هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 89 : همه مسئول هستند

مردی به خدمت امام صادق علیه صلوات الله الفالق رسید و عرض کرد: یا ابن رسول الله! من همسایگانی دارم که دارای کنیزکانی آوازخوان و مطرب هستند. این کنیزکان با عود ( یکی از آلات موسیقی) نوازندگی می کنند. من نیز گاهی که به دستشویی میروم زمان بیشتری در آنجا درنگ می کنم تا به آواز و نوازندگی آنان گوش فرادهم. (این عمل من چه حکمی دارد؟) امام (علیه السلام) فرمود: از این کار، دست بردار. آن مرد گفت: به خدا سوگند من به قصد گوش فرادادن به آنجا نمی روم (یعنی: این عملی نیست که آن را با پای خویش انجام داده باشم تنها عملی شنیدنی است که آن را با گوشم می شنوم. امام (علیه السلام) فرمود: عجبا! خدای به فریادت برسد! ای مرد! چه می گویی؟ مگر نشنیده ای که خدای عزوجل می فرماید: ان السمع و البصر و الفؤاد کل اولئک کان عنه مسئولا**اسراء/ 36، ترجمه: گوش و چشم و دل همه مسؤولند (و در پیشگاه الهی همه باید پاسخگو باشند.) *** آن مرد گفت: گویا من تا به حال از هیچ کس این آیه از کتاب خدا را نشنیده بودم**نکته قابل توجه این است که: این شخص همیشه آیه را با صدر آن در نظر می گرفته و در آن رابطه معنی می کرده است و هیچ گاه به فکرش خطور نمی کرده که این قسمت از آیه بتواند مستقل باشد و معنای جدیدی ارایه دهد (و لذا سخن استناد و استدلال حضرت او را شگفت زده کرده است) مجموع آیه چنین است. و لا تقف ما لیس لک به علم ان السمع و البصر و الفواد کل اولئک کان عنه مسئولا یعنی: از آنچه راجع به آن علم نداری پیروی نکن (زیرا) گوش و چشم و قلب همه آنها مورد بازخواست واقع می شوند. در پایان لازم به ذکر است که: از کلام حضرت که فرمود: آیا نشنیده ای که خدا می فرماید و سپس قسمتی از آیه را قرائت کردند، معلوم می شود که بعضی از کلام خدا هم مستقلاً ظهور دارد و آن ظهور قابل احتجاج نیز هست و نباید ذیل آیه را تنها با در نظر گرفتن صدر آیه، معنی کرد و گفتکه تنها در پیروی از غیر علم است که چشم و گوش و قلب مسئولند. ***. بنابراین من آن عمل را ترک نموده واستغفار و توبه می نمایم**ر.ک: من لا یحضره الفقیه 1/ 45، باب الاغسال ح 6. درباره مشابه روایت مذکور ر.ک: فروع کافی، باب الغناء، ح 10. ***.

حکایت 90 : روزه داری تمامی اعضا و جوارح

حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) بنابر روایت ابوبصیر می فرماید: روزه داشتن تنها خودداری کردن از خوردنی ها و آشامیدنی ها نیست زیرا حضرت مریم (علیها السلام)بنابر نقل قرآن کریم فرمود: انی نذرت للرحمن صوما**مریم/ 26، ترجمه: من برای خداوند رحمان روزه ای نذر کرده ام (روزه سکوت). *** و منظور او از صوم ( روزه)، صمت ( سکوت) بود**به قرینه ذیل همین آیه. *** پس شما به هنگام روزه داری زبان خویش را حفظ نمایید و نیز چشمانتان را. و نسبت به یکدیگر حسد نورزید و با هم به نزاع برنخیزید زیرا حسد ایمان آدمی را می بلعد همان گونه که آتش هیزم را بلعیده و از بین می برد**ر.ک: من لا یحضره الفقیه 2، 67 باب آداب الصائم ح 5. ***.

حکایت 91 : رابطه دین و محبت

سعید بن یسار**در برخی از نسخه ها: فضیل بن یسار)). *** گوید: روزی امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: آیا دین چیزی جز محبت است؟ خدای عزوجل می فرماید: قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله**آل عمران/ 31، ترجمه: بگو اگر خدا را دوست می دارید از من پیروی کنید تا خدا (نیز) شما را دوست بدارد. ر.ک: خصال شیخ صدوق 1/ 21. ***.