هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 77 : نماز مسافر

از زراره و محمد بن مسلم روایت شده که چنین گفته اند: به امام محمد باقر العلوم (علیه السلام) عرض کردیم: یا ابن رسول الله! درباره نماز خواندن به هنگام سفر چه می فرمایید. نماز مسافر چگونه و چند رکعت است؟ امام (علیه السلام) فرمود: خدای عزوجل می فرماید: و اذا ضربتم فی الارض فلیس علیکم جناح ان تقصروا من الصلاه**نساء/ 101، ترجمه: هنگامی که سفر می کنید گناهی برشما نیست که نماز را کوتاه کنید. *** بنابراین تبدیل نمودن نمازهای چهار رکعتی به نمازهای دورکعتی ( تقصیر، قصر) در سفر واجب است همان گونه که در حضر (عدم سفر) چهار رکعت خواندن نمازهای چهار رکعتی ( اتمام) واجب است. پس از پایان یافتن سخنان آن حضرت ما ( زراره و ممد بن مسلم) به ایشان عرض کردیم: خدای عزوجل در آیه ای که قرائت نمودید تنها فرموده: لیس علیکم جناح یعنی: گناهی برشما نیست و نفرموه: اقصروا یعنی: واجب است که نماز را به قصر بخوانیدحال چگونه شما می فرمایید که قصر نماز واجب است و در حقیقت خداوند آن را واجب نموده همان گونه که اتمام نماز در حضر واجب است؟ امام باقر (علیه السلام) در پاسخ ما فرمود: آیا خدای عزوجل نفرموده است: ان الصفا و المروه من شعائر الله فمن حج البیت او اعتمر فلا جناح علیه ان یطوف بهما**بقره/ 158، ترجمه: صفا و مروه از شعائر (و نشانه های) خداست بنابراین کسانی که حج خانه خدا و یا عمره انجام می دهند مانعی نیست که بر آن دوطواف کنند (و سعی صفا و مروه انجام دهند.) *** آیا بر این عقیده نیستید که طواف صفا و مروه ( سعی بین صفا و مروه) واجب است زیرا اولاً خدای تعالی آن را در کتاب خود ذکر فرموده و ثانیاً پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز آن را به جای آورده است حال که چنین است (و شما خود معترفید که سعی بین صفا و مروه واجب است با این که وجوب آن در آیه مذکور با واژه فلا جناح علیه بیان شده است) قصر نمازها در سفر نیز همانند سعی بین صفا و مروه چیزی است که آن را رسول اکرم به جای آورده و خدای تعالی آن را در کتاب خویش ذکر نموده است و در حقیقت قصر نیز همانند سعی واجب است**ر.ک: من لا یحضره الفقیه 1/ 279 278، باب الصلاه فی السفر ح 1، نکته: ظاهرا اشکال زراره و محمد بن مسلم از اینجا ناشی شده که واژه جناحی نیست در قرآن کریم بیست و پنج بار درباره مسائل مختلف تکرار شده که در اکثر آنها دلالت بروجوب ندارد. به عنوان نمونه ر.ک: سوره مبارکه بقره آیات 198، 229، 230، 233، 234، 235، 236، 240، 282. ***.

حکایت 78 : سخن هفتاد پهلو!

ابوبصیر گوید: من نزد حضرت امام محمد باقر علیه صلوات الله الفاطر بودم که به حضرت گفته شد: سالم بن ابی حفصه و یارانش از شما روایت می کنند که فرموده اید که شما بر هفتاد وجه سخن می گویید که از آنها راه خروج دارید و می توانید آن گفته ها را توجیه کنید. حضرت فرمود: سالم از من چه می خواهد؟ آیا می خواهد ملائکه و فرشتگان را بیاورم. به خدا سوگند پیامبران نیز چنین نکرده اند ولی یوسف (علیه السلام) گفت: ایتها العیرانکم لسارقون**یوسف / 70، ترجمه: ای اهل قافله! شما دزد هستید.*** به خدا سوگند آنان سارق و دزد نبودند، در عین حال یوسف (علیه السلام) نیز دروغ نگفت**ر.ک: فصلنامه بینات شماره 14، 62، به نقل از: نور الثقلین 2، 272. ***.

حکایت 79 : زید شهید

جابر جعفی گوید: روزی امام محمد باقر علیه صلوات الله الغافر به برادرش زید نگاه کرد و این آیه را خواند فالذین هاجروا و اخرجوا من دیارهم و اوذوا فی سبیلی و قاتلوا و قتلوا لا کفرن عنهم سیئاتهم و لا دخلنهم جنات تجری من تحتها الانهار ثوباً من عند الله و الله عنده حسن الثواب**آل عمران/ 195، ترجمه: آنها که در راه خدا هجرت کردند و از خانه های خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند به یقین گناهانشان را می بخشم و آنها را در باغ های بهشتی که از زیر درختانش نهرها جاری است وارد می کنم این پاداشی است از طرف خداوند و بهترین پاداشها نزد پروردگار است. *** سپس اشاره به زید کرد و فرمود: به خدا سوگند این زید، از همین مردانی است که این آیه درباره شان سخن می گوید**ر.ک: داستان باستان/ 140 به نقل از: الروض النضیر 1/ 55. ***.