هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 166 : کاسه داغ تر از آش!

حریری در دره الغواص چنین حکایت نموده: ابوالقاسم بن برهان نحوی نقل نموده که شریک بن عبد الله نخعی**ابو عبد الله شریک بن عبد الله بن ابی شریک نخعی کوفی. *** همنشینی از بنی ایمه داشت روزی از روزها شریک فضایل و مناقب علی (علیه السلام) را ذکر می نمود. همنشین اموی او گفت: نعم**نعم از افعال مدح است. *** الرجل علی علی (علیه السلام) مرد خوبی بود. این سخن باعث خشم شریک شد و به عنوان اعتراض به مرد اموی گفت: آیا به علی می گویی نعم الرجل (مرد خوب.)
مرد اموی پس از فرونشستن خشم شریک به او گفت: ای ابا عبد الله! بگو ببینم آیا خدای تعالی وقتی از خود خبر می دهد نفرموده که: فقدرنا فنعم القادرون**مرسلات/ 23، ما قدرت بر این کار داشتیم پس ما قدرتمند خوبی هستیم. درباره نظیر این آیه ر.ک: آل عمران/ 173، انفال/ 40، حج/ 78، صافات/ 75، ذاریات/ 48. *** و آیا درباره حضرت ایوب (علیه السلام) نفرموده: انا و جدناه صابرا نعم العبد**ص/ 44، ترجمه: ما او (ایوب) را شکیبا یافتیم چه بنده خوبی بود. *** و آیا درباره حضرت سلیمان (علیه السلام) نفرموده: و وهبنا لداوود سلیمان نعم العبد**ص / 30، ترجمه: ما سلیمان را به داوود بخشیدیم (سلیمان) چه بنده خوبی بود.*** آیا تو ای شریک نمی پسندی برای علی (علیه السلام) آنچه را که خدای تعالی برای خود و پیامبرانش پسندیده است؟ شریک متوجه اشتباه خود شد و آن مرد اموی را بیش از پیش مورد تکریم خویش قرار می داد**ر.ک: روضات الجنات 4/ 100، به نقل از: دره الغواص (حریری). قرآن پژوهی/ 776، به نقل از: وفیات الاعیان 2/ 468. ***.

حکایت 167 : مذهب شیطان در اصول و فروع

مرحوم سید نعمت الله جزایری در کتاب زهر الربیع به نقل از کتاب مقامات النجاه خویش - چنین حکایت می کند: مناظره ای بین من و برخی از عالمان سنی مذهب روی داد که قسمتی از آن را برایتان نقل می نمایم: یکی از آن عالمان سنی از من (سید نعمت الله) درباره مذهب شیطان در اصول و فروع پرسش نمود. در پاسخ او گفتم: مذهب شیطان در اصول مذهب اشعری است و در فروع مذهب حنفی ست. آن عالم سنی از سخن من خشمگین شد. به او گفتیم: عجله نکن زیرا کتاب خداوند صادق از این سخن خبر داده است درباره مذهب شیطان در اصول فرموده: فبما اغویتنی لا قعدن لهم صراطک المستقیم**اعراف/ 16، ترجمه: اکنون که مرا گمراه ساختی من بر سر راه مستقیم تو در برابر آنها کمین می کنم. درباره مشابه این آیه ر.ک: حجر/ 39. *** که شیطان بنابراین آیه اغواء و گمراه نمودن رابه خداوند نسبت داده است. اما درباره مذهب شیطان در فروع زیرا که شیطان از سجده نمودن بر حضرت آدم (علیه السلام) امتناع نمود چون که گفت: خلقتنی من نار و خلقته من طین**اعراف/ 12، ص/ 76 ترجمه: مرا از آتش آفریده ای و او (آدم) را از گل. *** زیرا شیطان به قیاس عمل نمود. بلی، تنها این تفاوت وجود دارد که قیاس شیطان از باب قیاس اولویت است ولی قیاس ابو حنیفه از باب قیاس مساوات است و هر دو (قیاس شیطان و قیاس ابوحنیفه) با هم در عدم حجیت اشتراک دارند.**ر.ک: زهر الربیع/ 30 به نقل از: مقامات النجات (سید نعمت الله جزائری). ***.

حکایت 168 : شکسته دلی

مولی (ملا) احمد نراقی احمد بن مهدی بن ابی ذر صاحب کتاب معراج السعاده چنین گفته و چه نیکو در سخن سفته که: سبحان الله! آدمی را روی در عالم دهند اگر سیر بخورد گویند مست است و اگر گرسنه باشد گویند دیوانه و اگر ترک دنیا و علایق آن نماید گویند: رهبانیه ابتدعوها**حدید/ 27، ترجمه: رهبانیتی را که ابداع کرده بودند. *** و اگر به علایق دنیا آلوده بود گویند: انما اموالکم و اولادکم فتنه**تغابن/ 15، ترجمه: اموال و فرزندانتان فقط وسیله آزمایش شما هستند. درباره مشابه این آیه ر.ک: انفال/ 28. *** و اگر خفته است مردار است و اگر بیدار است متحیر در کار. اگر گرد معرفت گردد، گویند: و ما امروا الا لیعبدوا الله مخلصین**بینه/ 5، ترجمه: و به آنها دستوری داده نشده بود جز این که خدا را بپرستند در حالی که (دین خود را) برای او خالص کنند. *** و اگر از هر دو کناره گیرد گویند: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون**ذاریات/ 56، ترجمه: من جن و انس را نیافریدم جز برای این که عبادتم کنند (و از این راه تکامل یابند و به من نزدیک شوند.) *** اگر خواهد تحصیل شناختن پرورگار کند گویند: ما للتراب و رب الارباب**خاک را با رب الارباب چه کار! ظاهراً عبارت مذکور، متن حدیث نیست. *** و اگر ترک معرفت نماید گویند: کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف**حدیث قدسی است: من (خدا) گنجی پنهان بودم، دوست داشتم که شناخته شوم. *** اگر شفیع طلبد لا یشفعون الا لمن ارتضی**انبیاء/ 28، ترجمه آنها جز برای کسی که خدا راضی (به شفاعت برای او) است شفاعت نمی کنند.***خطاب شنود. اگر نومید شود گویند: لا تقنطوا**زمر/ 53، ترجمه: (از رحمت خداوند) نومید نشوید. *** و اگر ایمن شود فرمایند: افا منوا مکر الله**اعراف/ 99، ترجمه: آیا آنها خود را از مکر الهی در امان می دانند؟! *** و اگر فارغ نشیند خطاب آید که: و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا**عنکبوت/ 69، ترجمه: و آنها که در راه ما (با خلوص نیت) جهاد کنند قطعاً به راه های خود هدایتشان خواهیم کرد. *** و اگر جهد کند ندارسد که: یختص برحمته من یشآء**بقره/ 105، آل عمران/ 74، ترجمه: هر کس را بخواهد ویژه رحمت خود می کند. *** و اگر فریاد کند گویند: لا یسئل عما یفعل و هم یسئلون**انبیاء/ 23، ترجمه: هیچ کس نمی تواند بر کار او خرده بگیرد ولی در کارهای آنها جای سؤال و ایراد هست. *** در راه او شکسته دلی می خزند و بس**ر.ک: الخزائن/ 26 25. ***.
در راه او شکسته دلی می خرند و بس - بازار خود فروشی از آن سوی دیگر است
حافظ