هزار و یک حکایت قرآنی

نویسنده : محمد حسین محمدی

حکایت 67 : زیباترین الگو

از تلاشهای امام سجاد علیه صلوات الله الغفار که همه جنبه دینی داشت و هم سیاسی، توجه ایشان به قشری بود که به خصوص از زمان خلیفه دوم به بعد و به ویژه در عصر امویان مورد شدیدترین فشارهای اجتماعی بوده و از محروم ترین طبقات جامعه اسلامی در قرون اولیه به شمار می رفتند این قشر بردگان و کنیزکان اعم از ایرانی، رومی، مصری و سودانی بودند که متحمل سخت ترین کارها شده و از طرف اربابان مورد اهانت های شدیدی قرار می گرفتند امام سجاد (علیه السلام) همانند امیر المؤمنین (علیه السلام) با برخورد اسلامی خویش بخشی از موالی عراق را به سمت خویش جذب کرد، کوشید تا حیثیت اجتماعی این قشر را بالا برد. یکبار که آن حضرت کنیزکی را آزاد کرد و به عقد خویش در آورد، عبد الملک بن مروان که قصد عیب جویی و استهزای امام را داشت ایشان را به خاطر ازدواج مورد سرزنش قرار داد که چگونه تن به چنین کاری داده است امام سجاد در پاسخ با ذکر آیه لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه**احزاب/ 21، ترجمه: مسلما برای شما در زندگی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) سرمشق نیکویی بود.*** به سیره پیامبر در مورد صفیه اشاره کرد و همچنین یاد آورد شده که پیامبر دختر عمه خویش را به زید بن حارثه داد و بدین ترتیب امام سجاد (علیه السلام) سیره حسنه پیامبر را که نزد امویان بدین روز افتاده بود مجدداً احیا نمود**ر.ک: تاریخ سیاسی اسلام 2/ 559 به نقل از: طبقات الکبری 5/ 24، العقد الفرید 7/ 140. ***.
یغضی حیاء و یغضی من مهابته - فلا یکلم الا حین یبتسم
فرزدق

حکایت 68 : پیرمرد شامی و امام سجاد (علیه السلام)

راوی می گوید: در آن موقعی که اهل بیت امام حسین (علیه السلام) درب مسجد جامع بودند پیرمردی نزد آنان آمد و گفت: حمد خداوندی را که شما را کشت و هلاک کرد و از کشته شدن مردهای شما همه شهرها را در آسایش قرار داد و امیر المؤمنین را بر شما مسلط ساخت! علی بن الحسین (علیهم السلام) به او فرمود: ای پیرمرد آیا قرآن خوانده ای؟ پیرمرد: آری. امام سجاد (علیه السلام): آیا این آیه را در قرآن خوانده ای: قل لا اسئلکم علیه اجرا الا الموده فی القربی**شوری/ 23. *** یعنی: بگو من هیچ پاداشی از شما بررسالتم درخواست نمی کنم جز دوست داشتن نزدیکانم ( اهل بیتم) پیرمرد: آری، خوانده ام. امام سجاد (علیه السلام): ما خویشان پیغمبر هستیم. امام سجاد (علیه السلام): آیا در سوره بنی اسرائیل ( اسراء) این آیه را خوانده ای: و آت ذاالقربی حقه**اسراء/ 26. درباره مشابه این آیه ر.ک: روم/ 38. ***یعنی: و حق نزدیکان را بپرداز. پیرمرد: آری. امام سجاد (علیه السلام): ما ذی القربی و خویشان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هستیم. امام سجاد (علیه السلام): آیا این آیه را خوانده ای: واعلموا انما غنمتم من شی ء فان لله خمسه و للرسول و لذی القربی**انفال/ 41. *** یعنی: بدانید هر گونه غنیمتی به دست آورید خمس آن برای خدا و برای پیامبر و برای نزدیکان است. پیرمرد: آری! امام سجاد (علیه السلام): ما ذی القربی هستیم. امام سجاد (علیه السلام): آیا این آیه را خوانده ای: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا**احزاب/ 33. *** یعنی: خداوند فقط می خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملا شما را پاک سازد. پیرمرد: این آیه را هم خوانده ام. امام سجاد (علیه السلام): ما همان اهل بیتی هستیم که خدا آیه طهارت را در منزلت ما نازل نمود. پیرمرد از شنیدن این کلمات ساکت ماند و از سخنان خویش پشیمان شد و گفت: شما را به خدا قسم آیا این آیات در قرآن در شأن شماست؟ فرمود: آری، به خدا قسم، به حق جدم رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) که این آیات در حق ماست. پیرمرد گریست و عمامه خود را برزمین زد و سر به سوی آسمان برداشت و گفت: خدایا! به سوی تو از دشمنان آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، از آدمی و پری بیزاری می جویم.
پس از آن به حضرت سجاد (علیه السلام) گفت: آیا توبه من قبول می شود؟ فرمود: آری.
اگر توبه کنی خداوند قبول می کند و تو با ما هستی. گفت: من توبه کردم. چون داستان این پیرمرد به گوش یزید بن معاویه رسید، دستور داد او را کشتند**ر.ک: اللهوف علی قتلی الطفوف/ 198 194 بحار الأنوار، 45/ 166 155، روضه الواعظین/ 191. ***.
ولیس قولک من هذا بضائره - العرب تعرف من انکرت و العجم
فرزدق

حکایت 69 : پاسخ کوبنده امام سجاد به یزید

در ماجرای اسارت امام سجاد علیه سلامالله القهار با بازماندگان شهدای کربلا چنین آمده است: هنگامی که آنها را به شام بردند وقتی که یزید امام سجاد (علیه السلام) را دید این آیه را خواند و بر آن حضرت تطبیق کرد: و ما اصابکم من مصیبه فبما کسبت ایدیکم ویعفوا عن کثیر**شوری/ 30، ترجمه: هر مصیبتی به شما رسد به خاطر اعمالی است که انجام داده اید و بسیاری را نیز عفو می کند)). ***. یزید با این عمل در حقیقت می خواست به امام بگوید که شما مشمول این آیه هستید. و مصائب وارده بر شما، نتیجه اعمال خودتان است.
امام سجاد (علیه السلام) فرمود: چنین نیست. بلکه آیه ما این آیه است که خدای تعالی فرموده: ما اصاب من مصیبه فی الارض و لا فی انفسکم الا فی کتاب من قبل ان نبرأها ان ذالک علی الله یسیر لکیلا تأسوا علی ما فاتکم ولا تفرحوا بما آتاکم**حدید/ 23 22، ترجمه: هچ مصیبتی (ناخواسته) در زمین ونه در وجود شما روی نمی دهد مگر این که همه آنها قبل از آنکه زمین را بیافرینیم در لوح محفوظ ثبت است و این امر برای خدا آسان است. این به خاطر آن است که برای آنچه از دست داده اید تأسف نخورید و به آنچه به شما داده است دلبسته و شادمان نباشید. *** ما از کسانی هستیم که از آنچه از ما در زمان گذشته در مورد دنیا از دست رفته ناراحت نیستیم و به آنچه به ما داده شده نیز شاد نمی باشیم. به این ترتیب امام سجاد (علیه السلام) جواب دندان شکن به یزید دادند**ر.ک: داستان ها و پندها 3/ 111 110. به نقل از نور الثقلین 4/ 580. تفسیر نمونه 23/ 363. 20/ 442 441. ***.
من معشر حبهم دین و بغضهم کفر - و قربهم منجی و معتصم
فرزدق