طب پیامبر اعظم صلی اللّه علیه و آله و سلّم معروف به طب النّبی صلی اللّه علیه و آله و سلّم

محمد جعفر واصف‏

روایت 101 تا 200

101- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم الأدام الخل.
فرمود: سرکه بهترین خوراک است.
102- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم الألادام الزبیب.
فرمود: کشمش خوراکی خوبی است.
103- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالزبیب فانه یطفی المرة و یسکن البلغم و یشد العصب و یذهب النصب و یحسن القلب.
فرمود:بر شما باد خوردن کشمش که ترشحات صفرایی را خاموش کند و باعث آرامش بلغم شود و اعصاب را قوی کند و خستگی از بین برد و قلب را نیکو دارد.
104- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:العناب یذهب بالحمی و الکمثری یجلی القلب .
فرمود: عناب تب بر است و گلابی جلا دهنده ی قلب است.
105- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تفکهوا بالبطیخ فانها فاکهة الجنة فیها ألف برکة و الف رحمة و أکلها شفاء من کل داء.
فرمود: خربزه را بخورید که میوه ای بهشتی است و در آن هزاران خیر و رحمت است و در آن شفای هر دردی است.
106- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:عض البیطخ و لاتقطعها قطعاً فانّها فاکهة مبارکة طیبة مطهرة الفم، مقدسة القلب، یتبیض الأسنان و ترضی الرحمن. ریحها من العنبر و ماؤها من الکوثر و لذّتها من الجنة و أکلها من العبادة.
فرمود: خربزه را با گاز زدن بخورید نه آن که آن را پاره پاره کنید (این عمل برای شست وشوی دندان ها ولب ها بهتر است) به درستی خربزه میوه ای است پاک و مبارک، که پاکیزه کننده ی دهان و پاک سازنده ی دل است و موجب درخشندگی دندان ها و سبب خشنودی خداوند است، عطر و بویش از عنبر و آبش از آب کوثر است و لذت آن نمونه ای از نعمت بهشت و خوردن آن برای مؤمن، عبادت است.
107- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالبطیخ فانّ فیه عشر خصال هو طعام و شراب و اسنان و ریحان و یغسل المثانه و یغسل البطن و یکثر مآء الظهر و یزید فی الجماع و یقطع البرودة و ینقی البشرة.
فرمود: بر شما باد خوردن خربزه، زیرا، در آن ده صفت خوب است: هم غذا و هم آب است و پاک کننده ی دندان و معطر است، موجب شست وشوی مثانه و شکم است، مزید آب پشت و سبب جماع است، سردی را از بدن دور کند و چهره ی انسان را شاداب نماید.
108- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تفکهوا بالبطیخ و عضّوه فانّ مآئه رحمة و حلاوته من حلاوة الایمان و الایمان فی الجنّة فمن لقم لقمة من البطیخ کتب اللّه سبعین الف حسنة و محی عنه سبعین ألف سیئة.
فرمود: خربزه را با گاز زدن میل کنید که در آب آن رحمت است و شیرینی اش چون شیرینی ایمان است، و ایمان در بهشت است و اگر کسی قاچی از خربزه میل کند خدای متعال هزاران خوبی برایش ثبت کند و هزاران بدی از وی بزداید.
109- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی البطیخ خصال عشرة و هی التی ذکر من قبل و انّه اهدی الی النبی صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم بطیخ من الطائف فشمه و قبّله ثم قال صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم عضوا البطیخ فانه من حلل الارض و مآؤِه من رحمة اللّه و حلاوته من الجنّة.
همانا در خربزه ده صفت خوب است. چنان که گفته شد، کسی خربزه ای از شهر طائف در مدینه برای حضرتش صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم هدیه آورد، آن را بویید و بوسید، سپس فرمود: آن را با گاززدن میل کنید که خربزه از شیرینی های زمین است و آبش از بخشش های الهی است و شیرینی اش حاکی از بهشت است.
یعنی خربزه را قاچ نکنید، بلکه با دو دست در دهان گیرید تا دندان ها و لب هایتان را تمیز و شاداب کند.
110- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کان یوماً فی محفل من أصحابه فقال: رحم اللّه من أطعمنا بطیخّاً فقام علی علیه افضل الصلوة و السلم و ذهب فجاء بجملة من البطیخ فأکل هو و اصحابه فقال رحمه اللّه من أطعمنا هذا و من أکل اویأکل من یومنا هذا الی یوم القیامة من المسلمین.
روزی در میان جمعی از اصحاب، پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم به اصحابش فرمود: خداوند رحمت کند کسی را که خربزه ای بیاورد، پس امیرالمؤمنین علی علیه السّلام برخاست و رفت و چند خربزه آورد، حضرت و اصحابش خربزه را خوردند، پس حضرت فرمود: خدا رحمت کند کسی را که امروز به ما خربزه خوراند پس امید است از امروز تا روز قیامت کسی که خربزه می خورد از مسلمین باشد.
111- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من أمرئة حاملة أکلت البطیخ الّا یکون مولودها حسن الوجه و الخلق.
فرمود: هر زن حامله ای که خربزه بخورد، فرزندش زیبا صورت و نیکو خلق خواهد شد.
112- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:البطیخ قبل الطعام یغسل البطن و یذهب الدّاء.
فرمود: خوردن خربزه قبل از غذا شکم را شسته و درد را زایل کند.
احادیث زیادی در مورد خربزه وارد شد، عزیزانی که به مدینه رفته اند، می دانند که خربزه ای که در مدینه است مثلاً با خربزه مشهدی تفاوت زیادی دارد، خربزه های مدینه، گرد و معطر و شیرین و پوستش زرد است. خصوصاً عطرش بسیار عالی است، این نوع خربزه را اخیراً در ایران هم به عمل می آورند در حالی که خربزه مشهدی دراز و پوستش سبز و برای سرماخورده بسیار مضر است.
113- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا أکلتم القثّاء فکلوه من أسفله.
فرمود: هنگامی که خیار چنبر می خورید از قسمت ته آن (یعنی از طرف بوته ی خیار) مصرف نمایید.
114- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یاکل القثاء بالملح و یاکل البطیخ بالجبن و کان یأکل الفاکهة الرطبه و ربما أکل البطیخ بالیدین جمیعاً.
فرمود: خیار را با نمک می خورند، و خربزه را برای ضعف قلب می خوردند و نیز میوه ی تر و تازه باید خورد، و چه بسا خربزه را با دو دست بخورید.
حضرت فرمود: خیار را با نمک بخورید زیرا خیار از میوه های تابستانی است و در فصل تابستان به خاطر گرمی هوا مقدار زیادی املاح معدنی از بدن خارج می شود، لذا خوردن خیار با نمک کمبود املاح در بدن را برطرف می کند.
با تکنولوژی تولید و برداشت که امروز معمول است، زمستان هم غالباً مردم خیار مصرف می کنند و همان عادت به مصرف خیار با نمک را که در تابستان دارند در زمستان هم به همان ترتیب نمک مصرف می کنند، در حال که در زمستان به خاطر عدم تعرق بدن، مصرف زیاد نمک برای بدن مضر است. لذا سازمان بهداشت جهانی مصرف بی رویه ی نمک را به جهانیان هشدار داده است.
طبیعت براساس سنت الهی با بدن انسان هماهنگ است. لذا خیار و خربزه در تابستان و مرکبات در زمستان هماهنگ با نیازهای بدن انسان آفریده شده اند، و حال آن که تکنولوژی امروز همه ی معادلات را به ریخته و موجب افزایش انواع بیماری ها شده است.
115- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شمّوا النرجس و لو فی الیوم مرّة و لو فی الاسبوع مرة و لو و لو فی الشهر مرّة و لو فی السنة مرّة و لو فی الدّهر مرّة فانّ فی القلب حبّة من الجنون و الجذام و البرص و شمّه یدفعها.
فرمود: ببویید عطر گیاه نرگس را اگرچه روزی یک بار و اگر نشد هفته ای یک بار و اگر نشد، ماهی یک بار و اگر نشد، سالی یک بار و اگر نشد، در تمام عمرتان یک بار، زیرا: در قلب انسانذره ای از جنون و جذام و برص وجود دارد که بوییدن نرگس آن را از بین می برد.
116- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحنا خضاب الاسلام یزید فی المؤمن عمله و یذهب بالصّداع و یحد البصر و یزید فی الوقاع و هو سیّد الریاحین فی الدنیا و الاخرة.
فرمود: گیاه حنا رنگ و خضاب اسلام است، عمل مؤمن افزایش دهد و درد سر را رفع کند موجب افزونی بینایی شود و نیروی جماع زیاد کند، لذا بهترین گیاه در دنیا و آخرت است.
117- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالمرزنجوش شموه فانّه جید للخشام و الخشام دآء.
فرمود: بر شما باد استفاده و بوییدن مرزنگوش که برای خشام خوب است و خشام نوعی بیماری است.
118- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فضل دهن البنفسج علی الأدهان کفضل الاسلام علی أدیان.
فرمود: برتری روغن بنفشه در میان روغن ها مثل برتری اسلام است بر ادیان دیگر.
119- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من ورقة من ورق الهندباء الّا علیها قطرة من مآء الجنة.
فرمود: در هر برگ گیاه کاسنی قطره ای از آب بهشت قرار دارد.
120- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أراد ان یشم رائحتی فلیشم الورد الأحمر.
فرمود: اگر کسی بخواهد مرا ببوید، گل سرخ را ببوید.
لذا از این حدیث ایرانیان استفاده کرده به گل سرخ، گل محمدی گویند.
121- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما خلق اللّه شجرة أحبّ الیه من الحنّاء.
فرمود: در نزد خدای متعال هیچ درختی محبوب تر از درخت حنا نیست.
122- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نفقة درهم فی سبیل اللّه بسبعمائة ونفقة درهم فی خضاب الحنّاء بتسعة ألف.
فرمود: یک درهم در راه خدا هزینه کردن هفت صد درهم می ارزد و یک درهم برای رنگ کردن به حنا نُه هزار درهم ارزش دارد.
مقصود ارزش بالای رنگ کردن سر و ریش و احیاناً دست و پا با حنا است، مردان و زنان مسلمانی که سروریش خود را با حنا رنگ می کنند معمولاً عمر طولانی کرده و غالباً سالم زندگی می کنند.
123- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:زیّنوا موائدکم بالبقل فانّها مطردة للشیاطین.
فرمود: سفره های خود را با سبزیجات بیارایید، زیرا سبزیجات از بین برنده ی آلودگی ها و میکروب ها است.
124- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الشو نیز دواء من کل داء الّاالسام.
فرمود: سیاه تخمه دوای هر دردی است مگر مرگ را.
سیاه تخمه دارای خواص زیادی است. در گذشته برای آن که روزانه مصرف شود، نان را با سیاه تخمه آغشته می کردند، اخیراً در مقاله ای دیدم که در مراکز تحقیقاتی آمریکا روی سیاه تخمه، تحقیقات بسیاری کرده اند و حدود بیست نوع خاصیت آن را معلوم نموده اند.
125- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا الجبن فانّه یورث النّعاس و یهضم الطعام.
فرمود: پنیر را بخورید که خواب آور و هاضم غذا است.
چنان که در احادیث قبلی دیده شد، سفارش شده پنیر با گردو مصرف شود.
126- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا الثّوم فان فیها شفاء من سبعین داء.
فرمود: سیر بخورید زیرا در آن شفای هفتاد نوع بیماری است.
منظور از هفتاد دقیقاً هفتاد مورد نیست، بلکه خاصیت بی شمار سیر است که علم امروز آن را تأیید کرده است. از جمله: برای چربی خون، فشارخون و از بین بردن اقسام انگل ها در بدن مفید است. گویند: اگر در هنگام شیوع بیماری وبا، چند بوته سیر را در خانه آویزان کنید، محیط خانه را از آلودگی حفظ خواهد کرد، و نیز در هنگام شیوع وبا، علاوه بر رعایت اصول بهداشتی، بهتر است روزانه سیر مصرف شود و دهان بوی سیر دهد، و این کار چه بسا از بیماری وبا جلوگیری نماید.
پیامبر گرامی اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم در سال اول هجری وقتی وارد مدینه شد در خانه ی جابربن عبداللّه انصاری سکنی گزید. خانه ی جابر دو طبقه بود. پیامبر در طبقه هم کف زندگی می کرد و جابر در طبقه بالا می زیست. بیش تر اوقات همسر جابر غذایی که می پخت برای پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم هم می فرستاد. روزی غذایی درست کرد و به شوهرش جابر داد تا برای پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم ببرد. بعد از وقت صرف غذا، وقتی که جابر آمد ظرف راببرد غذا را نخورده دید. از پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم سؤال کرد، یا رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم این غذا چه اشکالی داشت که شما میل نفرمودید؟ پیامبر فرمود: به خاطر سیری که در این غذا هست. جابر گفت: یا رسول اللّه مگر خوردن سیر اشکالی دارد. حضرت فرمود: خیر، من سیر را خیلی دوست دارم. اما چون با مردم حشر و نشر زیادی دارم از این که دهانم بوی سیر دهد کراهت دارم وگرنه سیر خوراکی بسیار مطلوبی است.
127- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الثّوم و البصل و الکرّاث فلا یقربنا و لایقرب المسجد.
فرمود: کسی که سیر و پیاز و تره را بخورد نه به من نزدیک شود و نه به مسجد برود.
کراث، تره فرنگی را گویند که بوی تندی دارد.
128- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا دخلتم بلدا فکلوا من بقله و بصله یطرد عنکم داؤه و یذهب بالنصب و یشّد العصب و یزید فی الباه و یذهب بالحمی.
فرمود: هنگامی که به محل و آبادی جدیدی وارد شدید، از سبزیجات و پیاز آن محل بخورید، زیرا بیماری بومی را از بین ببرد و اعصاب را قوی کند، شهوت را زیاد نماید و تب را زایل کند.
زیرا علاج بعضی بیماری های بومی با سبزی و خصوصاً پیاز همان جا است. اگر دیده باشید، ماماهای قدیم، پیاز را به دو نیم می کردند و بالای سر زن تازه زایمان کرده می آویختند، این کار طبق دستور اطبای قدیم بود، که بعدها به صورت خرافی درآمد و صورتکی روی پیاز ترسیم می کردند. در حالی که اطبای قدیم می دانستند که پیاز جمع کننده ی میکروب های داخل اطاق است، لذا اطبای جدید گویند، پیاز مانده را نخورید، چون پیاز جمع کننده و کشنده میکروب هااست.
129- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالکرفس فانّه ان کان شی یزید فی العقل فهو هو.
فرمود: شما را به خوردن کرفس سفارش می کنم که اگر چیزی باشد که عقل را زیاد کند پس همان کرفس است.
130- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لو کان فی شی شفاء لکان فی السناء.
فرمود: اگر در چیزی شفا و درمان باشد همانا آن چیز سنا است.
131- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالاهلیلج الأسود فانه من شجر الجنه طعمه مر و فیه شفاء من کل داء.
فرمود: بر شما باد خوردن هلیله سیاه، زیرا از درختان بهشتی است، گرچه طعمش تلخ است ولی درمان هر دردی است.
132- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یستحب الحجامة فی تسعة عشر من الشهراو واحد و عشرین .
فرمود: حجامت کردن در نوزدهم یا بیست و یکم ماه مستحب است.
133- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فی لیلة اسری بی الی السّماء مامررت بملک من الملائکة و خیر ما تداویتم به الحجامة و الشونیز و القسط.
فرمود: در شب اسری در آسمان گذرم به گروهی از ملائکه افتاد. ملائکه گفتند: یا محمد صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم امتت را به حجامت و مداومت در آن و نیز به مصرف سیاه تخمه و گردو سفارش کن.
134- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکل الطین حرام علی کل مسلم.
فرمود: خوردن خاک بر مسلمانان حرام است.
135- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:و من و فی بطنه مثقال ذرة من الطین ادخله اللّه النّار.
فرمود: اگر کسی بمیرد و در شکمش ذره ای از خاک باشد، خدای متعال وی را داخل آتش خواهد کرد.
136- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل من الطین فان فیها ثلاث خصال تورث الداء و تعظم البطن و تصفر اللّون.
فرمود: اگر کسی خاک بخورد سه خصلت بد در وی ایجاد شود، سبب بیماری است، شکمش بزرگ شود و رنگ صورتش زرد گردد.
137- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من مرض سبعة أیام مرضاً سخیناً کفراللّه عنه ذنوب سبعین سنة.
فرمود: اگر مؤمنی هفت روز بیمار و تبدار شود، خدای متعال این بیماری را کفاری هفتاد سال گناهانش قرار دهد.
138- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا تکرهوا أربعة: الرمد، یقطع عروق العمی و الزّکام، فانه یقطع عروق الجذام و السعال فانه یقطع عروق الفالج و الدما میل، فانه تقطع عروق البرص.
فرمود: چهار چیز را بد مدارید: 1- گُل مژه که ریشه ی کوری را قطع کند. 2- زکام که ریشه ی جذام را قطع کند. 3- سرفه که ریشه ی فلج را قطع کند. 4- و دمل که ریشه ی بیماری پیسی را قطع کند.
139- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا وجع الا وجع العین و لاهم الا هم الدین.
فرمود: هیچ دردی چون درد چشم و هیچ غمی چون غم بدهکاری نیست.
140- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحمی تحط الخطا یا کما تحط من الشجرة الورق.
فرمود: تب موجب ریزش گناهان شود، درست مثل ریختن برگ از درخت.
141- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحمی نصیب کل مؤمن من النّار.
فرمود:تب برای مؤمن نصیبی از آتش است.
142- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من سبق العاطس بالحمدللّه امن من الشوص و اللوص و القلوص.
فرمود: اگر عطسه کننده به الحمدللّه سبقت جوید از درد شکم و سینه و گلو در امان خواهد بود.
143- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من عمل افضل من اشباع کبد جائع.
فرمود: هیچ کاری بهتر از سیر کردن شکم گرسنه نیست.
144- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من عبد یبیع قالداً الا سلط اللّه علیه تالفاً.
فرمود: هر بنده که چیز فاسد فروشد خدا تلف کننده ای را برای مال او مسلط کند.
حدیث، اشاره به بعضی تولید کنندگان و یا فروشندگان مواد غذایی است که وقتی یک ماده ی غذایی، فاسد شد آن را با ماده ی غذایی دیگر و مواد دارای طعم ترکیب کرده و به فروش می رساند، تا ضرر نکنند و یا نفع بیشتری ببرند. در حالی که طبق حدیث فوق، اموال چنین افرادی که خدا را در کارها ناظر و رازق نمی دانند، به صورتی تلف خواهد شد. مثلاً، خداوند فرزندی به وی می دهد تا موجب شرمساری و اتلاف مال وی گردد.
145- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما ملاء آدمی و عاء شراً من بطنه یجب ابن آدم أکلات یقمن صلبه.
فرمود: آدمی ظرفی بدتر از شکم پر نمی کند. برای آدمی زاده همین قدر غذا که بُنیه ی او را نگه دارد کافی است.
146- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک نصف الایمان و الوضوء نصف الایمان.
فرمود: مسواک کردن نیمی از ایمان است و وضو هم نیمی از ایمان است.
147- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک یزید الرجل فصاحة.
فرمود: مسواک کردن فصاحت مرد را افزون می کند.
پیامبر بزرگوار اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم ، آن قدر برای بهداشت فردی اهمیت قایل است که در احادیث مختلف وضو و مسواک را بخشی از ایمان دانسته است، اساساً شخصی که سر و صورت و بدن پاکیزه ای دارد از نظر روحی و روانی نسبت به دیگران احساس سربلندی و عزت نفس می کنند، گوستاو لوبون فرانسوی نویسنده ی تاریخ تمدن اسلام و عرب در کتاب خویش راجع به رعایت بهداشت و نظافت مسلمانان گوید: وقتی که مسلمین در سال 1453 م اروپا را فتح کردند، در خیابان های شهر اروپایی، علامت مشخصه ی یک فرد مسلمان از یک فرد مسیحی اروپایی، رعایت بهداشت و نظافت از طرف مسلمانان بود.
148- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک مطهرة للفم مرضاة للرب و مجلاة للبصر.
فرمود: مسواک کردن موجب پاکی دهان و رضایت پروردگار و روشنی چشم است.
149- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السواک سنة فستاکوا أیّ وقت شئتم.
فرمود: مسواک کردن سنت است. هر وقت خواستید مسواک کنید. بعضی از مردم عادت کرده اند فقط در شب موقع خوابیدن مسواک کنند، در حالی که رسول گرامی صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم برای مسواک کردن و تمیزی دهان و دندان اهمیت زیادی قایل بودند و این که فرمودند: هر وقت خواستید مسواک کنید، یعنی هر وقت غذا خوردید و یا هرگاه دهان نیاز به شست وشو داشت، مسواک کنید.
150- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السواک من الفطرة.
فرمود: مسواک کردن اقتضای فطرت است.
151- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالزبیب فانه یکثف المرة و یذهب بالبلغم و یشد العصب و یذهب بالعیاء و یحسن الخلق و یطیب النفس و یذهب بالهم.
فرمود: مویز(کشمش) خورید که صفرا را غلیظ کند و بلغم را ببرد و عصب را قوی کند و کُندذهنی را زایل نماید و خُلق را نیکو کند و جان را پاک دارد و غم را ببرد.
152- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نفقی و لاتحصی فیحصی اللّه علیک و لا توعی فیوعی اللّه علیک.
فرمود: خرج کن وحساب مَکن که خدا بر تو حساب کند و بخل مَوَرز که خدا بر تو بخل وَرزَد.
153- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أخشی ما خشیت علی امّتی کبر البطن و مداومة النّوم و الکسل و ضعف الیقین.
فرمود: بر امّت خویش، بیش تر از هر چیز، از شکم پرستی و پرخوابی و تنبلی و بی ایمانی بیمناکم.
154- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:البطانة تقسی القلب.
فرمود: پرخوری دل را سخت می کند.
155- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قل طعامه صح بدنه و من کثر طعامه سقم بدنه و قسی قلبه.
فرمود: هر کس کم خورد، سالم ماند، و هر که بسیار خورد، تنش بیمار و دلش سخت گردد.
156- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نصف ما یحفر لامتی من القبور من العین و المعدة.
فرمود: نیمی از قبرهایی که برای امت من حفر می شود از چشم بد و پرخوری است.
157- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:آکل کما یأکل العبد و جالس کما یجلس العبد.
فرمود: مانند بندگان غذا می خورم و مانند آن ها بر زمین می نشینم.
158- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا استکتم فاستاکوا عرضا.
فرمود: وقتی مسواک می کنید مسواک را به عرض دهان بکشید.
159- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اغسلواثیابکم و خذوا من شعورکم و أستاکوا و تزینوا و تنظفوا فان بنی اسرائیل لم یکونوا یفعلون ذلک فزنت نساؤهم.
فرمود: لباس های خود را تمیز کنید و موهای خود را کم کنید، (مرتب کنید)مسواک بزنید و آراسته و پاکیزه باشید، زیرا جُهودان چنین نکردند و زنانشان زناکار شدند.
هر یک از این احادیث در جای خود ارزش والایی دارند، اما این حدیث شریف گویای حقیقتی است، خیلی از زنان و مردان جامعه ی ما وقتی که ازدواج کردند، دیگر اهمیتی به سر و وضع ظاهری خود نمی دهند، در حالی که آراستن خویش در هر موقع، خصوصاً بعد از ازدواج اهمیت دارد، چه مرد و چه زن به رفتار طرف مقابل توجه دارد، رفتار و کردارش در ذهن وی اثر می گذارد. وقتی همسرتان مدتی با موهای ژولیده، احیاناً دهان بدبو و ظاهر کثیف در جلوی شما ظاهر شود آثار مخرب این رفتار، خصوصاً اگر یکی از زوجین به حفظ ظاهر اهمیت داده و دیگری چنین چیزی را مهم نداند، تدریجاً در وی اثر بد می گذارد.طبیعتاً این زندگی دوامی نخواهد داشت و اگر هم داشته باشد، همواره با اختلاف و درگیری توأم است. کسی که به سر و وضع و ظاهر خود اهمیت می دهد، در واقع اهمیتی است که برای دیگران قایل است. گویند: دیوژن فیلسوف کلبی یونان با سر و وضعی نامرتب در انظار ظاهر می شد، شخصی به وی گفت: چرا لباس زیبا و مرتب نمی پوشی؟ وی گفت: لباس زیبای تن من، زحمتی است برای من و لذتش برای دیگران است، من چنین کاری را نمی کنم.
160- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکرموا الخبز فان اللّه أنزله من برکات السمآء و أخرجه من برکات الأرض.
فرمود: نان را گرامی شمارید، زیرا: خداوند آن را از برکات آسمان فرو فرستاد، و از برکات زمین بیرون آورد.
161- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أمرت بالسّواک حتی خشیت أن یکتب علی .
فرمود: مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که ترسیدم مسواک زدن بر من واجب شود.
162- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أمرت بالسّواک حتی خفت علی أسنانی.
فرمود:مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که بر دندان های خود بیمناک شدم.
163- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان أطیب طعامکم ما مسته النّار.
فرمود: بهترین غذاهای شما آن است که با آتش پخته شود.
164- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان أفواهکم طرق للقرآن فطیبوها بالسّواک.
فرمود: دهان های شما معبر قرائت قرآن است، آن را با مسواک کردن پاکیزه کنید.
165- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان الاسلام نظیف فتنظفوا فانه لایدخل الجنة الا نظیف.
فرمود: اسلام پاکیزه است، شما نیز پاکیزه باشید که هر کس پاکیزه نیست به بهشت نمی رود.
166- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی جمیل یحب الجمال سخی یحب السخاء، نظیف یحب النظافة.
فرمود: خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد، بخشنده است و بخشش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزه گی را دوست دارد.
167- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی خلق الجنة بیضاء و أحب شی الی اللّه البیاض.
فرمود: خداوند بهشت را سفید آفریده و سفیدی از همه ی رنگ ها پیش خدای متعال محبوب تر است.
168- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان اللّه تعالی طیب یحب الطیب نظیف یحب النظافة، کریم یحب الکرم، جواد یحب الجود فنظفوا افبیتکم و لا تشبهوا بالیهود.
فرمود: خداوند خوش بو است و بوی خوش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزه گی را دوست دارد، بزرگوار است و بزرگواری را دوست دارد، بخشنده است و بخشش را دوست دارد، پس درون خانه های خویش را پاکیزه دارید و مانند یهودان مباشید.
169- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی یبغض الوسخ و الشعث.
فرمود: خداوند متعال کثافت و ژولیدگی را دشمن دارد.
170- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لیرضی عن العبدأن یأکل الاکلة فیحمده علیها اویشرب الشربة فیحمده علیها.
فرمود: خداوند از بنده خشنود می شود به این که غذا بخورد و خدا را سپاس گزارد، یا آب بیاشامد و خدا را حمد نماید.
171- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه یحب اذا أنعم علی عبده ان یری اثر نعمته علیه و یبغض البؤس و التباؤس.
فرمود: خداوند دوست دارد که وقتی به کسی نعمت داد، اثر نعمتش بر او آشکار دیده شود و از فقر و اظهار فقر بیزار است.
گویند: مقدّس اردبیلی روزی عمامه ای زیبا بر سر گذاشته بود، بعضی از حاضرین در مجلس، به وی ایراد کردند که این عمامه ی زیبا و رنگارنگ زیبنده ی شما نیست، مقدّس در جواب اشکال کننده، حدیث فوق را قرائت کرد. آدم هایی که دائماً زار می زنند را دیده اید، اینان تا از حالشان می پرسی، از گرفتاری زندگی خود شکوه می کنند، این چنین آدم هایی از هزاران نعمت الهی بهره می برند ولی هیچ یک از این نعمت ها آن ها را راضی نمی کند، اما با اندک کمبودی در زندگی، شکوه و شکایت سر می دهندکه ای داد بیداد!...
172- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی الجسد مضغة اذا صلحت صلح الجسد کله و اذا فسدت فسد الجسد کله الّا و هی القلب.
فرمود: در تن پاره گوشتی است که وقتی سالم باشد تمام تن به صلاح آید و وقتی فاسد شود همه ی تن فاسد شود و آن قلب است.
173- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ للطّاعم الشّاکر من الأجر مثل ما للصّائم الصّابر.
فرمود: پاداش آن که غذا می خورد و شُکر می گزارد مانند زوره دار صبور است.
174- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ من السنة ان یخرج الرجل مع ضیفه الی باب الدار.
فرمود: خوبست که مرد با مهمان خود تا درب خانه برود.
175- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بئس الطعام العرس یطعمه الاغنیاء و یمنعه المساکین.
فرمود: چه بد است غذای عروسی که ثروتمندان از آن بخورند و فقیران محروم مانند.
176- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:برد و اطعامکم یبارک لکم فیه.
فرمود: غذای خود را سرد کنید تا بر شما مبارک باشد.(گوارا باشد)
177- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:رب طاعم شاکر أعظم اجراً من صائم صابر.
فرمود: چه بسا کسانی که غذا خورند و شکر کنند و پاداششان از روزه دار صابر بیش تر باشد.
178- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:سخافة بالمرء أن یستخدم ضیفه.
فرمود: سبک عقلی مرد آن است که میهمان خویش را به خدمت گیرد.
179- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:صوموا تصحوا.
فرمود: روزه بدارید تا تندرست شوید.
180- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الصحة والفراغ نعمتان مکفورتان.
فرمود: صحت و فراغت دو نعمت است که کفران آن کنند.
181- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:طهور الطعام یزید فی الطّعام و الدّین و الرزق.
فرمود: پاکیزگی غذا، غذا و دین و روزی را فزون کند.
182- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالسّواک فانه مطیبة للفم مرضاة للرب.
فرمود: مسواک کنید که مایه ی پاکیزگی دهان و رضای خداست.
183- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالسّواک فنعم الشی ء السواک یشد اللثة و یذهب بالبخر و یصلح المعدة و یزید فی درجات الجنة و یرضی الرّب و یسخط الشیطان.
فرمود: مسواک کنید که مسواک خوب چیزیست: لثه را محکم کنید، بوی دهان ببرد، معده را به صلاح آورد، درجات بهشت بیفزاید، پروردگار را خشنود کند و شیطان را به خشم آورد.
184- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فی السّواک ثمانیة خصال: یطیب الفم، و یشد اللثه، و یجلو البصر، و یذهب البلغم، ویفرح الملائکة، و یرضی الرب، و یزید فی الحسنات، و یصح المعدة.
فرمود: در مسواک کردن هشت فایده است: دهان را پاکیزه کند و لثه را محکم کند و چشم را روشن کند و بلغم را ببرد و فرشتگان را خوشحال کند و پروردگار را خشنود نماید، و اعمال خوب را بیفزاید، و معده را به صلاح آورد.
185- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کثرة الضحک تمیت القلب.
فرمود: خنده ی بسیار دل را بمیراند.
186- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کبر مقتاً عنداللّه الأکل من غیر جوع والنّوم من غیر سهروالضحک من غیر عجب.
خوردن بی گرسنگی و خواب بدون خستگی و خنده بی شگفت، نزد خدای متعال به سختی منفور است.
187- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیک بحسن الکلام وبذل الطّعام.
فرمود: بر شما باد به نیکو سخن گفتن و غذا به دیگران خوراندن.
188- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بئس العبد المحتکر: انّ أرخص اللّه تعالی الاسعار حزن و انّ أغلاها اللّه فرح.
فرمود: چه بد است محتکری که اگر خدا قیمت ها را ارزان کند غمگین شود و اگر گران کند خوشحال گردد.
189- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:التّاجر ینتظر الرّزق و المحتکر ینتظر اللّعنة.
فرمود: تاجر در انتظار روزیست و محتکر در انتظار لعنت.
190- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الجالب الی سوقنا کالمجاهد فی سبیل اللّه و المحتکر فی سوقنا کالملحد فی کتاب اللّه.
فرمود: آن که به بازار ما چیزی وارد کند، مانند آن کس است که در راه خدا جهاد می کند و آن که در بازار ما احتکار می کند مانند کسی است که در کتاب خدا کافر به شمار رفته است.
191- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا واشربوا و تصدقوا و البسوا فی غیر اسراف و لامخیله.
فرمود: بخورید و بنوشید و صدقه دهید و بپوشید بی اسراف و تکبّر.
192- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قدر رزقه اللّه و من بذر حرمه اللّه.
فرمود: هر که اندازه نگه دارد خدایش روزی دهد و هر که اسراف کند خدایش محروم کند.
193- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من اقتصد اغناه اللّه، و من بذر افقره اللّه، و من تواضع رفعه اللّه، و من تجبر قصمه اللّه.
فرمود: هر که میانه روی کند خدا بی نیازش کند و هر که اسراف کند خدا فقیرش کند و هر که فروتنی کند خدایش بلند مرتبه دارد و هر که بزرگی فروشد خدایش در هم شکند.
194- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شر النّاس من أکل وحده و منع رفده و جلد عبده و شرمنه من لایقبل معذرة و شرمنه من لایرجی خیره و لا یمؤمن شرّه.
فرمود: بدترین مردم کسی است که تنها غذا بخورد و میهمان بی نصیب کند و خدمتکار خویش بزند و بدتر از او کسی است که خطایی را نبخشد و عذری را پذیرا نباشد و بدتر از او کسی است که به خیرش امیدی نیست و از شرّش کسی در امان نیست.
195- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتصاحب الامؤمنا و لایأکل طعمامک الأتقی.
فرمود: جز با مؤمن مصاحبت مکن و غذای تو را جز پرهیزگار نخورد.
196- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا یشبع المؤمن دون جاره.
فرمود: مؤمن نباید بدون همسایه ی خود سیر شود.
197- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من اطعم مسلما جائعاً اطعمه اللّه من ثمار الجنة.
فرمود: هر که مسلمان گرسنه ی را غذا دهد خداوند از میوه های بهشت به او بخوراند.
198- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من موجبات المغفرة اطعام المسلم السغبان.
فرمود قال رسول اللّه:غذا دادن به مسلمان گرسنه موجب آمرزش گناهان است.
199- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ساعات الأمراض یذهبن ساعات الخطایا.
فرمود: لحظات بیماری نابود کننده ی اوقات گناه است.
200- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أطعموا طعامکم الأتقیاء و أولوا معروفکم المؤمنین.
فرمود: غذای خود را به پرهیزکاران بخورانید و نیکی های خود را درباره ی مؤمنان انجام دهید.

روایت 201 تا 300

201- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی یدخل بلقمة الخبز و قبضة التمر و مثله مما ینفع المسکین ثلاثة الجنة، صاحب البیت الآمر به و الزوجة المصلحة و الخادم الذی یناول المسکین.
فرمود: خداوند به وسیله ی یک لقمه نان و یک مشت خرما و امثال آن که فقیر را سودمند افتد سه تن را به بهشت می برد، صاحب خانه که به دادن آن فرمان دهد و زنی که آن را آماده کند و خادمی که آن را به فقیر دهد.
202- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تداووا فانّ الّذی انزل الداء انزل الدواء.
فرمود: مداوا کنید زیرا آن که درد را فرستاد دوا را نیز فرستاد.
203- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الثلث و الثلث کثیر انک أن تذر ورثتک اغنیاء خیر من أن تذرهم عالة یتکففون الناس و انک لن تنفق تنقة تبتغی بها وجه اللّه الا أجرت بها حتی ما تجعل فی أمرأتک.
فرمود: ضمن وصیت، فقط ثلث مال خود را به دیگران ده و ثلث بسیار است، تو اگر وارثان خود را بی نیاز واگذاری بهتر از آن است که فقیر و محتاج مردم باشند، تو هیچ خرجی در راه خدا نمی کنی، مگر آن که در مقابل آن پاداش می یابی، حتی غذایی که به زن خود می خورانی.
204- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لو أنّ ابن آدم هرب من رزقه کما یهرب من الموت لادرکه رزقه کما یدرکه الموت.
فرمود: اگر آدمی زاد از روزی اش بگریزد، چنان که از مرگ می گریزد، روزی اش بدو رسد، چنان که مرگ می رسد.
205- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أجیبوا الداعی و لاتردوا الهدیة و لاتضربوا المسلمین.
فرمود: دعوت را بپذیرید، هدیه را رد مکنید و با مسلمانان زد و خورد نکنید.
206- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تداووا بألبان البقر فانی ارجوا ان یجعل اللّه فیها شفاء فانها تأکل من کل الشجر.
فرمود: با شیر گاو مداوا کنید، زیرا من امیدوارم که خدا در آن شفا قرار داده باشد، از آن جهت که از هر نوع گیاه می چرد.
207- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خمس من سنن المرسلین: الحیاء و الحلم و الحجامة و السواک و التعطر.
فرمود: پنج چیز از سنت پیغمبران است: حیا و حلم و حجامت و مسواک و عطر زدن.
208- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی الحجم شفاء.
فرمود: حجامت مایه ی شفاست.
209- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی حیث خلق الداء خلق دواء فتداووا.
فرمود: خداوند که درد را آفریده درمان آن را نیز آفرید، پس دردهای خویش را درمان کنید.
210- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لم یضع داء الا وضع له شفاء.
فرمود: خدا دردی پدید نیاورد جز آن که علاجی برای آن قرار داده است.
211- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لم ینزل داء الا انزل له شفاء الا الهرم.
فرمود: خداوند دردی پدید نیاورد جز آن که علاجی برای آن قرار داده به جز پیری.
212- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لم ینزل داء الا انزل له دواء علمه من علمه و جهله من جهله، الا السام و هو الموت.
فرمود: خداوند دردی را خلق نکرده جز این که دوایی برای آن فرستاده است، مگر مرگ را که درمان ندارد و این مطلب را عالم بداند و جاهل نداند.
213- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه یبتلی عبده المؤمن بالسقم حتی یکفر عنه کل ذنب.
فرمود: خداوند بنده ی مؤمن خود را به بیماری مبتلا می کند تا همه ی گناهان او را بریزد.
214- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تداووا عباداللّه فانّ اللّه تعالی لم یضع داء الّا وضع له دواء غیر داء واحد الهرم.
فرمود: بندگان خدا! امراض خود را مداوا کنید، زیرا خدا مرضی پدید نیاورد جز آن که دوایی برای آن قرار داده مگر یک درد، و آن پیری است.
215- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلواالزّیت و أدهنوا به فانّه من شجرة مبارکة.
فرمود: زیتون خورید و از روغن آن نیز استفاده کنید که این درخت مبارک است.
یعنی از روغن زیتون علاوه بر خوردن به بدن خود نیز بمالید.
216- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا جمیعاً ولاتفرقوا فانّ الطعام الواحد یکفی الاثنین و طعام الاثنین یکفی الثلاثة والأربعة کلوا جمیعاً ولاتفرقوا فانّ البرکة مع الجماعة.
فرمود: با هم غذا خورید و پراکنده مشوید که غذای یکی برای دو تن کافی است و غذای دو تن برای سه تن و چهار تن کافی است، با هم غذا خورید و پراکنده مشوید، که برکت قرین جماعت است.
217- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لکل شی زکاة و زکاة الدّار بیت الضیافة.
فرمود: هر چیزی را زکاتی است و زکات خانه اطاق پذیرایی است.
218- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لو اهدی الیّ کراع لقبلت و لو دعیت الیه لأجبت.
فرمود: اگر پاچه گوسفندی به من هدیه دهند می پذیرم و اگر به خوردنش دعوتم کنند اجابت می کنم.
219- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتکلفوا للضّیف.
فرمود: برای مهمان تکلیف مکنید.
220- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتمیتوا القلوب بکثرة الطعام و الشّراب فانّ القلب یموت کالزرع اذکثر علیه الماء.
فرمود: دل های خویش را به زیاد خوردن و نوشلدن نکشید که دل چون زراعت است وقتی آب آن زیاد شد، خواهد مرد.
221- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أثنان علیلان ابداً، صحیح محتم وعلیل مخلّط.
فرمود: دو کس پیوسته بیمار و رنجور باشند، تندرستی که از خوردن پرهیز کند و بیماری که از خوردن نپرهیزد.
222- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کان یأمر بدفن سبعة اشیاء من الانسان الشعر و الظفر و الدم و الحیض و المشیمة و السّن و العلقة.
رسول اکرم صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم به دفن کردن هفت چیز تأکید می فرمود: و آن هفت چیز عبارت است از: مو، ناخن، خون بدن، خون حیض، بچه دان، دندان، و علقه یعنی خون بسته شده ای که آدمی از آن به وجود می آید.
این هفت چیز مخصوصاً خون و علقه عامل مهمی برای نشو و نمای میکروب ها هستند و در صورتی که دفن نگردند، ممکن است افراد جامعه به بیماری های صعب العلاج مبتلا گردند.
223- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من شرب الخمر بعد ما حرمها اللّه علی لسانی فلیس بأهل أن یتزوج اذا خطب.
فرمود: هر کس شراب(مایع مست کننده) نوشد، بعد از آن که خداوند از زبان من نوشیدن آن را حرام نمود، پس اگر خواستگاری کرد، برای زناشویی و تزویج شایستگی ندارد.
224- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ایّاکم و الاستمناء فانّه یورث الداء و یجرکم الی النّار.
فرمود: از استمنا سخت بپرهیزید که استمنا تولید بیماری می کند، و شما را به سوی آتش می کشاند.
علم پزشکی مضرات استمناء را که از جمله آن ها مالیخولیا، دیوانگی، تنگی نفس، خفقان و طپش قلب است مسلم دانسته است.
مهمترین عامل مؤثر که پسران و دختران را از شراره های این آتش خانمان سوز می رهاند همانا اختیار همسر است که پیغمبر بزرگ اسلام، بدان سفارش اکید، فرموده است.
225- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تحت کل شجرة جنابة فبلوا الشعر و انقوا البشرة.
فرمود: در بن هر موی، آثاری از جنابت است، پس بعد از جنابت، موها را شسته و پوست بدن را پاک نمایید.
226- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتسترضعوا الحمقاء و لا العمشاء فان اللبن یعدی.
فرمود: زنان کم عقل و مبتلا به درد چشم را به دایگی اطفال انتخاب نکنید، زیرا شیر منتقل کننده است.
برخی از بیماری ها از طریق شیر به نوزاد انتقال می یابد.
227- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کره اللّه ان یکلم الرجل مجذوماً الّا أن یکون بینه و بینه قدر ذراع.
فرمود: خداوند بد دارد که شخصی با مجذوم(کسی که مبتلا به بیماری خوره است) صحبت کند، مگر این که مقدار یک ذراع بین ایشان فاصله باشد.
228- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یشرب الماء المغلی فان ماء المغلی ینفع من کل شی ء.
فرمود: آب جوشیده نوشیده شود، چه آن که آب جوشیده نافع است و زیان نمی رساند.
زیرا آب ها غالباً آلوده به میکروب است و با جوشیدن، میکروب ها از بین می روند. آن گاه صبر کنید تا سرد شود بعد بخورید. البته این عمل در مکان هایی که آب لوله کشی نیست باید انجام شود تا آلودگی آن از بین رود و گرنه آب لوله کشی تصفیه شده است.
229- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یا معشر النّاس علیکم بالباه!
فرمود: ای گروه مردم جماع بر شما لازم است!
منی که از فضولات هضم رابع است، هرگاه مقدار زیادی از آن، در بدن جمع شود، مخصوصاً اگر شخص جوان، دَمَوی مزاج و فربه باشد، در اثر اعتدال در جماع، تقویت حرارت غریزی کرده، هم و غم و فکر را از خود سلب می کند و حدّت غضب را از خود دور می سازد، لکن اگر مجرد بماند و منی بسیاری در او جمع شود احداث درد، در طرف بالای ران و خصیتین نموده، فَرَح او کم و موجب کسالت و بلادت و تاریکی چشم و سنگینی سر و ضعف اعصاب و کم اشتهایی گردد.
230- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتووا التّراب خلف باب فانه مأوی الشیطان.
فرمود: خاکروبه را پشت در نریزید چه خاکروبه مسکن شیطان است.
منظور از شیطان همان میکروب است، که تولید بیماری می کند.
231- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من فقه الرجل انّ یختار موضعاً لبوله.
فرمود: و از دانایی مرد آن است که برای ادرار خود محلی اختیار کند.
منظور همان سرویس بهداشتی است، سرویس های بهداشتی در حفظ سلامت و بهداشت خانواده بسیار مهم اند. سازمان ملل یک روز از سال را روز توالت نامید (به دلیل اهمّیت سرویس های بهداشتی). استفاده از صابون را برای کودکان باید اجباری کرد و نیز چقدر خوب است که مردم مسلمان همان طورکه گوسفند برای مکان های مذهبی نذر می کنند، صابون و مواد شوینده ی بهداشتی نیز برای توالتهای عمومی نذر کنند تا در این مکان ها آلودگی فراگیر نشود، معلوم نیست خیر بودن نذر صابون، کم تر از چیزهای دیگر باشد.
232- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نهی انّ یتغوط الرجل علی شفر بئر یستعذب منها او علی شفر نهریستعذب منها.
پیغمبر اکرم نهی فرمود، که مردم نباید در لب چاه یا کنار نهری که آب آشامیدنی از آن برداشته می شود قضای حاجت کنند، زیرا خیلی از میکروب ها وارد آب می شود و با نوشیدن آن آب، بسیاری از بیماری ها مثل حصبه، وبا و برخی از انگل ها در انسان ایجاد می شود.
233- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نهی انّ یبول احد تحت شجرة مثمرة.
نهی فرمود: که مردم نباید زیر درخت میوه دار بول و ادرار کنند.
چون خیلی از بیماری ها از خوردن میوه ی آلوده به انسان سرایت می کند، پس باید منبع آلودگی را از آن دور کرد.
234- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:التدبیر نصف العیش.
فرمود: عاقبت اندیشی نیمی از زیستن است.
اگر اشخاص به اندازه ی کافی امکانات کافی داشته باشند و درست مصرف کنند از خیلی امراض روحی و جسمی نجات می یابند. زیرا کسانی که درآمد ندارند همیشه از لحاظ روحی پریشان هستند و چون امکانات مالی ندارند دچار سوء تغذیه و عوارض بعد آن می شوند.
235- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ثلاثة یتخوف منهن الجنون، التغوط بین القبور، و المشی فی خفّ واحد، و الرجل ینام وحده.
فرمود: سه کار است که در آن ها بیم دیوانگی است: 1- در گورستان غایط کردن 2- با یک لنگه کفش راه رفتن 3- یکّه و تنها خوابیدن.
236- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ الحمی من قیح جهنّم فبردواها بالماء.
فرمود: همانا تب اثر جوشانی از جهنم است، پس با آب سرد بدن را خنک کنید.
237- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أتخّذ ثوبا فلینظفه.
فرمود: هر کس که لباس بپوشد، باید لباسی نظیف و پاکیزه به تن نماید.
238- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نیه ان یشاب اللبن بالماء.
فرمود: شیر را با آب مخلوط مسازند.
239- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اغتنموا برد الربیع فانّه یفعل بابدانکم مایفعل باشجارکم و اجتنبوا برد الخریف فانّه یفعل بابدانکم مایفعل باشجارکم.
فرمود: غنیمت شمارید خنکی بهار را، که با بدن های شما آن کند که با درختان می کند و برکنار دارید خود را از خنکی فصل خزان، که با بدن های شما همان کند که با درختان می کند!
240- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم باللبان فانّه یلسح الحّر کما یلسح الاصبع العرق عن الجبین و یشدّالظهر و یزید فی العقل و یذکی الذهن و یجلوا البصر و یذهب النسیان.
فرمود: بر شما خوردن کندر لازمست، که زیادی حرارت را از دل پاک کند چنان که انگشت، عرق را از صورت پاک کند و نیز کمر را محکم نموده و موجب افزایش عقل شود و ذهن را مستعد، دیده را روشن و فراموشی را از بین می برد.
المنجد - لُبان هم به معنی کندر و هم به معنی سقز است، شاید در این حدیث سفارش به جویدن سقز شده باشد، اهل فن باید بیشتر تحقیق کنند.
241- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لیس للصّبی خیر من لن امّه.
فرمود: برای کودک چیزی بهتر از شیر مادر نیست.
242- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من انسان الاوفی رأسه عرق من جذام فبعث اللّه علیه الزکام فیذبه فاذا وجده أحدکم فلیدعه و لایداویه حتی یکون اللّه یداویه.
فرمود: نیست هیچ بشری جز این که در سر او رگ و ریشه ای از خوره موجود می شود، پس خداوند می انگیزد زکام را بر وی، که آن را آب کند و از بین ببرد، پس هرگاه یکی از شما زکام شود آن را واگذارد. در صورتی که لازم به مداوا نباشد، در صدد مداوای آن برنیاید تا وقتی که خداوند آن را مداوا کند و بالطبع بهبودی یابد.
در حدیث دیگری از رسول گرامی اسلام روایت شده که آن حضرت فرمود: به من نسبت جنون می دهند و حال آن که من زکام می کنم، از این حدیث و احادیث فوق استفاده می شود که زکام برای بدن خصوصاً مغز انسان بسیار مفید است، زکام علاوه بر آن که آب بدن را تنظیم می کند موجب شست وشوی مخاط بینی نیز می شود. از طرفی در بین عامه ی مردم، به کسی که حالت جنون و حماقت داشته باشد، اصطلاحاً می گویند فلانی خشک مغز است و یا به بینی خود با انگشت اشاره می کنند و می گویند فلانی قوای دماغی اش خشک است، و نیز در بین قدیمی ها معروف بود که هنگام احوال پرسی می گفتند: تر دماغ هستی؟ این ها همه گرفته شده از روایات فوق است، در ضمن در علم جدید هم بعضی از پزشکان معتقدند که زکام را به حال خود بگذارید و معالجه نکنید، البته زکام غیر از آنفولانزا و یا بیماری عفونی مخاط بینی است، زکام یعنی آبریزش بینی، نوعی بیماری ویروسی است که نیاز به درمان ندارد، بلکه باید دوره ی بیماری طی شود، اما اگر در اثر بی احتیاطی و عدم پرهیز خصوصاً در مواجهه ی شخص زکامی با سرخ کردنی ها، زکام به بیماری گلو درد، و مانند آن تبدیل شود که بسیار خطرناک است و نیاز به درمان دارد.
243- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الزکام جند من جنود اللّه یبعثه علی الداء فیزیله.
فرمود: زکام لشکری از لشکریان حضرت حق است، که خداوند آن را به جهت دفع امراض آفرید.
244- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الرضاع یغیر الطباع.
فرمود: شیر دادن دایه، طبیعت اطفال را تغییر دهد و دگرگون سازد.
یعنی برای فرزندان خود مادران رِضاعی خوب و سالم انتخاب کنید که فرزندان از طریق شیر، طبیعتشان تغییر می کند.
245- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:العطاس للمریض دلیل علی العافیة و راحة البدن.
فرمود: عطسه ی بیمار شاهد بر خوبی و آسودگی اوست.
لذا مسلمانان بعد از شنیدن عطسه گویند: عافیت باشد.
246- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:عقوق الوالدین یبترّ العمر.
فرمود: آزردن پدر و مادر عمر را کوتاه کند.
247- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:مااستفاد أمرء مسلم فائدة بعدالاسلام افضل من زوجة مسلمة تسرّء اذا نظر الیها و تطیعه اذا امرها و تحفظه اذا غاب عنها.
فرمود: مسلمان را هیچ بهره ای بعد از اسلام، به مانند زن خوب که مسلمان باشد نیست به طوری که هرگاه نظر بِدان زن کند شادان شود، هرگاه دستوری به وی دهد، زن دستورش را اجرا نماید و چون غایب شود، آن زن در حفظ مال و حیثیت او بکوشد. چنان که سعدی علیه الرحمه گوید:
زن خوبروی فرمانبر پارسای - کند مرد درویش را پادشای
248- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکل السفرجل یذهب ظلمة البصر.
فرمود: خوردن بِه، تاریکی دیدگان را برطرف سازد.
بِه، سرشار از ویتامین A و B و املاح آهکی تانن است.
249- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا السفرجل و تهادوبینکم، فانه یجلواالبصر و ینبت المودة فی القلب و اطعموا حبالاکم فانه یحسن اولادکم.
فرمود: بِه را بخورید و به عنوان هدیه بین خودتان بفرستید، زیرا چشم را جلا می دهد، دوستی و مودّت را بر قلب قرار می دهد. به زنان حامله نیز بدهید، زیرا باعث نیکویی و خوبی اولاد شما می شود.
250- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتسترضعواالحمقاء فانّ اللبن یشبّ علیه.
فرمود: زنان احمق را دایه و شیردهنده ی اطفال خود قرار ندهید، زیرا پرورش کودک با شیر است.
251- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل السداب و نام علیه أمن من الدوران و ذات الجنب.
فرمود: هر کس سداب خورد و به خواب رود از دوران مغز و ذات الجنب در امان باشد.
252- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الطین فمات فقداعان علی قتل نفسه.
فرمود: هرکس گِل خورد و بمیرد، به یقین بر مرگ خویش کمک کرده است.
253- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ترک العشاه مهرمة.
فرمود: ترک کردن غذای شب، پیری آورد.
254- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّا أفصح العرب بیدانی ارتضعت من بنی زهرة.
در مقام تأثیر شیر در روحیه ی کودک آن حضرت فرمود: من فصیح ترین عربم از آن جا که از بنی زهره شیر خوردم.
بنی زهره قبیله ای از قبایل عربند که در فصاحت و زبان آوری شهره بودند.
255- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:غسل الیدین فی أول الطعام ینفی الفقر و فی آخره ینفی الهّم.
فرمود: شست وشوی دستان قبل از خوردن غذا فقر را از بین برد و شست وشوی دستان پس از غذا غم و اندوه را از بین برد.
اهمیت این حدیث شریف پوشیده نیست! بسیاری از افراد، خصوصاً طبقات فقیر جامعه، بیش تر فقرشان از کثیفی و بیماری است. احادیث نبوی بسیاری درباره ی رابطه ی فقر و کثیفی وارد شده، بعضی از زنان با دست های آلوده به سینه ی خود دست می زنند و بعد به بچه شیر می دهند.و کودک از همان اول کودکی دائماً بیمار است. با توجه به هزینه های سنگین درمان، فقیر بودن شخص مسلم است زیرا از طرفی شخص توان فعالیت ندارد و از طرف دیگر باید هزینه ی درمان را بپردازد. عمل ساده شست وشوی دست ها، قبل و بعد از غذا خوردن، کاری بسیار مهم است و اهمیت به سزایی در سلامت و بهداشت انسان دارد.
256- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الریح الطیّب یشد القلب ویزید فی الجماع.
فرمود: بوی خوش دل را قوی ساخته، مزید بر جماع نیز هست.
257- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من بات و فی یده غمر فعرض له عارض فلا یلومّن الاّ نفسه.
فرمود: کسی که بر بستر خواب رود و دستش به چربی آلوده باشد و بیمار شود، کسی جز خویشتن را سرزنش نکند.
258- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یسرّوا و لا تعسروا.
فرمود: (در امور دنیوی) آسان گیر باشید نه سخت گیر!...
این حدیث شریف مربوط به اعصاب و روان انسان است، چون انسان های سخت گیر بر اعصاب و روان خود فشار عصبی وارد می کنند و موجب کوتاهی عمر و بیماری خویش می شوند در حالی که انسان های اهل تسامح و تساهل در امور دنیوی، زندگی راحت تری دارند و کم تر دچار بیماری های روانی می شوند. خونسردی و آرامش خاطر در امور دنیا مایه ی تسکین قلب و اعصاب است، چنان که عجله و سخت گیری موجب فشار اعصاب و قلب و بی نظمی دستگاه حیات است.
259- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:معاشر الشباب علیکم بالبائة فمن لم یستطع فعلیه بالصوم فان الصوم له و جاء.
فرمود: ای گروه جوانان بر شما جماع و گرفتن همسر لازم است. پس هر کس که بر آن قدرت ندارددارای همسر نیستروزه بگیرد، همانا روزه سختی عذوبت را تسکین می دهد.
260- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:و کان اذا اتی مریضاً - قال اذهب الوسواس و البأس برب الناس اشف و انت الشافی لاشفاء الاشفاؤک.
فرمود: هر وقت رسول خدا صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم به عیادت بیماری می رفت، برای شفای او دعای فوق و کلام بالا را ذکر می فرمود، دعا نیز مانند صدقه، یکی از وسایل مهم شفا و درمان است و چه بسا دیده شده که امراض صعب العلاج در اثر دعا و توسل بهبودی یافته است.
261- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تخنب الدواء ما احتمل بدنک الداء فاذا لم یحتمل الداء فالدواء.
فرمود: از دارو بپرهیزید تا وقتی که بدن درد را تحمل می کند و هرگاه درد را تحمل نکرد آن گاه درد را با دارو درمان کن.
262- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خیر الأدام فی الدّنیا و الآخرة اللحم و لا أحرمه.
فرمود: بهترین خوراکی ها، در دو جهان گ وشت است، من خوردنش را حرام نمی کنم.
مقصود گوشت هایی است که در اسلام خوردن آن ها حلال است.
263- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا یطولن احدکم شاربه و لا عانته و لا شعرابطه فانّ الشیطان أتخذها مخنئاً یستتربها.
فرمود: احدی از شما شارب و موی عانه و موی زیر بغل را بلند نکند، چه همانا، در وقتی که بلند باشد، شیطان( میکروب ها) در آن جای گرفته، و در میان موها پنهان می گردد.
264- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:العجووة من الجنة و هو شفاء من السّم.
فرمود: عجوه از میوه های بهشت و درمان سم است.
265- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ترک الخلال و هم الأسنان.
فرمود: ترک کردن خلال باعث سستی و بی پایگی دندان است.
266- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک شطر الوضوء والوضوءشطر الایمان.
فرمود: مسواک کردن جزئی از وضو و وضوگرفتن جزئی از ایمان است.
267- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالخلبة و لوبیع وزنها ذهبا.
فرمود: بر شما است خوردن خلبه اگرچه به قیمت طلا فروخته شود.
خلبه نوعی از شنبلیله است که طبیعت آن گرم و خشک می باشد.
268- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:العسل شفاء یطرد الریح و الحمی.
فرمود: خوردن عسل درمان است و از بدن باد و تب را دور می کند.
269- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نبات الشعر فی الانف أمان من الجذام.
فرمود: روییدن مو در داخل بینی حافظ شخص است از مرض خوره.
270- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:غطّو الأناء و اوکثوالسباء فانّ السنة لیلة تنزل فیها الوباء لایمرباناء لیس علیه غطا او سقا لیس علیه و کا الّا أن ینزل فیه من ذلک الوباء.
فرمود: درب کوزه های آب را بپوشانید و نیز دهانه ی مشک های آب را ببندید چه در سال شبی فرارسد و میکروب وبا شیوع یابد و موجب آلودگی آب شده و از این راه بیماری وَبا تسرّی پیدا کند.
271- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بیت الشیطان من بیوتکم بیت العنکبوت.
فرمود: خانه ی شیاطین (میکروب ها) در خانه های شما لانه ی عنکبوت است.
272- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتووا مندیل اللحم فی البیت فانّه مربض الشیطان.
فرمود: دستمال گوشت را در اطاق نگذارید چه آن خوابگاه شیطان است.
بدیهی است که موادگوشتی چون با خون همراه است مخزن خوبی برای رشد میکروب ها می باشد.
273- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا خیر فیمن لا یضیف.
فرمود: آن که مهمان نپذیردخیری در او نیست.
274- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا یتکلّفن أحد لضیفة مالایقدر.
فرمود: هیچ کس نباید آن چه را قدرت ندارد به تکلف برای مهمان فراهم کند.
275- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی تمرکم هذا تسع خصال: یخبل الشیطان، و یقوی الظّهر و یزید فی المجامعة، و یزید فی السمع و البصر، و یقرب من اللّه، و یباعد من الشیطان، و یهضم الطعام و یذهب بالداء و یطیب النّکهة.
فرمود: در خرما نُه خاصیت است:
1- از میکروب جلوگیری می نماید.
2- پشت را قوی کند.
3- قوه ی باه را زیاد می کند.
4- قوه بینایی و شنوایی را تقویت می نماید.
5 و 6- انسان را به خدا نزدیک و از شیطان دور می کند.
7- سبب هضم غذا است.
8- دردها را نابود می سازد.
9- دهان را خوش بو می نماید.
276- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أطعموا المرئة فی شهرها الذی تلد فیه التمر فانّ ولدها یکون حلیماً نقّیا.
فرمود: به زن باردار در آخرین ماه حاملگی خرما بدهید، زیرا کودک او بردبار و پاکیزه خواهد شد.
277- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الهندباء و نام علیه لم یحرک فیه سم و لأسحر و لم یقربّه شی من الدواب حیّة و لأعقرب.
فرمود: هرکس کاسنی بخورد و بعد از آن بخوابد، هیچ گونه سم یا سِحر در او تحریک نمی گردد. هم چنین مار و عقرب به او نزدیک نمی شوند (اشاره ایست به خاصیت سم زدایی کاسنی).
278- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّه یورث النعاس و یهضم الطعام.
فرمود: کاهو خواب آور و هضم کننده ی غذا است.
279- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ولکن ان أکل منه... فلایخرج الی مسجد کراهیة اذاء علی من یجالسه.
فرمود: اگر کسی تره بخورد نباید به مسجد برود، برای آن که دیگران ناراحت نشوند.
280- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالزیت فانه یکشف المرة و یذهب البلغم و یشد العصب و یحسن الخلق و یطیب النفس و یذهب بالغم.
فرمود: روغن زیتون برطرف می کند بلغم را و مقوی اعصاب و نیکو کننده ی اخلاق و باعث پاکی نفس و از بین برنده ی غم و اندوه است.
281- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ذانک الأطیبان التمر و اللبن.
فرمود: دو چیز گوارایند، خرما و شیر.
282- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا أکل الاسم أقل من شرب الماء و یقول هو أمرء لطعامی.
فرمود: وقتی غذای چرب می خورند آب کمتر می نوشیدند و می فرمود: آب کمتر برای غذای من گواراتر است.
283- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نهی انّ یشرب الماء کرعاً کما یشرب البهایم انّ لایشرب من عند عروته و لا من کسر انّ کان فیه.
فرمود: از کناره ی دست گیره ی ظرف و جای شکستگی آن آب نباید آشامید.
284- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قل طعمه صح بدنه و صفا قلبه و من کثر طعمه سقم بدنه و قسی قلبه.
فرمود: کسی که کمتر غذا بخورد بدنش سالم و قلبش باصفا است، و افراد پرخور بدنی مریض و قلبی با قساوت دارند.
285- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ الأسنان و هی جوهرة صافیة یتلوث بصحبة مضغ الطعام فیغیربها و عادت الی أصلها.
فرمود: دندان ها که صاف و زیبایند و به واسطه ی جویدن غذا کثیف و آلوده می شوند و کم کم بوی دهان تغییر می یابد و ایجاد فساد در قوای دماغیه می نماید. وقتی که انسان مسواک نماید فساد از بین می رود، و دندان دو مرتبه تمیز و پاکیزه می گردد.
286- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ من حق الضیف أن یعدله له خلالاً.
فرمود: یکی از حقوقی که مهمان به گردن میزبان دارد این است که میزبان برای او چوب خلال را در وقت غذا خوردن آماده کند.
287- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نهی انّ یؤکل اللحم غریضاً و - قال انما یأکله السباع.
پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم نهی می فرمود از خوردن گوشت نیمه خام و می فرمود: آن غذای درندگان است.
288- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لحم البقر بالسلق ینفع من البرص.
فرمود: گوشت گاو با چغندر برای بیماری پیسی وبرص مفید است.
289- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لحم القطاة للیرقان و لحم الحباری للبواسیر و وجع الظهر و لحم الدراج لتسکین الغم و الکرب.
فرمود:گوشت قطاة( مرغی است بزرگ تر از مرغ خانگی، گردنی بلند و بال های زرد دارد )برای یرقان و گوشت حباری (پرنده ی است از کبوتر بزرگ تر به آن سنگ خواره می گویند )برای بواسیر (هموروئید) و کمر درد، و گوشت دراج (پرنده ای شبیه کبک) سبب تسکین غم و اندوه است.
290- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الطبیب اللّه و لعلک ترفق بأشیاء تخرق بها غیرک.
فرمود طبیب حقیقی خداست شاید چیزهایی برای تو مناسب است که برای غیر تو مناسب نیست.
291- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ثلاث حق علی کل مسلم: الغسل یوم الجمعه و السواک و الطیّب.
فرمود: سه چیز است که ار هر مسلمانی لازم است: غسل جمعه و مسواک زدن و استعمال بوی خوش.
292- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لا یؤاخذ المزاح الصادق فی مزاحه.
فرمود: خداوند شوخی را که در شوخی خود راست گو باشد مؤاخذه نمی کند.
293- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:حجّوا تستغنواوسافرواتصحوا.
فرمود: به حج روید تا بی نیاز شوید و سفر کنید تا سالم بمانید.
294- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من فقه الرجل رفقه فی معیشته.
فرمود: مدارا در معاش از دانش مرد است.
295- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من فقه الرجل انّ یصلح معیشته و لیس من حب الدنیا طلب ما یصلحک.
فرمود: اصلاح معیشت از دانش مرد است و جست وجوی چیزی که معاش تو را به اصلاح آورد، دنیاپرستی نیست.
296- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الشعر الحسن أحد الجمالین یکسوه اللّه المرء المسلم.
موی نیکو داشتن یکی از دو زیبایی است که خدا به مرد مسلمان دهد.
297- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:غیر و الشب و لاتشبهوا بالیهود.
فرمود: موی سپید را رنگ کنید و چون یهودیان مشوید.
298- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أطیب أطیب المسک.
بهترین عطرها، عطر مشک است.
299- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ خیار عباداللّه المؤفون المطیبون.
فرمود: بهترین بندگان خدا، آن هایی هستند که به وعده وفا کنند و بوی خوش به کار برند.
300- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:حبب الی من دنیاکم النساء و الطیب و جعلت قرّة عینی فی الصّلاة.
فرمود: من از دنیای شما دو چیز را دوست دارم؛زن و بوی خوش و روشنی چشم من در نماز است.

روایت 301 تا 309

301- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خیر طیب الرجال ماظهر ریحه و خفی لونه و خیر طیب النساء ماظهر لونه و خفی ریحه.
فرمود: بهترین عطر مردان آن است که بویش عیان و رنگش نهان باشد و بهترین عطر زنان آن است که رنگش عیان و بویش نهان باشد.
یعنی برای مردان آرایش پسندیده نیست و حال آن که آرایش برای زنان شایسته است، منتهی فقط برای شوهر خویش، نه برای تظاهر و خودنمایی و تجلی در حضور دیگران.
302- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحمی رائد الموت و سجن اللّه فی الأرض.
فرمود: تب پیشاهنگ مرگ و زندان خداوند در روی زمین است.
303- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الدواء من القدر و قدینفع باذن اللّه تعالی.
فرمود: دوا از وسایل تقدیر است و به فرمان خدا فایده می دهد.
304- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:جبلت القلوب علی حب من أحسن ألیها و بغض من أساء ألیها.
فرمود: دل ها را به اقتضای فطرت، آن کس را که به آن ها نیکی کند، دوست دارند. و آن کس را که به آن ها بدی کند، دشمن دارند.
305- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:روّحوا القلوب ساعة بساعة.
فرمود: قلب های خویش را ساعت به ساعت استراحت دهید.
306- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شرّ الامور محدثاتها و شرّالعمی عمی القلب و شرّالمعذورة حین یحضر الموت و شرّالنّدامة یوم القیامة و شرّالماکل أکل مال الیتیم و شرّالمکاسب کسب الرباء.
فرمود: بدترین چیزها، تازه های آن است و بدترین کوری ها، کوری قلب است. بدترین توبه ها، توبه هنگام مرگ است. بدترین پشیمانی ها، پشیمانی روز قیامت است. بدترین خوردنی ها، خوردن مال یتیم است و بدترین کسب ها، کسب رباست.
307- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الضحک ضحکان ضحک یحبّه اللّه و ضحک یمقة اللّه فامّا الضحک ألّذی یحبّه اللّه فالرجل یکشر فی وجه اخیه شوقا الی رویته، و اما الضحک ألّذی یمقته اللّه تعالی فالرجل یتکلم بالکلمة الجفاء و الباطل لیضحک أو یضحک یهوی بها فی جهنم سبعین خریفا.
فرمود: خنده دو قسم است خنده ای است که خدا آن را دوست دارد و خنده ای است که خدا آن را دشمن دارد، اما خنده ای که خدا آن را دوست دارد، آن است که مرد به روی برادر خویش از شوق دیدار وی لبخند زند. اما خنده ای که خدای والا آن را دشمن دارد آن است که مرد سخن ناشایست گوید که بخندد یا بخنداند و به سبب آن هفتاد پاییز در جهنم سرنگون رود.
از این که خنده موهبتی است، الهی در آن شکی نیست اما خنده باید حاکی از نشاط درونی و انبساط قلب انسان باشد نه خنده بی جا و بی مورد که فقط صدای قهقهه باشد اما از شادی قلب خبری نباشد. کسانی هستند به ظاهر خندان و مضحکه آمیز، که چنین افرادی در جامعه غالباً با دوستان و رفقای خود بگو و بخند دارند، اما به محض این که به خانواده ی خود می رسند افسرده دل و ناراحتند. این نوع انسان ها نشاط قلبی ندارند. خنده شان از روی عادت و تنها با اذیّت دیگران آمیخته است. در واقع نشاط روحی غیر از خنده ی بی جااست.خنده ی بی جا را اسلام منع کرده است.
308- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الضّیافة ثلاثة أیّام فما زاد فهو صدقة وعلی الضیّف ان یتحوّل بعد ثلاثة أیّام.
فرمود: مهمانی سه روز است و هرچه بیش تر شد صدقه است و مهمان باید پس از سه روز تغییر جادهد.
309- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الضیّف یأتی برزقه و یرتحل بذنوب القوم، یمحّص عنهم ذنوبهم.
فرمود: مهمان روزی خویش بیارد، گناهان کسان ببرد و گناهان آن ها را پاک کند.

...................) Anotates (.................
1) سید حسن صدر- تأسیس الشیعه.
2) در نسخه چاپ حیدریه نجف، به جای کلمه نساء، النای، آمده، بنابراین به جای زن، نی به کار رفته است.