. رفت و گفت: یا علی! اجب رسول الله. علی (علیه السلام) گفت: یا سلمان! رسول خدا را این ساعت چون دیدی و چون او را گذاشتی؟ گفت: یا علی! سخت شادمان و خندان چون ماه تابان و شمع درخشان. علی (علیه السلام) آمد به نزدیک مصطفی (علیه الصلاه والسلام) و مصطفی (علیه السلام) آن شاخ ریحان فرادست علی (علیه السلام) داد. عظیم خوش بوی بود. گفت: یا رسول الله! این چه بوی است بدین خوشی؟ گفت: یا علی! از آن نثارهاست که حوریان بهشت کرده اند برتزویج دخترم ( فاطمه (علیها السلام)). گفت: با که یا رسول الله؟ گفت: با تو یا علی. در مسجد نشسته بودم فریشته ای در آمد برصفتی که هرگز چنان ندیده بودم، گفت: نام من محمود است و مقام من در آسمان دنیا. در مقام معلوم**مقام معلوم ر.ک: صافات /164. ***خودم بودم. ثلثی از شب گذشته که ندایی شنیدم از طبقات آسمان که ای فریشتگان مقربان و روحانیان و کروبیان! همه جمع شوید در آسمان چهارم، همه جمع شدند و همچنین سکان مقعد صدق**مقعد صدق ر.ک: قمر /55. *** و اهل فرادیس اعلی در جنات عدن**جنات عدن ر.ک: توبه /72، رعد /23، نحل /31، کهف /31، مریم /61، طه /76، فاطر /33، ص /50، غافر /8، صف /12، بینه /8. ***حاضر گشتند. فرمان آمد که ای مقربان درگاه وای خاصگیان پادشاه! سوره هل اتی علی الانسان**سوره مبارکه انسان یا دهر. *** برخوانید. ایشان همه به آواز دلربای و الحان طرب افزای سوره هل اتی**سوره مبارکه انسان یا دهر. *** خواندن گرفتند. آنگه درخت طوبی را فرمان آمد که تو نثار کن بر بهشت ها برتزویج فاطمه زهرا (سلام الله علیها) با علی مرتضی (علیه سلام الله). پس طوبی برخود بلرزید و در بشهت گوهر و مروارید و حله ها باریدن گرفت. پس فرمان آمد تا منبری از یک دانه مروارید سپید در زیر درخت طوبی بنهادند، فرشته ای که نام وی راحیل است و در هفت طبقه آسمان فرشته ای از وی فصیح تر و گویاتر نیست، به آن منبر در آمد و خدای راجل جلاله ثنا گفت و برپیغامبران درود داده، آن گه جبار کاینات خداوند ذوالجلال قادر برکمال، بی واسطه ندا کرد که: ای جبرییل وای میکاییل، شما دوگواه معرفت فاطمه باشید و من که خداوند ولی فاطمه ام. و ای کروبیان و ای روحانیان آسمان، شما همه گواه باشید که من فاطمه زهرا را به زنی به علی مرتضی دادم. پس رب العزه**رب العزه ر.ک: صافات /180.*** مرا بدین بشارت به تو فرستاد یا محمد و گفت: حبیب مرا بشارت ده و با وی بگو که ما این عقد را در آسمان بستیم، تو نیز در زمین ببند**ر.ک: فصلنامه بینات شماره 8 /130 129 به نقل از: کشف الاسرار و عده الابرار 11/ 50 49. ***.

حکایت 239 : تفسیر این آیه را مطالعه کن

یکی از شهیدان راه فضیلت، دانشمند شهید قاضی زاده تتوی**احمد بن نصرالله تتوی سندی. *** است. پدر وی از قاضیان حنفی مذهب بوده و در تته از شهرهای ایالت سند))، به منصب قضاوت اشتغال داشته است. قاضی زاده تتوی بر اثر معاشرت با نیکبختان عراق و برکات انفاس زکیه آنان، از مذهب پدرش دست برداشته و به مذهب شیعه جعفری گروید. مرحوم قاضی نور الله شوشتری با وی ملاقات کرده و علت گرویدن وی به مذهب تشیع را علاوه بر آنچه ذکر شد - چنین نوشته است: در همان اوقات که با مردم شایسته عراق رفت و آمد نمود، شبی حضرت امیر المؤمنین علی (علیه السلام) را در خواب می بیند. آن حضرت کتب کشاف**الکشاف عن حائق غوامض التنزیل و عین الاقاویل فی وجوه التأویل. مولف این تفسیر، ابوالقاسم محمود بن عمر بن محمد بن احمد الزمخشری، ملقب به جار الله است. زمخشری از عالمان اهل سنت بوده که با سال 467 قمری متولد شده و به سال 538 قمری وفات یافته است. *** (زمخشری) را به دست گرفته و صفحه ای از آن که آیه شریفه انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاه و یوتون الزکاه و هم راکعون**مائده /55، ترجمه: سرپرست و ولی شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده اند همانها که نماز را برپا می دارند و در حال رکوع، زکات می دهند. (به اتفاق مفسران سنی و شیعه مراد از این آیه، حضرت علی (علیه السلام) است که در حال رکوع انگشتری را به فقیر عطا فرمود.) ***؛ در آن نوشته شده بود را به او نشان داده و می فرمایند: نزدیک بیا و تفسیر این آیه را مطالعه کن)). قاضی زاده تتوی پس از بیدار شدن از خواب، درباره خوابی که دیده بود و منظور از آن، به فکر فرو می رود و همان وقت در صدد بر می آید تا نسخه ای از کتاب کشاف را به منظور مطالعه تفسیر آیه مزبور تهیه نماید. در آن هنگام یکی از بزرگ زادگان عراق به نام میرزا حسن که در خواب به محضر امیر المؤمنین (علیه السلام) شرفیاب گشته و ماموریت یافته بود تا کتاب کشاف را به قاضی زاده تتوی تسلیم نماید درب خانه وی را به صدا در آورده و کتاب کشاف را به او تسلیم می کند. پس از این واقعه قاضی زاده تتوی مذهب تشیع اختیار نموده و مقالات ارزنده ای به منظور ترویج مذهب جعفری به رشته تحریر در می آورد از جلمه مطالب او، اعتراضاتی است که به برخی از فقهای اهل سنت همانند ابو حنیفه وارد ساخته است. قاضی زاده تتوی پس از مدت زمانی، به دست برخی از سنیان در شهر لاهور به شهادت رسیده و در حظیره امیر حبیب الله مدفون گردید**ر.ک: ترجمه روضات الجنات 2 /125 123 به نقل از: شهداء الفضیله. ***.

حکایت 240 : پیر طریقت و معنی آیت

یکی از مشایخ طریقت را پرسیدند که و الکاظمین الغیظ و العافین عن الناس و الله یحب المحسنین**آل عمران /134، ترجمه: و خشم خود را فرومی برند و از خطای مردم درمی گذرند و خدا نیکوکاران را دوست دارد. *** را معنی بگوی، پیر رحمه الله علیه جواب داد که واضح آیت در شریعت مستوفی بیاورده اند و بر آن مزید نیست اما پیران طریقت رضوان الله علیهم چنین گفته اند که: خشم فروخوردن آن است که در عقوبت مبالغت نرود، عفو آنکه اثر کراهیت از صحیفه دل محو کرده شود و احسان آنکه به اصل دوستی و صحبت مراجعت نموده آید، که در شرع کریم رعایت وسایل فرض ( لازم) است و در حکم مروت اهمال حقوق محظور**ر.ک: کلیله و منه /317 316. *** ( ممنوع).